[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-para-at-upang-sa-layunin":837,"grammar-lesson-path-tl-para-at-upang-sa-layunin-none":886,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae":887,"grammar-quick-check-01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae":928,"grammar-lesson-body-01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae-3aj1dqxuao":947},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":480,"title":481,"slug":482,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":367,"displayOrder":483,"grammarTopics":840,"createdAt":845,"updatedAt":846,"totalExercises":36,"vocabularyLists":847,"readyImages":885},"Gamitin ang para at upang sa pagsasaad ng layunin; piliin ang angkop na anyo ng pandiwa at ihiwalay ang layunin sa dahilan at para sa tumatanggap.","## 1. Ano ang nais mong makamit?\n\nGinagamit ang **para** at **upang** upang sabihin ang layunin ng isang kilos: ano ang gusto mong mangyari o makamit? Matututuhan mong iugnay ang kilos at layunin, pumili ng angkop na anyo ng pandiwa, at linawin kung sino ang gagawa.\n\n:::example\nNag-iipon ako **para makabili ng bisikleta**.\n\nNag-iipon ako **upang makabili ng bisikleta**.\n\nAng kilos ay *pag-iipon*. Ang layunin ay *makabili ng bisikleta*. Pareho ang layuning ipinapahayag ng dalawang pangungusap.\n:::\n\nAng layunin ay hindi tiyak na bunga. Maaaring nag-iipon pa lamang ako at wala pa akong bisikleta.\n\n## 2. Para o upang?\n\nKapag sinusundan ng sugnay na nagsasaad ng layunin, madalas na maaaring gamitin ang alinman sa dalawa. Ang pangunahing pagkakaiba ay ang karaniwang gamit at antas ng pormalidad.\n\n| Pang-ugnay | Karaniwang gamit | Halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| **para** | Likas sa pang-araw-araw na usapan; ginagamit din sa pagsulat | Lumapit ka **para marinig mo ako**. |\n| **upang** | Mas pormal; madalas sa mga paliwanag, anunsiyo at sulatin | Lumapit ka **upang marinig mo ako**. |\n\nHindi mali ang **upang** sa usapan, at hindi rin mali ang **para** sa pormal na sulatin. Piliin ang babagay sa tono ng buong pahayag.\n\nMaaaring mauna o mahuli ang layunin:\n\n- Nag-ipon si Ana **upang makabili ng bisikleta**.\n- **Upang makabili ng bisikleta**, nag-ipon si Ana.\n\nKapag nauuna ang sugnay ng layunin, karaniwang nilalagyan ito ng kuwit bago ang pangunahing sugnay.\n\n## 3. Anyo ng pandiwa at gumagawa\n\nSa karaniwang tuwirang pagsasaad ng layunin, ginagamit ang **pawatas**: anyo ng pandiwang hindi pa nagsasaad ng aspekto. Hindi kailangang gawing kontemplatibo ang pandiwa dahil lamang hindi pa natutupad ang layunin.\n\n| Pawatas | Halimbawa ng layunin |\n| --- | --- |\n| **mag-aral** | Pumunta ako sa aklatan **para mag-aral**. |\n| **makabili** | Nag-iipon kami **upang makabili ng bahay**. |\n| **matapos** | Nagtutulungan kami **para matapos ang gawain**. |\n\n:::warning\nPara sa layuning nais mo pa lamang makamit:\n\n✓ Nag-iipon ako **para makabili** ng bisikleta.\n\nHindi **makakabili** ang karaniwang anyo sa tuwirang sugnay ng layunin. Ang **makakabili** ay kontemplatibo, gaya sa hiwalay na pahayag na *Makakabili ako ng bisikleta sa susunod na buwan.*\n:::\n\nHindi laging kailangang ulitin ang gumagawa kung malinaw na siya rin ang gagawa ng kasunod na kilos. Kung iba ang gagawa, banggitin siya.\n\n:::example\n**Iisang gumagawa:** Pumunta si Ana sa aklatan **para mag-aral**.\n\nSi Ana ang pumunta at si Ana rin ang mag-aaral.\n\n**Magkaibang gumagawa:** Binuksan ko ang pinto **para makapasok si Ana**.\n\nAko ang nagbukas; si Ana ang papasok.\n:::\n\nHindi rin kailangang kilos ang kasunod. Maaaring kalagayang nais makamit: *Isinara ko ang bintana **para tahimik sa loob**.*\n\n## 4. Layunin, dahilan at tumatanggap\n\nMagkaiba ang layunin at dahilan. Ang layunin ay ang nais makamit; ang dahilan ay nagpapaliwanag kung bakit ginawa ang kilos.\n\n| Kahulugan | Halimbawa |\n| --- | --- |\n| Layunin | Nagdala ako ng payong **para hindi mabasa**. |\n| Dahilan | Nagdala ako ng payong **dahil umuulan**. |\n\nGamitin ang **para hindi** o **upang hindi** kapag nais mong maiwasan ang isang pangyayari.