[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-pantig-diin-at-impit":837,"grammar-lesson-path-tl-pantig-diin-at-impit-pagbasa-titik-diin-a1":852,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000":894,"grammar-quick-check-01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000":913,"grammar-lesson-body-01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000-2hy12hy7yy":936},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":13,"title":14,"slug":15,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":10,"displayOrder":16,"grammarTopics":840,"createdAt":846,"updatedAt":847,"totalExercises":26,"vocabularyLists":848,"primaryTopicHub":849,"readyImages":851},"Kilalanin ang pantig, diin at impit sa Tagalog. Alamin ang paghahati ng salita, gamit ng tuldik, at pagkakaiba ng búkas, bukás, batà at basâ sa pagbigkas.","Ang salita ay may mga pantig. May pantig na mas madiin, at may salitang may impit sa dulo. Makakatulong ang **pantig, diin at impit** sa malinaw na pagbigkas at pag-unawa sa salita.\n\n## 1. Hatiin sa pantig\n\nAng **pantig** ay isang bahagi ng salita na binibigkas nang isang bagsak. May patinig ang bawat pantig.\n\nBigkasin nang dahan-dahan ang mga salita. Pumalakpak nang isang beses sa bawat pantig.\n\n| Salita | Mga pantig | Bilang ng pantig |\n| --- | --- | --- |\n| ako | a-ko | 2 |\n| bata | ba-ta | 2 |\n| bukas | bu-kas | 2 |\n| salamat | sa-la-mat | 3 |\n\n:::note\nAng mga gitling sa talahanayan ay pantulong lamang sa paghahati. Sa karaniwang pagsulat, isulat ang **salamat**, hindi *sa-la-mat*.\n:::\n\n## 2. Pakinggan ang diin\n\nAng **diin** ay ang lakas o bigat ng pagbigkas sa isang pantig. Mas litaw ang pantig na may diin. Hindi kailangang sumigaw.\n\nMaaaring magbago ang kahulugan kapag nagbago ang diin.\n\n| Salita | Pantig na may diin | Kahulugan |\n| --- | --- | --- |\n| **búkas** | **bu**-kas | araw pagkatapos ng ngayon |\n| **bukás** | bu-**kas** | hindi sarado |\n\n:::example\n**Búkas** ako pupunta sa palengke.\n\n**Bukás** ang pinto.\n\nSa unang pangungusap, araw ang tinutukoy. Sa ikalawa, hindi sarado ang pinto.\n:::\n\n## 3. Bigkasin ang impit\n\nAng **impit** ay saglit na pagsara sa lalamunan na pumipigil sa daloy ng hangin. Sa **batà** at **basâ**, may impit pagkatapos ng huling **a**. Hindi ito tunog na **h** o **k**.\n\nMagkaiba ang diin at impit. Maaaring nasa unang pantig ang diin kahit may impit sa dulo.\n\n| Salita | Pantig na may diin | Impit sa dulo | Halimbawa |\n| --- | --- | --- | --- |\n| **batà** | **ba**-ta | mayroon | Maliit pa ang batà. |\n| **basâ** | ba-**sa** | mayroon | Basâ ang damit dahil sa ulan. |\n\n:::tip\nSa **batà**, idiin ang unang pantig at isara sandali ang lalamunan sa dulo. Sa **basâ**, idiin ang huling pantig at tapusin din ito sa impit.\n:::\n\n## 4. Gamitin ang tuldik bilang gabay\n\nAng **tuldik** ay marka sa ibabaw ng patinig. Sa mga halimbawang ito, gabay ito sa diin at impit.\n\n| Tuldik | Pangalan | Ipinapakita | Halimbawa |\n| --- | --- | --- | --- |\n| **´** | pahilís | diin sa pantig na may marka | búkas, bukás |\n| **`** | paiwà | impit sa dulo; diin sa pantig bago ang huli | batà |\n| **ˆ** | pakupyâ | diin at impit sa huling pantig | basâ |\n\n:::warning\nSa **batà**, nasa huling patinig ang tuldik na paiwà, pero nasa **unang pantig** ang diin. Hindi lahat ng tuldik ay direktang nagtuturo sa pantig na may diin.\n:::\n\nSa karaniwang pagsulat, madalas walang tuldik ang mga salita. Hindi ibig sabihin nito na wala silang diin o impit. Gamitin din ang kahulugan ng buong pangungusap.\n\n:::example\nKaraniwang pagsulat: **Bukas ang tindahan.**\n\nMay gabay sa bigkas: **Bukás ang tindahan.**\n\nKaraniwang pagsulat: **Bukas ako aalis.**\n\nMay gabay sa bigkas: **Búkas ako aalis.**\n:::\n\n## 5. Tandaan sa pagbigkas\n\nKapag nagsasanay ka sa isang salita:\n\n1. Hatiin ito sa **pantig**: *ba-ta*.\n2. Hanapin ang **diin**: unang pantig sa *batà*.\n3. Tingnan kung may **impit**: mayroon sa dulo ng *batà*.\n4. Bigkasin muli ang buong salita nang tuloy-tuloy.