[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata":837,"grammar-lesson-path-tl-pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata-pokus-at-pagpapatuloy-ng-tinutukoy-c1":852,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1":881,"grammar-quick-check-01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1":892,"grammar-lesson-body-01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1-6j8z3gp6u":915},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":676,"title":677,"slug":678,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":679,"displayOrder":680,"grammarTopics":840,"createdAt":846,"updatedAt":847,"totalExercises":16,"vocabularyLists":848,"primaryTopicHub":849,"readyImages":851},"Suriin kung paano ginagabayan ng pokus ng pandiwa ang daloy ng impormasyon sa talata, mula sa pagpapakilala ng paksa hanggang sa paglipat ng usapan.","## 1. Pokus bilang gabay sa pagbasa\n\nSa isang talata, hindi lamang magkakasunod na kilos ang inilalahad mo. Ginagabayan mo rin ang mambabasa kung sino o ano ang susundan, anong impormasyon ang idadagdag, at kailan lilipat ang usapan. Nakikibahagi rito ang **pokus ng pandiwa**, kasama ng pagkakasunod ng mga pangungusap, mga panghalip, at mga panandang nag-uugnay sa mga ideya.\n\nSa pahinang ito, susuriin mo kung paano nakatutulong ang pagpili ng pokus sa pagpapakilala, pagpapatuloy, at paglilipat ng impormasyon. Ang mga halimbawa ay nasa kontemporaryong pamantayang Tagalog, na pangunahing batayan ng Filipino; hindi ito paglalahat sa lahat ng wikang Pilipino.\n\n## 2. Ang-parirala, paksa, at bagong impormasyon\n\nIpinakikita ng pokus ng pandiwa ang papel ng **ang-parirala** sa pangyayari. Kasama rito ang mga pariralang may **si\u002Fsina** at mga katumbas na panghalip. Ngunit hindi awtomatikong ang ang-parirala ang paksa ng buong talata o ang pinakamahalagang bagong impormasyon.\n\nIhiwalay ang tatlong tanong:\n\n| Tanong | Sinusuri | Halimbawa ng sagot |\n| --- | --- | --- |\n| Ano ang papel ng ang-parirala sa kilos? | Pokus ng pandiwa | Sa **Binasa ni Mara ang liham**, ang liham ang binasa. |\n| Tungkol saan ang talata? | Paksa ng talakayan | Maaaring tungkol ito sa liham, kay Mara, o sa pagsisiyasat. |\n| Ano ang idinaragdag ng pangungusap? | Bagong impormasyon | Maaaring ang pagbasa, ang pagkakakilanlan ng bumasa, o ibang detalye. |\n\n:::note\nAng **pokus ng pandiwa** ay hindi katumbas ng diin sa pagbigkas. Hindi rin sapat ang panandang **ang** upang malaman kung dati nang nabanggit o bagong ipinakikilala ang isang kalahok. Kailangan mong basahin ang konteksto.\n:::\n\nHalimbawa, sa **Dumating ang isang bagong guro**, tagaganap ang ang-parirala at maaari itong magpakilala ng bagong kalahok. Kaya hindi ligtas ang tuntuning “ang-parirala = lumang impormasyon.”\n\n### Pagkilala sa kumilos at pagpapauna ng paksa\n\nBukod sa pokus ng pandiwa, nakatutulong ang kayarian ng pangungusap upang itampok ang bagong impormasyon o itakda ang paksang tatalakayin. Ihambing ang tatlong paraan ng paglalahad ng iisang pangyayari:\n\n| Pangungusap | Kayarian | Gamit sa daloy ng impormasyon |\n| --- | --- | --- |\n| **Binasa ni Mara ang liham.** | Nauuna ang panaguring pandiwa; nakapokus sa layon ang **binasa**. | Maaaring maglahad ng nangyari sa liham. Nakabatay sa konteksto kung aling detalye ang bago. |\n| **Si Mara ang bumasa ng liham.** | Kayariang cleft, na tinatawag ding **ang-inversion**; nakapokus sa tagaganap ang **bumasa**. | Itinatampok ang pagkakakilanlan ng bumasa: angkop na sagot sa **Sino ang bumasa ng liham?** |\n| **Ang liham ay binasa ni Mara.