\n\nMay iba ring gamit ang **para** na hindi maaaring palitan basta ng **upang**:\n\n- **Para sa mga bata** ang pagkain. — Sila ang tatanggap o kakain nito.\n- **Para kay Ana** ang liham. — Siya ang tatanggap nito.\n- Nagluto ako **upang may makain ang mga bata**. — Ito ang layunin ng pagluluto.\n\n:::note\nAng **para sa** at **para kay** ay hindi kapareho ng **para + sugnay ng layunin**. Sa mga halimbawang tumutukoy sa tatanggap, hindi maaaring gamitin ang *upang sa mga bata* o *upang kay Ana*.\n:::\n\n## 5. Mabilis na gabay sa pagpili\n\n1. Tukuyin ang kilos at ang nais mong makamit.\n2. Gamitin ang **para** sa karaniwang usapan o **upang** kung mas pormal ang tono.\n3. Kung pandiwa ang kasunod sa tuwirang sugnay ng layunin, gamitin ang angkop na **pawatas**: *para mag-aral*, *upang makabili*.\n4. Banggitin ang gagawa kung hindi siya malinaw o kung iba siya sa gumawa ng pangunahing kilos.\n5. Gamitin ang **hindi** kung ang layunin ay maiwasan ang isang pangyayari: *para hindi mabasa*.\n\nTandaan: ang **para** at **upang** ay nagsasabi ng nais mangyari, hindi ng tiyak nang nangyari.",[841],{"id":842,"name":481,"level":367,"language":9,"isCompleted":843,"completionPercentage":844,"totalExercises":36,"completedExercises":844},"01a1932e-3cf8-73d5-a783-b4c88ed790a2",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[848],{"id":849,"title":850,"vocabularyListWords":851,"isPublished":865},"01a1932e-93be-77f8-bc92-ab7367b395c6","Mga pananda ng layunin at dahilan",[852,858,867,873,879],{"id":853,"vocabularyWord":854,"displayOrder":11},"01a1932e-93be-7888-bc92-ab7367c8d5e9",{"id":855,"word":856,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":857,"audio":843},"01a1932e-7080-73ba-97f6-4e6b45820200","para",[],{"id":859,"vocabularyWord":860,"displayOrder":16},"01a1932e-93be-78dc-bc92-ab736864ee27",{"id":861,"word":862,"frequency":46,"level":181,"language":9,"audioFilePath":863,"partsOfSpeech":864,"audio":865,"audioUrl":866},"01a1932e-721f-7460-8756-194ab5e80466","upang","tts_f3cd4649a8e79eec_fil-PH.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f3cd4649a8e79eec_fil-PH.mp3",{"id":868,"vocabularyWord":869,"displayOrder":21},"01a1932e-93be-7920-bc92-ab73695ed58e",{"id":870,"word":871,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":872,"audio":843},"01a1932e-6f1f-7ee7-97dd-516653e5b3b5","dahil",[],{"id":874,"vocabularyWord":875,"displayOrder":26},"01a1932e-93be-7960-bc92-ab7369946ea3",{"id":876,"word":877,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":878,"audio":843},"01a1932e-707f-713d-a500-b410684bf7b5","para sa",[],{"id":880,"vocabularyWord":881,"displayOrder":31},"01a1932e-93be-79a0-bc92-ab736a579015",{"id":882,"word":883,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":884,"audio":843},"01a1932e-707d-7d70-ac82-44b447fdd76e","para kay",[],[],null,[888,897,903,910,915,922],{"@id":889,"@type":890,"id":891,"grammarPage":892,"title":893,"instructions":894,"displayOrder":844,"type":895,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":896},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-63a5-727c-a948-e0f507e9d297","GrammarExercise","01a1932e-63a5-727c-a948-e0f507e9d297","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Pagbuo ng layunin at pagtukoy sa gagawa","Piliin ang sagot na angkop sa nakasaad na layunin. Kapag hinihingi ang pawatas, piliin ang anyong walang aspekto.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a9f09dff-0767-4386-a2fa-a32f8aaafadc_hero.webp?v=1793470653",{"@id":898,"@type":890,"id":899,"grammarPage":892,"title":900,"instructions":901,"displayOrder":11,"type":895,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":902},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-63bc-7f3d-8533-befc9c012c08","01a1932e-63bc-7f3d-8533-befc9c012c08","Layunin, dahilan, tatanggap at tono","Piliin ang sagot ayon sa tahasang kahulugan o tonong hinihingi. Hindi awtomatikong mali ang para o upang dahil lamang sa pormalidad.