\n\nTandaan: **búkas** ang araw; **bukás** ang pintong hindi sarado. Sa **batà** at **basâ**, parehong may impit sa dulo, pero magkaiba ang puwesto ng diin.",[841],{"id":842,"name":843,"level":10,"language":9,"isCompleted":844,"completionPercentage":845,"totalExercises":46,"completedExercises":845},"01a1932e-3cc6-7294-b9d8-0f8d82a8bc49","Pagbasa mula titik hanggang diin",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[],{"name":843,"slug":850,"language":9},"pagbasa-titik-diin-a1",[],{"id":842,"name":843,"slug":850,"language":9,"level":10,"introduction":853,"lessonCount":16,"totalExercises":46,"objectives":854,"prerequisites":857,"lessons":859},"Magsimula sa mga titik at tunog, pagkatapos ay basahin ang buong salita sa tulong ng pantig, diin at impit. Makikita mo kung bakit mahalaga ang tunog at hindi lamang ang nakasulat na titik.",[855,856],"Basahin ang ng at mga ayon sa gamit nila.","Makilala ang kaibahan ng mga salitang nagbabago ang kahulugan dahil sa diin o impit.",[858],"Pamilyar ka sa mga titik na Latin.",[860,878],{"id":6,"contentId":861,"slug":8,"title":7,"level":10,"summary":862,"order":11,"exercises":863},"pg_84bcfcaf-cd2c-46ad-ba7d-bbd0ca66e00e","Kilalanin ang 28 titik, limang patinig at tunog ng ng; basahin nang tama ang mga panandang ng at mga.",[864,868,871,875],{"id":865,"title":866,"order":845,"type":867},"01a1932e-42c1-7ea5-8de9-2a206560227b","Mga titik, patinig, at baybay","word_select",{"id":869,"title":870,"order":11,"type":867},"01a1932e-42da-741b-90c2-3fb33e3bc80b","Mga gabay sa pagbasa at pagbigkas",{"id":872,"title":873,"order":16,"type":874},"01a1932e-42f1-750e-a2ce-066ad6d6641a","Mga titik sa loob ng mga salita","word_sort",{"id":876,"title":877,"order":21,"type":874},"01a1932e-42f8-730f-b1a2-4e875ab91ac6","Pagbigkas, baybay, at kahulugan",{"id":13,"contentId":879,"slug":15,"title":14,"level":10,"summary":880,"order":16,"exercises":881},"pg_8bf7e44b-cedd-4afc-be0f-da346315c322","Hatiin ang salita sa pantig at pakinggan ang diin at impit; ihambing ang búkas at bukás at gamitin ang tuldik bilang gabay.",[882,885,888,891],{"id":883,"title":884,"order":845,"type":867},"01a1932e-6301-7b25-9891-125f7a277b11","Mga pantig at kahulugan ng búkas at bukás",{"id":886,"title":887,"order":11,"type":867},"01a1932e-6322-70b0-a148-cfd01017f4de","Pagbasa ng tuldik at pagkilala sa impit",{"id":889,"title":890,"order":16,"type":874},"01a1932e-633a-719a-90dd-685b186170e2","Pagpapangkat ng pantig, diin at impit",{"id":892,"title":893,"order":21,"type":874},"01a1932e-6343-7539-a452-a586af65c0c2","Mga tuldik, impit at kahulugan",[895,901,905,909],{"@id":896,"@type":897,"id":883,"grammarPage":898,"title":884,"instructions":899,"displayOrder":845,"type":867,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":900},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6301-7b25-9891-125f7a277b11","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Piliin ang sagot ayon sa salita o pangungusap. Ang mga tuldik at gitling ay gabay sa pagsasanay.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1bd4c191-7332-49b5-95d3-46c75b14a134_hero.webp?v=1793470653",{"@id":902,"@type":897,"id":886,"grammarPage":898,"title":887,"instructions":903,"displayOrder":11,"type":867,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":904},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6322-70b0-a148-cfd01017f4de","Piliin ang sagot gamit ang nakasulat na gabay sa diin at impit.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_fce211da-bff9-4b1d-bcc3-05636717accd_hero.webp?v=1793470653",{"@id":906,"@type":897,"id":889,"grammarPage":898,"title":890,"instructions":907,"displayOrder":16,"type":874,"questionCount":36,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":908},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-633a-719a-90dd-685b186170e2","Pindutin ang isang piraso, saka ang kolum na katugma nito. Ilagay ang lahat ng piraso.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d1a40642-7bc2-4ef9-9292-cdafb02ade5e_hero.webp?v=1793470653",{"@id":910,"@type":897,"id":892,"grammarPage":898,"title":893,"instructions":911,"displayOrder":21,"type":874,"questionCount":26,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":912},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6343-7539-a452-a586af65c0c2","Pindutin ang isang piraso, saka ang tamang kolum. Gamitin ang tuldik o kontekstong hinihingi sa panuto.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b119ba49-7e2f-4d3a-8ae3-c22d2dcf4fa5_hero.webp?v=1793470653",{"id":883,"grammarPage":898,"title":884,"instructions":899,"seoTitle":914,"seoDescription":915,"displayOrder":845,"type":867,"questions":916,"ogImageUrl":900},"Pantig at diin: paghahati at kahulugan","Magsanay sa pantig at diin sa pagpili ng sagot sa mga patlang tungkol sa paghahati ng salita, karaniwang pagsulat, at kahulugan ng búkas at bukás.",[917],{"id":918,"sentenceTemplate":919,"displayOrder":845,"explanation":920,"exampleSentence":921,"blanks":922},"01a1932e-6301-7d59-9891-125f7d2653dd","Sa paghahati ng salita, ang bawat pantig ay may __1__.","May patinig ang bawat pantig. Ang gitling ay pantulong sa paghahati; hindi kailangang may tuldik ang bawat pantig.","Sa