** | **Ay-inversion**: nauuna ang paksa bago ang **ay** at panaguri. | Inilalagay muna ang liham bilang paksa, saka sinasabi kung ano ang nangyari rito. |\n\nSa **Si Mara ang bumasa ng liham**, ang pagkakakilanlan ni Mara bilang bumasa ang maaaring bagong impormasyon, kahit nabanggit na si Mara sa talata. Maaari ring gamitin ang kayariang ito sa pagtutuwid: **Si Mara ang bumasa ng liham, hindi si Lina.** Hindi ito simpleng paglilipat ng mga salita sa unang pangungusap: nagiging **bumasa** ang pandiwa at **ng liham** ang pariralang tumutukoy sa binasa.\n\nSa **Ang liham ay binasa ni Mara**, nananatili ang pokus sa layon. Inaayos ng **ay** ang ugnayan ng nauunang paksa at kasunod na panaguri; hindi nito awtomatikong ginagawang bagong impormasyon ang nauunang parirala. Karaniwan ang ganitong ayos sa pormal na pagsulat. Sa **Ang ulat naman ay binasa ng direktor**, ang pagpapauna sa **ang ulat** at ang panandang **naman** ay magkasamang tumutulong sa paglipat ng usapan.\n\n## 3. Mula sa pagpapakilala tungo sa pagpapatuloy\n\nMaaaring ipakilala muna ang isang bagay bago ito gawing malinaw na susundan sa mga kasunod na pangungusap. Kapag kilala na ng mambabasa ang tinutukoy, maaari nang gumamit ng panghalip kung walang kalabuan.\n\nAng **may-pangungusap**, gaya ng **May lumang liham sa kahon**, ay karaniwang paraan ng pagpapakilala ng bagong kalahok bago ito tukuyin sa pamamagitan ng ang-parirala, gaya ng **ang liham**, o katumbas na panghalip, gaya ng **ito**. Isa itong karaniwang paraan, hindi obligadong hakbang sa bawat pagpapakilala.\n\n:::example\nMay lumang liham sa kahon. **Binasa ito ni Mara** upang malaman kung sino ang sumulat. **Sinuri niya ang pirma** at napansing kapareho iyon ng pirma ng kaniyang lolo.\n:::\n\nSa unang pangungusap, ipinakilala ang liham. Sa ikalawa, ang **ito** ay tumutukoy sa liham at siyang ang-panghalip ng pandiwang **binasa**. Naipagpapatuloy ang usapan tungkol sa bagay na katatapos ipakilala.\n\nSa ikatlo, **ang pirma** naman ang ang-parirala. Hindi nito basta iniiwan ang liham: inililipat nito ang pansin sa isang kaugnay na detalye. Nananatiling malinaw ang ugnayan dahil bahagi ng liham ang pirmang sinusuri.\n\nMakikita rito ang dalawang paraan ng pagdurugtong:\n\n- **Pagbalik sa parehong tinutukoy:** mula sa *liham* tungo sa **ito**.\n- **Paglipat sa kaugnay na detalye:** mula sa *liham* tungo sa **ang pirma**.\n\nHindi kailangang pare-pareho ang ang-parirala upang maging magkakaugnay ang talata.\n\n## 4. Magkaibang sentro ng pagsasalaysay\n\nMaaaring organisahin ang talata ayon sa mga ginagawa ng isang tao o ayon sa mga nangyayari sa isang bagay. Nakakatulong ang pokus upang suportahan ang napiling direksiyon, ngunit hindi ito kumikilos nang mag-isa.\n\n:::example\n**Mga gawain ni Mara**\n\nMaagang pumasok si Mara sa tanggapan. **Nagsuri siya ng mga liham** buong umaga. Pagkatapos, **sumulat siya ng ulat** tungkol sa mga natuklasan niya.\n\n**Pagproseso sa mga liham**\n\nDumating kahapon ang mga liham mula sa lalawigan. **Sinuri ni Mara ang mga ito** ngayong umaga. Pagkatapos, **inilagay niya ang mga ito sa kabinet** upang hindi mawala.\n:::\n\nSa unang talata, sunod-sunod na gawain ni Mara ang sinusundan. Sinusuportahan ito ng mga pandiwang nakapokus sa tagaganap at ng pagbalik ng **siya** kay Mara.\n\nSa ikalawa, ang mga liham ang sinusundan: dumating, sinuri, at inilagay sa kabinet. Sa **dumating**, ang mga liham ang dumating; sa **sinuri** at **inilagay**, ang mga ito ang sinuri at inilipat. Nagbabago ang papel ng mga liham sa pangyayari, ngunit nagpapatuloy ang usapan tungkol sa mga ito.