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_42a39c52-c627-4604-8eee-a5e7a4d8a685_hero.webp?v=1793470653",{"@id":904,"@type":890,"id":905,"grammarPage":892,"title":906,"instructions":907,"displayOrder":16,"type":908,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":843,"ogImageUrl":909},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-63d8-7f19-bcf6-9e9597ea964f","01a1932e-63d8-7f19-bcf6-9e9597ea964f","Ayusin ang kilos at layunin","Ayusin ang mga piraso upang bumuo ng pangungusap. Gamitin ang pawatas na walang aspekto sa sugnay ng layunin. May dagdag na pirasong hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_fe3f347b-ce47-46fe-b63e-3b8eabc42953_hero.webp?v=1793470653",{"@id":911,"@type":890,"id":912,"grammarPage":892,"title":913,"instructions":907,"displayOrder":21,"type":908,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":843,"ogImageUrl":914},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-63e9-738f-a523-accbce1ce1f0","01a1932e-63e9-738f-a523-accbce1ce1f0","Unahin ang layunin sa pangungusap","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1f46a8e1-5ea3-4184-94e7-7c62ee8eae01_hero.webp?v=1793470653",{"@id":916,"@type":890,"id":917,"grammarPage":892,"title":918,"instructions":919,"displayOrder":26,"type":920,"questionCount":26,"blankCount":844,"isCompleted":843,"ogImageUrl":921},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-63f7-7283-9d14-ec9b56854c24","01a1932e-63f7-7283-9d14-ec9b56854c24","Kilalanin ang kahulugan ng layunin","Pindutin ang isang piraso, saka ang kolum na angkop sa kahulugan nito.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_91ac151c-d84b-49c6-9ef1-397e4441c325_hero.webp?v=1793470653",{"@id":923,"@type":890,"id":924,"grammarPage":892,"title":925,"instructions":926,"displayOrder":31,"type":920,"questionCount":26,"blankCount":844,"isCompleted":843,"ogImageUrl":927},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-63fc-7b9f-a1a6-76402aa7b042","01a1932e-63fc-7b9f-a1a6-76402aa7b042","Suriin ang anyo at ayos ng layunin","Pindutin ang bawat piraso at ilagay ito sa kolum ayon sa batayang nakasaad sa tanong.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b758ab66-4251-41ec-8a2b-4d8ef848b47f_hero.webp?v=1793470653",{"id":891,"grammarPage":892,"title":893,"instructions":894,"seoTitle":929,"seoDescription":930,"displayOrder":844,"type":895,"questions":931,"ogImageUrl":896},"Para at upang: layunin, gagawa at tatanggap","Magsanay sa para at upang: piliin ang pawatas, tukuyin ang gagawa at tatanggap, at ayusin ang sugnay ng layunin sa mga pangungusap sa araw-araw na buhay.",[932],{"id":933,"sentenceTemplate":934,"displayOrder":844,"explanation":935,"exampleSentence":936,"blanks":937},"01a1932e-63a5-74d8-a948-e0f50b0912cf","Ang gamot ay __1__ pasyente upang bumuti ang pakiramdam niya.","Para sa ang ginagamit bago ang pangngalang pasyente upang tukuyin ang tatanggap. Para kay ang ginagamit bago ang pangalan ng tao; hindi maaaring direktang ipakilala ng upang ang pangngalang pasyente rito.","Ang pagkain ay para sa bisita upang may makain siya pagdating.",[938],{"id":939,"blankNumber":11,"options":940},"01a1932e-63a5-7484-a948-e0f50a71e643",[941,943,945],{"id":942,"optionText":877,"isCorrect":865,"displayOrder":844},"01a1932e-63a5-73ec-a948-e0f508e1a4f2",{"id":944,"optionText":883,"isCorrect":843,"displayOrder":11},"01a1932e-63a5-7434-a948-e0f50929a52a",{"id":946,"optionText":862,"isCorrect":843,"displayOrder":16},"01a1932e-63a5-7460-a948-e0f509ea1a35",{"html":948,"toc":949},"\u003Ch2 id=\"ano-ang-nais-mong-makamit\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Ano ang nais mong makamit?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ginagamit ang \u003Cstrong>para\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>upang\u003C\u002Fstrong> upang sabihin ang layunin ng isang kilos: ano ang gusto mong mangyari o makamit? Matututuhan mong iugnay ang kilos at layunin, pumili ng angkop na anyo ng pandiwa, at linawin kung sino ang gagawa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Nag-iipon ako \u003Cstrong>para makabili ng bisikleta\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Nag-iipon ako \u003Cstrong>upang makabili ng bisikleta\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ang kilos ay \u003Cem>pag-iipon\u003C\u002Fem>. Ang layunin ay \u003Cem>makabili ng bisikleta\u003C\u002Fem>. Pareho ang layuning ipinapahayag ng dalawang pangungusap.