pa-a, may patinig sa bawat bahagi.",[923],{"id":924,"blankNumber":11,"options":925},"01a1932e-6301-7d05-9891-125f7cd611ce",[926,929,933],{"id":927,"optionText":928,"isCorrect":844,"displayOrder":845},"01a1932e-6301-7c65-9891-125f7a7362e5","gitling",{"id":930,"optionText":931,"isCorrect":932,"displayOrder":11},"01a1932e-6301-7cad-9891-125f7b6468ca","patinig",true,{"id":934,"optionText":935,"isCorrect":844,"displayOrder":16},"01a1932e-6301-7cdd-9891-125f7c38e024","tuldik",{"html":937,"toc":938},"\u003Cp>Ang salita ay may mga pantig. May pantig na mas madiin, at may salitang may impit sa dulo. Makakatulong ang \u003Cstrong>pantig, diin at impit\u003C\u002Fstrong> sa malinaw na pagbigkas at pag-unawa sa salita.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"hatiin-sa-pantig\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Hatiin sa pantig\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>pantig\u003C\u002Fstrong> ay isang bahagi ng salita na binibigkas nang isang bagsak. May patinig ang bawat pantig.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Bigkasin nang dahan-dahan ang mga salita. Pumalakpak nang isang beses sa bawat pantig.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Salita\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mga pantig\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Bilang ng pantig\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>ako\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>a-ko\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>2\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>bata\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ba-ta\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>2\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>bukas\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>bu-kas\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>2\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>salamat\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>sa-la-mat\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>3\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Ang mga gitling sa talahanayan ay pantulong lamang sa paghahati. Sa karaniwang pagsulat, isulat ang \u003Cstrong>salamat\u003C\u002Fstrong>, hindi \u003Cem>sa-la-mat\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"pakinggan-ang-diin\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Pakinggan ang diin\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>diin\u003C\u002Fstrong> ay ang lakas o bigat ng pagbigkas sa isang pantig. Mas litaw ang pantig na may diin. Hindi kailangang sumigaw.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Maaaring magbago ang kahulugan kapag nagbago ang diin.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Salita\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pantig na may diin\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kahulugan\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>búkas\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>bu\u003C\u002Fstrong>-kas\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>araw pagkatapos ng ngayon\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>bukás\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>bu-\u003Cstrong>kas\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>hindi sarado\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Búkas\u003C\u002Fstrong> ako pupunta sa palengke.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Bukás\u003C\u002Fstrong> ang pinto.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa unang pangungusap, araw ang tinutukoy. Sa ikalawa, hindi sarado ang pinto.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"bigkasin-ang-impit\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Bigkasin ang impit\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>impit\u003C\u002Fstrong> ay saglit na pagsara sa lalamunan na pumipigil sa daloy ng hangin. Sa \u003Cstrong>batà\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>basâ\u003C\u002Fstrong>, may impit pagkatapos ng huling \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>. Hindi ito tunog na \u003Cstrong>h\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>k\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Magkaiba ang diin at impit. Maaaring nasa unang pantig ang diin kahit may impit sa dulo.