\n\nHindi ito dalawang mekanikal na salin ng iisang talata. Magkaiba ang impormasyong pinili at ang paraan ng pag-aayos nito. Hindi sapat ang pagpapalit ng panlapi upang mapanatili ang lahat ng kahulugan at epekto.\n\n## 5. Malinaw na paglipat at mga bitag sa pagrebisa\n\nHindi kailangang manatili sa iisang kalahok ang buong talata. Kapag lilipat ka, magbigay ng sapat na palatandaan upang maunawaan ng mambabasa ang dahilan ng paglipat.\n\n:::example\nSinuri ni Mara ang mga liham at gumawa siya ng ulat. **Ang ulat naman ay binasa ng direktor** bago ang pulong. **Humiling ang direktor ng karagdagang paliwanag** tungkol sa isang nawawalang pahina.\n:::\n\nMula kay Mara at sa mga liham, lumipat ang usapan sa ulat, saka sa tugon ng direktor. Ang pag-uulit ng **ulat**, ang **naman**, at ang pagkakasunod ng mga pangyayari ay magkakasamang gumagabay sa pagbasa. Nakatutulong ang pokus sa pagbuo ng mga ugnayang ito, ngunit hindi ito ang tanging dahilan ng linaw.\n\n:::warning\nHuwag awtomatikong palitan ang lahat ng pandiwa ng pokus sa layon dahil bagay ang paksa ng talata. Huwag ding ituring na mali ang pangungusap dahil lamang hindi ang paksa ng talata ang ang-parirala nito. Ang dapat suriin ay kung malinaw ang ugnayan at ang impormasyong idinaragdag.\n:::\n\nMag-ingat din sa mga panghalip:\n\n**Ipinakita ni Mara kay Lina ang liham. Binasa niya ito.**\n\nMaaaring si Mara o si Lina ang tinutukoy ng **niya** kung walang ibang konteksto. Kung mahalaga kung sino ang bumasa, isulat ang **Binasa ito ni Lina** o **Binasa ito ni Mara**. Hindi nalulutas ng wastong pokus lamang ang malabong pagtukoy.\n\n## 6. Gabay sa pagbuo ng talata\n\nSa pagrebisa, sundin ang maikling pagsusuring ito:\n\n1. **Tukuyin ang sinusundan.** Tao ba, bagay, o pangyayaring sumasaklaw sa ilang kalahok?\n2. **Tingnan ang idinaragdag.** Ano ang bagong nalalaman sa bawat pangungusap?\n3. **Suriin ang pokus at papel.** Angkop ba ang anyo ng pandiwa at ang mga pananda sa nais mong sabihin?\n4. **Linawin ang pagpapatuloy o paglipat.** Sapat ba ang panghalip, o kailangan ang pangalan, pag-uulit, o panandang gaya ng **naman**?\n\nAng mahusay na talata ay hindi basta inuulit ang isang pokus. Pinag-uugnay nito ang **papel sa pangyayari**, **malinaw na pagtukoy**, at **sunod-sunod na pagdagdag ng impormasyon**.",[841],{"id":842,"name":843,"level":679,"language":9,"isCompleted":844,"completionPercentage":845,"totalExercises":26,"completedExercises":845},"01a1932e-3d18-7d78-88ff-6e9bb9e62c12","Pokus at pagpapatuloy ng tinutukoy",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[],{"name":843,"slug":850,"language":9},"pokus-at-pagpapatuloy-ng-tinutukoy-c1",[],{"id":842,"name":843,"slug":850,"language":9,"level":679,"introduction":853,"lessonCount":16,"totalExercises":26,"objectives":854,"prerequisites":857,"lessons":859},"Suriin muna ang papel ng pokus sa pagpapakilala at pagpapatuloy ng paksa sa talata. Pagkatapos, baguhin ang pokus nang malinaw pa rin kung sino ang gumawa, ano ang naapektuhan at aling tiyak na bagay ang tinutukoy.",[855,856],"Maiugnay ang pokus sa daloy ng impormasyon nang hindi itinutumbas ang ang sa lumang impormasyon.","Mabago ang pokus habang napapanatili ang mga papel, aspekto at pagkakakilanlan.",[858],"Alam mo ang pokus sa tagaganap, layon at tagatanggap at ang mga panghalip sa pangkat ng ang, ng at sa.",[860,871],{"id":676,"contentId":861,"slug":678,"title":677,"level":679,"summary":862,"order":11,"exercises":863},"pg_d9eab993-8975-482a-94c3-e11f792d2416","Suriin kung paano nagtutulungan ang pokus, panghalip at pag-uulit upang ipakilala, ipagpatuloy o ilipat ang usapan sa isang