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Ang layunin ay hindi tiyak na bunga. Maaaring nag-iipon pa lamang ako at wala pa akong bisikleta.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"para-o-upang\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Para o upang?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kapag sinusundan ng sugnay na nagsasaad ng layunin, madalas na maaaring gamitin ang alinman sa dalawa. Ang pangunahing pagkakaiba ay ang karaniwang gamit at antas ng pormalidad.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pang-ugnay\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Karaniwang gamit\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>para\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Likas sa pang-araw-araw na usapan; ginagamit din sa pagsulat\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Lumapit ka \u003Cstrong>para marinig mo ako\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>upang\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mas pormal; madalas sa mga paliwanag, anunsiyo at sulatin\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Lumapit ka \u003Cstrong>upang marinig mo ako\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Hindi mali ang \u003Cstrong>upang\u003C\u002Fstrong> sa usapan, at hindi rin mali ang \u003Cstrong>para\u003C\u002Fstrong> sa pormal na sulatin. Piliin ang babagay sa tono ng buong pahayag.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Maaaring mauna o mahuli ang layunin:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Nag-ipon si Ana \u003Cstrong>upang makabili ng bisikleta\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Upang makabili ng bisikleta\u003C\u002Fstrong>, nag-ipon si Ana.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Kapag nauuna ang sugnay ng layunin, karaniwang nilalagyan ito ng kuwit bago ang pangunahing sugnay.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"anyo-ng-pandiwa-at-gumagawa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Anyo ng pandiwa at gumagawa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa karaniwang tuwirang pagsasaad ng layunin, ginagamit ang \u003Cstrong>pawatas\u003C\u002Fstrong>: anyo ng pandiwang hindi pa nagsasaad ng aspekto. Hindi kailangang gawing kontemplatibo ang pandiwa dahil lamang hindi pa natutupad ang layunin.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pawatas\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa ng layunin\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>mag-aral\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Pumunta ako sa aklatan \u003Cstrong>para mag-aral\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>makabili\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nag-iipon kami \u003Cstrong>upang makabili ng bahay\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>matapos\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nagtutulungan kami \u003Cstrong>para matapos ang gawain\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Para sa layuning nais mo pa lamang makamit:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ Nag-iipon ako \u003Cstrong>para makabili\u003C\u002Fstrong> ng bisikleta.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hindi \u003Cstrong>makakabili\u003C\u002Fstrong> ang karaniwang anyo sa tuwirang sugnay ng layunin. Ang \u003Cstrong>makakabili\u003C\u002Fstrong> ay kontemplatibo, gaya sa hiwalay na pahayag na \u003Cem>Makakabili ako ng bisikleta sa susunod na buwan.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Hindi laging kailangang ulitin ang gumagawa kung malinaw na siya rin ang gagawa ng kasunod na kilos. Kung iba ang gagawa, banggitin siya.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Iisang gumagawa:\u003C\u002Fstrong> Pumunta si Ana sa aklatan \u003Cstrong>para mag-aral\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Si Ana ang pumunta at si Ana rin ang mag-aaral.