[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tl-papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa":3,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6":74,"exercise-list-path-tl-none":91},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":73},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa","Kilalanin ang nagpapagawa, gumagawa at ipinagagawa; gamitin ang papuntahin, ipagawa at pagawain at piliin ang ang, ng at sa ayon sa papel ng bawat isa.","Kapag may inuutusan o hinihilingang kumilos, mahalagang malinaw kung sino ang nagpapagawa, sino ang kikilos, at ano ang gagawin. Sa **papuntahin**, **ipagawa** at **pagawain**, makikita mo kung paano nagbabago ang papel ng ang-parirala at ang pagmamarka sa ibang kalahok.\n\n## 1. Sino ang nagpapagawa at sino ang kumikilos?\n\nSa pagpapagawa, may isang taong nag-uutos, humihiling o nag-aayos upang ibang tao ang gumawa ng kilos. Hindi laging pamimilit ang ipinahihiwatig nito; nakadepende iyon sa sitwasyon.\n\n:::example\nNamamahala si Lina sa isang pagawaan. Kailangan niya ng bagong mesa.\n\n**Ipagagawa ni Lina ang mesa kay Ben.**\n\n- Si Lina ang **nagpapagawa**: siya ang magpapasimula o mag-aayos ng gawain.\n- Si Ben ang **gagawa**: siya ang bubuo ng mesa.\n- Ang mesa ang **ipinagagawa**: ito ang bagay na bubuuin.\n:::\n\nHindi laging ang nagpapagawa o ang gumagawa ang nasa ang-parirala. Sa halimbawang ito, **ang mesa** ang ang-parirala. Ang anyo ng pandiwa ang tumutulong upang malaman ang papel nito.\n\nSa mga anyong **magpa-**, maaari namang ang nagpapagawa o nagpapapunta ang nasa ang-parirala:\n\n| Halimbawa | Papel ng ang-parirala | Ibang kalahok |\n| --- | --- | --- |\n| **Nagpagawa si Lina ng mesa kay Ben.** | **si Lina**: nagpagawa | **ng mesa**: bagay na ipinagawa; **kay Ben**: taong gumawa |\n| **Nagpapunta si Lina ng tao sa opisina.** | **si Lina**: nag-utos o nag-ayos na may pumunta | **ng tao**: taong pinapunta; **sa opisina**: pupuntahang lugar |\n\nIhambing ang **Nagpagawa si Lina ng mesa kay Ben** at **Ipinagawa ni Lina ang mesa kay Ben**. Sa una, si Lina ang nasa pokus; sa ikalawa, ang mesa. Nagbabago rin ang mga pananda ayon sa napiling pokus.\n\n## 2. Tatlong anyo, dalawang pangunahing pagpili\n\nAng **papuntahin** ay mula sa *punta*, samantalang ang **ipagawa** at **pagawain** ay mula sa *gawa*. Sa mga pangungusap sa ibaba, ginagamit ang mga ito sa pag-uutos o pagbibigay ng tagubilin.\n\n| Anyo | Pagbuo | Papel ng ang-parirala | Halimbawa |\n| --- | --- | --- | --- |\n| **papuntahin** | pa- + punta + -hin | taong pupunta | Papuntahin mo **si Ben** sa pagawaan. |\n| **ipagawa** | i- + pa- + gawa | bagay o gawaing ipagagawa | Ipagawa mo **ang mesa** kay Ben. |\n| **pagawain** | pa- + gawa + -in | taong gagawa | Pagawain mo **si Ben** ng mesa. |\n\nKasama sa pangkat ng **ang** ang **si** para sa pangalan ng tao at mga panghalip na gaya ng **siya**. Kaya ang *si Ben* ay gumaganap na ang-parirala sa una at ikatlong halimbawa.\n\n### Mga anyo ayon sa aspekto\n\nSa utos o tagubiling may **mo** o **ninyo**, karaniwang ginagamit ang anyong walang aspekto: **Ipagawa mo ang mesa kay Ben** o **Papuntahin ninyo si Ben sa opisina**. Sa pagsasalaysay, piliin ang aspekto ayon sa kalagayan ng kilos.\n\n| Anyong walang aspekto | Perpektibo: naganap na | Imperpektibo: nagaganap o inuulit | Kontemplatibo: hindi pa nasisimulan |\n| --- | --- | --- | --- |\n| **papuntahin** | pinapunta | pinapupunta | papupuntahin |\n| **ipagawa** | ipinagawa | ipinagagawa | ipagagawa |\n| **pagawain** | pinagawa | pinagagawa | pagagawin |\n\nHalimbawa: **Ipinagawa ni Lina ang mesa kay Ben** para sa naganap nang pagpapagawa; **Ipinagagawa ni Lina ang mesa kay Ben** para sa kasalukuyang pagpapagawa; **Ipagagawa ni Lina ang mesa kay Ben** para sa balak pa lamang. Ang **ipinagagawa** sa mga paglalarawan ng papel sa pahinang ito ay tumutukoy sa bagay o gawaing ipinauubaya sa iba.