talata.",[864,868],{"id":865,"title":866,"order":845,"type":867},"01a1932e-6546-717c-93f4-8908ca8fc528","Pokus, papel, at pagtatampok ng impormasyon","word_select",{"id":869,"title":870,"order":11,"type":867},"01a1932e-655d-7ac4-b59d-18845bc55c76","Pagpapatuloy, paglipat, at malinaw na pagtukoy",{"id":682,"contentId":872,"slug":684,"title":683,"level":679,"summary":873,"order":16,"exercises":874},"pg_cde75692-8ae8-4c5e-a4b3-19876179903d","Baguhin ang pokus habang sinusubaybayan ang parehong kalahok; panatilihin ang pagkakakilanlan, aspekto, dami at pagtanggi at suriin ang natural na gamit.",[875,878],{"id":876,"title":877,"order":845,"type":867},"01a1932e-5e01-7138-ac4b-8880f5a9c836","Ibang pokus, parehong mga kalahok",{"id":879,"title":880,"order":11,"type":867},"01a1932e-5e18-7669-bb35-ab165c613b4e","Panatilihin ang tinutukoy at buong pangyayari",[882,888],{"@id":883,"@type":884,"id":865,"grammarPage":885,"title":866,"instructions":886,"displayOrder":845,"type":867,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":887},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6546-717c-93f4-8908ca8fc528","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Piliin ang sagot na tumutugma sa kayarian at kontekstong ibinigay. Ihiwalay ang pokus ng pandiwa, paksa ng talata, at bagong impormasyon.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e6e9a23a-e0a5-4af2-96a4-05a7913118ab_hero.webp?v=1793470653",{"@id":889,"@type":884,"id":869,"grammarPage":885,"title":870,"instructions":890,"displayOrder":11,"type":867,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":891},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-655d-7ac4-b59d-18845bc55c76","Basahin ang bawat maikling talata o sitwasyon. Piliin ang sagot ayon sa tahasang layunin ng pagrebisa at sa ugnayan ng mga pangungusap.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_18087dbb-35dd-46a0-bf17-2698b9fc1eaf_hero.webp?v=1793470653",{"id":865,"grammarPage":885,"title":866,"instructions":886,"seoTitle":893,"seoDescription":894,"displayOrder":845,"type":867,"questions":895,"ogImageUrl":887},"Pokus ng pandiwa: papel at bagong impormasyon","Magsanay sa pokus ng pandiwa sa pagpili ng sagot sa mga patlang tungkol sa papel ng kalahok, bagong impormasyon, at ayos ng mga pangungusap sa museo.",[896],{"id":897,"sentenceTemplate":898,"displayOrder":845,"explanation":899,"exampleSentence":900,"blanks":901},"01a1932e-6546-7420-93f4-8908ccbaae82","Sa pangungusap na Inayos ng kawani ang lumang mapa, ang papel ng ang lumang mapa ay __1__.","Nakapokus sa layon ang inayos: ang mapa ang inayos, at ang kawani ang gumawa ng kilos. Hindi lugar ang ang-parirala rito.","Nilinis ng kusinero ang kalan bago magsara.",[902],{"id":903,"blankNumber":11,"options":904},"01a1932e-6546-73c8-93f4-8908cc3c0b0c",[905,908,912],{"id":906,"optionText":907,"isCorrect":844,"displayOrder":845},"01a1932e-6546-72d4-93f4-8908cb646789","taong nag-ayos",{"id":909,"optionText":910,"isCorrect":911,"displayOrder":11},"01a1932e-6546-7330-93f4-8908cb83e1e8","bagay na inayos",true,{"id":913,"optionText":914,"isCorrect":844,"displayOrder":16},"01a1932e-6546-7398-93f4-8908cc2cae1d","lugar ng pag-aayos",{"html":916,"toc":917},"\u003Ch2 id=\"pokus-bilang-gabay-sa-pagbasa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Pokus bilang gabay sa pagbasa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa isang talata, hindi lamang magkakasunod na kilos ang inilalahad mo. Ginagabayan mo rin ang mambabasa kung sino o ano ang susundan, anong impormasyon ang idadagdag, at kailan lilipat ang usapan. Nakikibahagi rito ang \u003Cstrong>pokus ng pandiwa\u003C\u002Fstrong>, kasama ng pagkakasunod ng mga pangungusap, mga panghalip, at mga panandang nag-uugnay sa mga ideya.