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Magkaibang gumagawa:\u003C\u002Fstrong> Binuksan ko ang pinto \u003Cstrong>para makapasok si Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ako ang nagbukas; si Ana ang papasok.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Hindi rin kailangang kilos ang kasunod. Maaaring kalagayang nais makamit: \u003Cem>Isinara ko ang bintana \u003Cstrong>para tahimik sa loob\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"layunin-dahilan-at-tumatanggap\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Layunin, dahilan at tumatanggap\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Magkaiba ang layunin at dahilan. Ang layunin ay ang nais makamit; ang dahilan ay nagpapaliwanag kung bakit ginawa ang kilos.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Kahulugan\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Layunin\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nagdala ako ng payong \u003Cstrong>para hindi mabasa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Dahilan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nagdala ako ng payong \u003Cstrong>dahil umuulan\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Gamitin ang \u003Cstrong>para hindi\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>upang hindi\u003C\u002Fstrong> kapag nais mong maiwasan ang isang pangyayari.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>May iba ring gamit ang \u003Cstrong>para\u003C\u002Fstrong> na hindi maaaring palitan basta ng \u003Cstrong>upang\u003C\u002Fstrong>:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Para sa mga bata\u003C\u002Fstrong> ang pagkain. — Sila ang tatanggap o kakain nito.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Para kay Ana\u003C\u002Fstrong> ang liham. — Siya ang tatanggap nito.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Nagluto ako \u003Cstrong>upang may makain ang mga bata\u003C\u002Fstrong>. — Ito ang layunin ng pagluluto.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Ang \u003Cstrong>para sa\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>para kay\u003C\u002Fstrong> ay hindi kapareho ng \u003Cstrong>para + sugnay ng layunin\u003C\u002Fstrong>. Sa mga halimbawang tumutukoy sa tatanggap, hindi maaaring gamitin ang \u003Cem>upang sa mga bata\u003C\u002Fem> o \u003Cem>upang kay Ana\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"mabilis-na-gabay-sa-pagpili\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Mabilis na gabay sa pagpili\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Tukuyin ang kilos at ang nais mong makamit.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Gamitin ang \u003Cstrong>para\u003C\u002Fstrong> sa karaniwang usapan o \u003Cstrong>upang\u003C\u002Fstrong> kung mas pormal ang tono.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Kung pandiwa ang kasunod sa tuwirang sugnay ng layunin, gamitin ang angkop na \u003Cstrong>pawatas\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>para mag-aral\u003C\u002Fem>, \u003Cem>upang makabili\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Banggitin ang gagawa kung hindi siya malinaw o kung iba siya sa gumawa ng pangunahing kilos.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Gamitin ang \u003Cstrong>hindi\u003C\u002Fstrong> kung ang layunin ay maiwasan ang isang pangyayari: \u003Cem>para hindi mabasa\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Tandaan: ang \u003Cstrong>para\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>upang\u003C\u002Fstrong> ay nagsasabi ng nais mangyari, hindi ng tiyak nang nangyari.\u003C\u002Fp>\n",[950,954,958,962,966],{"id":951,"text":952,"depth":16,"number":953},"ano-ang-nais-mong-makamit","Ano ang nais mong makamit?","1",{"id":955,"text":956,"depth":16,"number":957},"para-o-upang","Para o upang?","2",{"id":959,"text":960,"depth":16,"number":961},"anyo-ng-pandiwa-at-gumagawa","Anyo ng pandiwa at gumagawa","3",{"id":963,"text":964,"depth":16,"number":965},"layunin-dahilan-at-tumatanggap","Layunin, dahilan at tumatanggap","4",{"id":967,"text":968,"depth":16,"number":969},"mabilis-na-gabay-sa-pagpili","Mabilis na gabay sa pagpili","5"]