\n\n:::note\nMga tiyak na padron ito para sa mga pandiwang tinatalakay. Huwag ipalagay na maaaring ikabit ang bawat panlapi sa anumang ugat nang hindi nagbabago ang kahulugan o pagiging natural ng salita.\n:::\n\n## 3. Papuntahin: ang taong pupunta\n\nGamitin ang **papuntahin** kapag nais mong may mag-utos, humiling o mag-ayos na pumunta ang isang tao sa isang lugar.\n\n**Papupuntahin ni Lina si Ben sa pagawaan.**\n\n| Bahagi | Papel |\n| --- | --- |\n| **ni Lina** | nagpapapunta |\n| **si Ben** | taong pupunta |\n| **sa pagawaan** | pupuntahang lugar |\n\nKung ang kausap mo ang magpapapunta, gamitin ang **mo**:\n\n:::example\nKailangan ng tagapamahala ng makakausap sa opisina.\n\n**Papuntahin mo si Ben sa opisina.**\n\nKung nabanggit na si Ben: **Papuntahin mo siya sa opisina.**\n:::\n\nIhambing ang **Pumunta ka sa opisina** at **Papuntahin mo si Ben sa opisina**. Sa una, ang kausap mismo ang pupunta. Sa ikalawa, ang kausap ang magpapapunta kay Ben.\n\n## 4. Ipagawa: ang bagay o gawaing ipagagawa\n\nSa **ipagawa**, ang bagay o gawaing ipagagawa ang nasa ang-parirala. Sa karaniwang padron dito, ang gagawa ay minamarkahan ng **sa** o **kay**.\n\n**Ipagagawa ni Lina ang mesa kay Ben.**\n\n- **ni Lina**: ang nagpapagawa;\n- **ang mesa**: ang ipinagagawa;\n- **kay Ben**: ang taong gagawa.\n\nGamitin ang **kay** bago ang pangalan ng isang tao at **sa** bago ang karaniwang pangngalan.\n\n:::example\n**Ipagawa mo ang mesa kay Ben.**\n\n**Ipagawa mo ang mesa sa karpintero.**\n\nKung nabanggit na ang karpintero: **Ipagawa mo ang mesa sa kaniya.**\n:::\n\nHindi lamang bagay ang maaaring ipagawa. Maaari ring gawain: **Ipagawa mo ang paglilinis kay Ben.** Dito, ang paglilinis ang ipinagagawa at si Ben ang lilinis.\n\n## 5. Pagawain: ang taong gagawa\n\nSa **pagawain**, ang taong inaatasang gumawa ang nasa ang-parirala. Ang bagay na gagawin ay maaaring markahan ng **ng**.\n\n**Pagagawin ni Lina si Ben ng mesa.**\n\nDito, si Lina ang nagpapagawa, si Ben ang gagawa, at mesa ang gagawin. Ihambing ang dalawang tagubilin:\n\n| Tagubilin | Papel ng ang-parirala | Pagmamarka sa ibang kalahok |\n| --- | --- | --- |\n| **Ipagawa mo ang mesa kay Ben.** | **ang mesa**: ipinagagawa | **kay Ben**: gagawa |\n| **Pagawain mo si Ben ng mesa.** | **si Ben**: gagawa | **ng mesa**: gagawin |\n\nMaaaring tumukoy ang dalawa sa magkaugnay na sitwasyon, ngunit hindi sila basta pagpapalit lamang ng ayos ng salita. Sa una, ang mesa ang tuwirang itinatakdang ipagawa. Sa ikalawa, si Ben ang tuwirang inaatasang gumawa ng mesa.\n\n:::warning\nKapag binago mo ang **ipagawa** tungo sa **pagawain**, ayusin din ang mga pananda.\n\n✓ **Ipagawa mo ang mesa kay Ben.**\n\n✓ **Pagawain mo si Ben ng mesa.**\n\nPara sa kahulugang si Ben ang gagawa, huwag panatilihin ang *kay Ben* sa ikalawang padron: **si Ben** ang kailangan dito.\n:::\n\n## 6. Mabilis na pagsusuri ng mga papel\n\nBago bumuo ng tagubilin, sundin ang tatlong hakbang:\n\n1. Tukuyin kung **sino ang nagpapagawa**. Sa mga padron ng *papuntahin*, *ipagawa* at *pagawain*, maaari itong *ni Lina* o *mo*.\n2. Piliin kung **tao o gawain** ang ilalagay sa ang-parirala.\n3. Markahan ang natitirang kalahok ayon sa napiling pandiwa.\n\n- **Papuntahin mo siya sa opisina.** → Siya ang pupunta.