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa pahinang ito, susuriin mo kung paano nakatutulong ang pagpili ng pokus sa pagpapakilala, pagpapatuloy, at paglilipat ng impormasyon. Ang mga halimbawa ay nasa kontemporaryong pamantayang Tagalog, na pangunahing batayan ng Filipino; hindi ito paglalahat sa lahat ng wikang Pilipino.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"ang-parirala-paksa-at-bagong-impormasyon\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Ang-parirala, paksa, at bagong impormasyon\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ipinakikita ng pokus ng pandiwa ang papel ng \u003Cstrong>ang-parirala\u003C\u002Fstrong> sa pangyayari. Kasama rito ang mga pariralang may \u003Cstrong>si\u002Fsina\u003C\u002Fstrong> at mga katumbas na panghalip. Ngunit hindi awtomatikong ang ang-parirala ang paksa ng buong talata o ang pinakamahalagang bagong impormasyon.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ihiwalay ang tatlong tanong:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Tanong\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Sinusuri\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa ng sagot\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ano ang papel ng ang-parirala sa kilos?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Pokus ng pandiwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Sa \u003Cstrong>Binasa ni Mara ang liham\u003C\u002Fstrong>, ang liham ang binasa.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Tungkol saan ang talata?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Paksa ng talakayan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Maaaring tungkol ito sa liham, kay Mara, o sa pagsisiyasat.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ano ang idinaragdag ng pangungusap?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Bagong impormasyon\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Maaaring ang pagbasa, ang pagkakakilanlan ng bumasa, o ibang detalye.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Ang \u003Cstrong>pokus ng pandiwa\u003C\u002Fstrong> ay hindi katumbas ng diin sa pagbigkas. Hindi rin sapat ang panandang \u003Cstrong>ang\u003C\u002Fstrong> upang malaman kung dati nang nabanggit o bagong ipinakikilala ang isang kalahok. Kailangan mong basahin ang konteksto.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Halimbawa, sa \u003Cstrong>Dumating ang isang bagong guro\u003C\u002Fstrong>, tagaganap ang ang-parirala at maaari itong magpakilala ng bagong kalahok. Kaya hindi ligtas ang tuntuning “ang-parirala = lumang impormasyon.”\u003C\u002Fp>\n\u003Ch3 id=\"pagkilala-sa-kumilos-at-pagpapauna-ng-paksa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.1\u003C\u002Fspan>Pagkilala sa kumilos at pagpapauna ng paksa\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Bukod sa pokus ng pandiwa, nakatutulong ang kayarian ng pangungusap upang itampok ang bagong impormasyon o itakda ang paksang tatalakayin. Ihambing ang tatlong paraan ng paglalahad ng iisang pangyayari:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pangungusap\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kayarian\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Gamit sa daloy ng impormasyon\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Binasa ni Mara ang liham.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nauuna ang panaguring pandiwa; nakapokus sa layon ang \u003Cstrong>binasa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Maaaring maglahad ng nangyari sa liham. Nakabatay sa konteksto kung aling detalye ang bago.