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Salita\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pantig na may diin\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Impit sa dulo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>batà\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ba\u003C\u002Fstrong>-ta\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>mayroon\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Maliit pa ang batà.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>basâ\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ba-\u003Cstrong>sa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>mayroon\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Basâ ang damit dahil sa ulan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Sa \u003Cstrong>batà\u003C\u002Fstrong>, idiin ang unang pantig at isara sandali ang lalamunan sa dulo. Sa \u003Cstrong>basâ\u003C\u002Fstrong>, idiin ang huling pantig at tapusin din ito sa impit.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"gamitin-ang-tuldik-bilang-gabay\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Gamitin ang tuldik bilang gabay\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>tuldik\u003C\u002Fstrong> ay marka sa ibabaw ng patinig. Sa mga halimbawang ito, gabay ito sa diin at impit.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Tuldik\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pangalan\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ipinapakita\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>´\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>pahilís\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>diin sa pantig na may marka\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>búkas, bukás\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>`\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>paiwà\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>impit sa dulo; diin sa pantig bago ang huli\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>batà\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ˆ\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>pakupyâ\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>diin at impit sa huling pantig\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>basâ\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Sa \u003Cstrong>batà\u003C\u002Fstrong>, nasa huling patinig ang tuldik na paiwà, pero nasa \u003Cstrong>unang pantig\u003C\u002Fstrong> ang diin. Hindi lahat ng tuldik ay direktang nagtuturo sa pantig na may diin.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa karaniwang pagsulat, madalas walang tuldik ang mga salita. Hindi ibig sabihin nito na wala silang diin o impit. Gamitin din ang kahulugan ng buong pangungusap.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Karaniwang pagsulat: \u003Cstrong>Bukas ang tindahan.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>May gabay sa bigkas: \u003Cstrong>Bukás ang tindahan.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Karaniwang pagsulat: \u003Cstrong>Bukas ako aalis.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>May gabay sa bigkas: \u003Cstrong>Búkas ako aalis.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"tandaan-sa-pagbigkas\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Tandaan sa pagbigkas\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kapag nagsasanay ka sa isang salita:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Hatiin ito sa \u003Cstrong>pantig\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>ba-ta\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Hanapin ang \u003Cstrong>diin\u003C\u002Fstrong>: unang pantig sa \u003Cem>batà\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tingnan kung may \u003Cstrong>impit\u003C\u002Fstrong>: mayroon sa dulo ng \u003Cem>batà\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Bigkasin muli ang buong salita nang tuloy-tuloy.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Tandaan: \u003Cstrong>búkas\u003C\u002Fstrong> ang araw; \u003Cstrong>bukás\u003C\u002Fstrong> ang pintong hindi sarado. Sa \u003Cstrong>batà\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>basâ\u003C\u002Fstrong>, parehong may impit sa dulo, pero magkaiba ang puwesto ng diin.\u003C\u002Fp>\n",[939,943,947,951,955],{"id":940,"text":941,"depth":16,"number":942},"hatiin-sa-pantig","Hatiin sa pantig","1",{"id":944,"text":945,"depth":16,"number":946},"pakinggan-ang-diin","Pakinggan ang diin","2",{"id":948,"text":949,"depth":16,"number":950},"bigkasin-ang-impit","Bigkasin ang impit","3",{"id":952,"text":953,"depth":16,"number":954},"gamitin-ang-tuldik-bilang-gabay","Gamitin ang tuldik bilang gabay","4",{"id":956,"text":957,"depth":16,"number":958},"tandaan-sa-pagbigkas","Tandaan sa pagbigkas","5"]