\n- **Ipagawa mo ang mesa sa kaniya.** → Ang mesa ang ipinagagawa; siya ang gagawa.\n- **Pagawain mo siya ng mesa.** → Siya ang inaatasang gumawa.\n\n:::tip\nHuwag umasa sa pananda lamang. Basahin din ang pandiwa: sa **papuntahin**, ang *sa opisina* ay lugar; sa **ipagawa**, ang *sa kaniya* ay taong gagawa.\n:::","tl","B2",111,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1932e-3d09-7b20-afd9-565d0a100e61",false,0,2,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":34},"01a1932e-93b8-7b53-b691-917b332e33ad","Mga pandiwa sa pag-uutos ng gawain",[25,37,46,56,65],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":36},"01a1932e-93b8-7bff-b691-917b340e9652",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":32,"partsOfSpeech":33,"audio":34,"audioUrl":35},"01a1932e-720a-73f5-b63e-2e0a346203fe","papuntahin",6,"A2","tts_90ace8c95c2794c3_fil-PH.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_90ace8c95c2794c3_fil-PH.mp3",1,{"id":38,"vocabularyWord":39,"displayOrder":17},"01a1932e-93b8-7c83-b691-917b34f1d25a",{"id":40,"word":41,"frequency":42,"level":31,"language":9,"audioFilePath":43,"partsOfSpeech":44,"audio":34,"audioUrl":45},"01a1932e-714c-73be-a78d-d4df170911c5","ipagawa",7,"tts_374a58613f73cefd_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_374a58613f73cefd_fil-PH.mp3",{"id":47,"vocabularyWord":48,"displayOrder":55},"01a1932e-93b8-7cbf-b691-917b359bd162",{"id":49,"word":50,"frequency":51,"level":31,"language":9,"audioFilePath":52,"partsOfSpeech":53,"audio":34,"audioUrl":54},"01a1932e-71ef-7295-97bf-f9123ede66f3","pagawain",5,"tts_c1d75187b92a9874_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c1d75187b92a9874_fil-PH.mp3",3,{"id":57,"vocabularyWord":58,"displayOrder":64},"01a1932e-93b8-7cf3-b691-917b35ce83a6",{"id":59,"word":60,"frequency":42,"level":31,"language":9,"audioFilePath":61,"partsOfSpeech":62,"audio":34,"audioUrl":63},"01a1932e-71c0-7af8-ae68-db53d43edeee","magpagawa","tts_1b4518d8593d34ba_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_1b4518d8593d34ba_fil-PH.mp3",4,{"id":66,"vocabularyWord":67,"displayOrder":51},"01a1932e-93b8-7d23-b691-917b3676350e",{"id":68,"word":69,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":70,"partsOfSpeech":71,"audio":34,"audioUrl":72},"01a1932e-71c3-7ca4-89b9-8e7bc4cbf259","magpapunta","tts_b37e4f828a1e8e62_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_b37e4f828a1e8e62_fil-PH.mp3",[],[75,85],{"@id":76,"@type":77,"id":78,"grammarPage":79,"title":80,"instructions":81,"displayOrder":16,"type":82,"questionCount":83,"blankCount":83,"isCompleted":15,"ogImageUrl":84},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-637e-7034-abaa-a0cb5ffe6735","GrammarExercise","01a1932e-637e-7034-abaa-a0cb5ffe6735","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Mga tagubilin: sino ang kikilos?","Piliin ang sagot ayon sa pandiwa at sa papel ng bawat kalahok.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_50cbfd1f-f3e7-4e36-8df3-d674efb7e66c_hero.webp?v=1793470653",{"@id":86,"@type":77,"id":87,"grammarPage":79,"title":88,"instructions":89,"displayOrder":36,"type":82,"questionCount":83,"blankCount":83,"isCompleted":15,"ogImageUrl":90},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6390-7d55-8f9c-9533648d60b2","01a1932e-6390-7d55-8f9c-9533648d60b2","Aspekto at pokus sa pagsasalaysay ng pagpapagawa","Piliin ang pandiwang tumutugma sa hinihinging aspekto o pokus at sa mga pananda sa pangungusap.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_feae6c45-2681-46cb-b4f7-0f1c84670b3d_hero.webp?v=1793470653",null]