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Si Mara ang bumasa ng liham.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kayariang cleft, na tinatawag ding \u003Cstrong>ang-inversion\u003C\u002Fstrong>; nakapokus sa tagaganap ang \u003Cstrong>bumasa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Itinatampok ang pagkakakilanlan ng bumasa: angkop na sagot sa \u003Cstrong>Sino ang bumasa ng liham?\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ang liham ay binasa ni Mara.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ay-inversion\u003C\u002Fstrong>: nauuna ang paksa bago ang \u003Cstrong>ay\u003C\u002Fstrong> at panaguri.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Inilalagay muna ang liham bilang paksa, saka sinasabi kung ano ang nangyari rito.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>Si Mara ang bumasa ng liham\u003C\u002Fstrong>, ang pagkakakilanlan ni Mara bilang bumasa ang maaaring bagong impormasyon, kahit nabanggit na si Mara sa talata. Maaari ring gamitin ang kayariang ito sa pagtutuwid: \u003Cstrong>Si Mara ang bumasa ng liham, hindi si Lina.\u003C\u002Fstrong> Hindi ito simpleng paglilipat ng mga salita sa unang pangungusap: nagiging \u003Cstrong>bumasa\u003C\u002Fstrong> ang pandiwa at \u003Cstrong>ng liham\u003C\u002Fstrong> ang pariralang tumutukoy sa binasa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>Ang liham ay binasa ni Mara\u003C\u002Fstrong>, nananatili ang pokus sa layon. Inaayos ng \u003Cstrong>ay\u003C\u002Fstrong> ang ugnayan ng nauunang paksa at kasunod na panaguri; hindi nito awtomatikong ginagawang bagong impormasyon ang nauunang parirala. Karaniwan ang ganitong ayos sa pormal na pagsulat. Sa \u003Cstrong>Ang ulat naman ay binasa ng direktor\u003C\u002Fstrong>, ang pagpapauna sa \u003Cstrong>ang ulat\u003C\u002Fstrong> at ang panandang \u003Cstrong>naman\u003C\u002Fstrong> ay magkasamang tumutulong sa paglipat ng usapan.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"mula-sa-pagpapakilala-tungo-sa-pagpapatuloy\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Mula sa pagpapakilala tungo sa pagpapatuloy\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maaaring ipakilala muna ang isang bagay bago ito gawing malinaw na susundan sa mga kasunod na pangungusap. Kapag kilala na ng mambabasa ang tinutukoy, maaari nang gumamit ng panghalip kung walang kalabuan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>may-pangungusap\u003C\u002Fstrong>, gaya ng \u003Cstrong>May lumang liham sa kahon\u003C\u002Fstrong>, ay karaniwang paraan ng pagpapakilala ng bagong kalahok bago ito tukuyin sa pamamagitan ng ang-parirala, gaya ng \u003Cstrong>ang liham\u003C\u002Fstrong>, o katumbas na panghalip, gaya ng \u003Cstrong>ito\u003C\u002Fstrong>. Isa itong karaniwang paraan, hindi obligadong hakbang sa bawat pagpapakilala.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>May lumang liham sa kahon. \u003Cstrong>Binasa ito ni Mara\u003C\u002Fstrong> upang malaman kung sino ang sumulat. \u003Cstrong>Sinuri niya ang pirma\u003C\u002Fstrong> at napansing kapareho iyon ng pirma ng kaniyang lolo.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa unang pangungusap, ipinakilala ang liham. Sa ikalawa, ang \u003Cstrong>ito\u003C\u002Fstrong> ay tumutukoy sa liham at siyang ang-panghalip ng pandiwang \u003Cstrong>binasa\u003C\u002Fstrong>. Naipagpapatuloy ang usapan tungkol sa bagay na katatapos ipakilala.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa ikatlo, \u003Cstrong>ang pirma\u003C\u002Fstrong> naman ang ang-parirala. Hindi nito basta iniiwan ang liham: inililipat nito ang pansin sa isang kaugnay na detalye. Nananatiling malinaw ang ugnayan dahil bahagi ng liham ang pirmang sinusuri.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Makikita rito ang dalawang paraan ng pagdurugtong:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Pagbalik sa parehong tinutukoy:\u003C\u002Fstrong> mula sa \u003Cem>liham\u003C\u002Fem> tungo sa \u003Cstrong>ito\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Paglipat sa kaugnay na detalye:\u003C\u002Fstrong> mula sa \u003Cem>liham\u003C\u002Fem> tungo sa \u003Cstrong>ang pirma\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Hindi kailangang pare-pareho ang ang-parirala upang maging magkakaugnay ang talata.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"magkaibang-sentro-ng-pagsasalaysay\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Magkaibang sentro ng pagsasalaysay\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maaaring organisahin ang talata ayon sa mga ginagawa ng isang tao o ayon sa mga nangyayari sa isang bagay. Nakakatulong ang pokus upang suportahan ang napiling direksiyon, ngunit hindi ito kumikilos nang mag-isa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Mga gawain ni Mara\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Maagang pumasok si Mara sa tanggapan. \u003Cstrong>Nagsuri siya ng mga liham\u003C\u002Fstrong> buong umaga. Pagkatapos, \u003Cstrong>sumulat siya ng ulat\u003C\u002Fstrong> tungkol sa mga natuklasan niya.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Pagproseso sa mga liham\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dumating kahapon ang mga liham mula sa lalawigan. \u003Cstrong>Sinuri ni Mara ang mga ito\u003C\u002Fstrong> ngayong umaga. Pagkatapos, \u003Cstrong>inilagay niya ang mga ito sa kabinet\u003C\u002Fstrong> upang hindi mawala.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa unang talata, sunod-sunod na gawain ni Mara ang sinusundan. Sinusuportahan ito ng mga pandiwang nakapokus sa tagaganap at ng pagbalik ng \u003Cstrong>siya\u003C\u002Fstrong> kay Mara.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa ikalawa, ang mga liham ang sinusundan: dumating, sinuri, at inilagay sa kabinet. Sa \u003Cstrong>dumating\u003C\u002Fstrong>, ang mga liham ang dumating; sa \u003Cstrong>sinuri\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>inilagay\u003C\u002Fstrong>, ang mga ito ang sinuri at inilipat. Nagbabago ang papel ng mga liham sa pangyayari, ngunit nagpapatuloy ang usapan tungkol sa mga ito.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hindi ito dalawang mekanikal na salin ng iisang talata. Magkaiba ang impormasyong pinili at ang paraan ng pag-aayos nito. Hindi sapat ang pagpapalit ng panlapi upang mapanatili ang lahat ng kahulugan at epekto.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"malinaw-na-paglipat-at-mga-bitag-sa-pagrebisa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Malinaw na paglipat at mga bitag sa pagrebisa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Hindi kailangang manatili sa iisang kalahok ang buong talata. Kapag lilipat ka, magbigay ng sapat na palatandaan upang maunawaan ng mambabasa ang dahilan ng paglipat.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Sinuri ni Mara ang mga liham at gumawa siya ng ulat. \u003Cstrong>Ang ulat naman ay binasa ng direktor\u003C\u002Fstrong> bago ang pulong. \u003Cstrong>Humiling ang direktor ng karagdagang paliwanag\u003C\u002Fstrong> tungkol sa isang nawawalang pahina.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Mula kay Mara at sa mga liham, lumipat ang usapan sa ulat, saka sa tugon ng direktor. Ang pag-uulit ng \u003Cstrong>ulat\u003C\u002Fstrong>, ang \u003Cstrong>naman\u003C\u002Fstrong>, at ang pagkakasunod ng mga pangyayari ay magkakasamang gumagabay sa pagbasa. Nakatutulong ang pokus sa pagbuo ng mga ugnayang ito, ngunit hindi ito ang tanging dahilan ng linaw.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Huwag awtomatikong palitan ang lahat ng pandiwa ng pokus sa layon dahil bagay ang paksa ng talata. Huwag ding ituring na mali ang pangungusap dahil lamang hindi ang paksa ng talata ang ang-parirala nito. Ang dapat suriin ay kung malinaw ang ugnayan at ang impormasyong idinaragdag.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Mag-ingat din sa mga panghalip:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ipinakita ni Mara kay Lina ang liham. Binasa niya ito.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Maaaring si Mara o si Lina ang tinutukoy ng \u003Cstrong>niya\u003C\u002Fstrong> kung walang ibang konteksto. Kung mahalaga kung sino ang bumasa, isulat ang \u003Cstrong>Binasa ito ni Lina\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>Binasa ito ni Mara\u003C\u002Fstrong>. Hindi nalulutas ng wastong pokus lamang ang malabong pagtukoy.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"gabay-sa-pagbuo-ng-talata\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Gabay sa pagbuo ng talata\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa pagrebisa, sundin ang maikling pagsusuring ito:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tukuyin ang sinusundan.\u003C\u002Fstrong> Tao ba, bagay, o pangyayaring sumasaklaw sa ilang kalahok?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tingnan ang idinaragdag.\u003C\u002Fstrong> Ano ang bagong nalalaman sa bawat pangungusap?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Suriin ang pokus at papel.\u003C\u002Fstrong> Angkop ba ang anyo ng pandiwa at ang mga pananda sa nais mong sabihin?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Linawin ang pagpapatuloy o paglipat.\u003C\u002Fstrong> Sapat ba ang panghalip, o kailangan ang pangalan, pag-uulit, o panandang gaya ng \u003Cstrong>naman\u003C\u002Fstrong>?\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Ang mahusay na talata ay hindi basta inuulit ang isang pokus. Pinag-uugnay nito ang \u003Cstrong>papel sa pangyayari\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>malinaw na pagtukoy\u003C\u002Fstrong>, at \u003Cstrong>sunod-sunod na pagdagdag ng impormasyon\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n",[918,922,926,930,934,938,942],{"id":919,"text":920,"depth":16,"number":921},"pokus-bilang-gabay-sa-pagbasa","Pokus bilang gabay sa pagbasa","1",{"id":923,"text":924,"depth":16,"number":925},"ang-parirala-paksa-at-bagong-impormasyon","Ang-parirala, paksa, at bagong impormasyon","2",{"id":927,"text":928,"depth":21,"number":929},"pagkilala-sa-kumilos-at-pagpapauna-ng-paksa","Pagkilala sa kumilos at pagpapauna ng paksa","2.1",{"id":931,"text":932,"depth":16,"number":933},"mula-sa-pagpapakilala-tungo-sa-pagpapatuloy","Mula sa pagpapakilala tungo sa pagpapatuloy","3",{"id":935,"text":936,"depth":16,"number":937},"magkaibang-sentro-ng-pagsasalaysay","Magkaibang sentro ng pagsasalaysay","4",{"id":939,"text":940,"depth":16,"number":941},"malinaw-na-paglipat-at-mga-bitag-sa-pagrebisa","Malinaw na paglipat at mga bitag sa pagrebisa","5",{"id":943,"text":944,"depth":16,"number":945},"gabay-sa-pagbuo-ng-talata","Gabay sa pagbuo ng talata","6"]