[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag":837,"grammar-lesson-path-tl-pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag-linaw-ng-kalahok-at-pananagutan-c2":942,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822":972,"grammar-quick-check-01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822":983,"grammar-lesson-body-01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822-6kz19wsder":1005},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":818,"title":819,"slug":820,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":780,"displayOrder":821,"grammarTopics":840,"createdAt":846,"updatedAt":847,"totalExercises":16,"vocabularyLists":848,"primaryTopicHub":939,"readyImages":941},"Suriin ang pokus, pagbanggit sa tagaganap at pinagmulan ng ulat upang linawin ang pananagutan at paglalayo ng sarili sa mga pormal na pahayag sa Tagalog.","## 1. Tatlong pasiya sa isang pormal na pahayag\n\nSa pormal na pahayag, magkahiwalay ngunit magkakaugnay ang pagpili ng **pokus**, ang pagpapangalan sa **may pananagutan**, at ang pagtatakda kung hanggang saan mo **pinaninindigan ang isang impormasyon**. Maaaring malinaw ang pangyayari ngunit malabo ang kumilos; maaari ring tahasang pangalanan ang kumilos ngunit hindi pa tiyakin ang ulat tungkol sa kaniya.\n\nSa pagsusuri at pagsulat, matututuhan mong:\n\n- iugnay ang pokus sa papel ng ang-parirala nang hindi ipinagkakamali ito sa pananagutan;\n- kilalanin kung kailan makatuwiran o mapanlinlang ang hindi pagbanggit sa tagaganap;\n- pag-ibahin ang paglalayo sa kilos at ang paglalayo sa katotohanan ng isang ulat;\n- bumuo ng pahayag na malinaw ang kilos, pinagmulan ng impormasyon, at hangganan ng katiyakan.\n\nAng mga halimbawa ay nasa pormal na pamantayang Tagalog na ginagamit din sa maraming tekstong Filipino. Hindi nito ipinapalagay na magkakapareho ang gramatika ng lahat ng wika sa Pilipinas.\n\n## 2. Pokus: ano ang itinatampok ng kayarian?\n\nSa pokus ng pandiwa, may ugnayan ang anyo ng pandiwa at ang papel ng **ang-parirala**. Hindi ito simpleng diin sa pagbigkas, at hindi rin ito tuwirang katumbas ng paghahating aktibo at pasibo sa ibang wika.\n\n| Pahayag | Papel ng ang-parirala | Epekto sa paglalahad |\n| --- | --- | --- |\n| **Naglabas ang ahensiya ng ulat.** | Tagaganap: ang ahensiya | Ang ahensiya ang ang-parirala; may ulat na inilabas. |\n| **Inilabas ng ahensiya ang ulat.** | Layon: ang ulat | Ang ulat ang ang-parirala; tahasan pa ring pinangalanan ang naglabas. |\n| **Inilabas ang ulat.** | Layon: ang ulat | Hindi nakasaad sa pangungusap kung sino ang naglabas. |\n\nSa ikalawang pangungusap, ang **ng ahensiya** ay tumutukoy sa tagaganap, hindi sa may-ari ng ulat. Hindi nagiging di-mahalaga o walang pananagutan ang ahensiya dahil lamang hindi ito ang ang-parirala.\n\n:::example\n**Tanong tungkol sa ginawa ng ahensiya:** Ano ang ginawa ng ahensiya matapos ang pagsusuri?\n\n**Naglabas ang ahensiya ng ulat.**\n\n**Tanong tungkol sa isang tiyak na ulat:** Ano ang nangyari sa ulat na hinihintay natin?\n\n**Inilabas ng ahensiya ang ulat kahapon.**\n:::\n\nMagkaiba ang angkop na pagpapatuloy dahil magkaiba ang pinag-uusapan. Hindi ito nangangahulugang iisa lamang ang maaaring sagot sa bawat tanong: nakaaapekto rin ang naunang usapan, paghahambing, at layunin ng nagsasalita.\n\n:::note\nHindi awtomatikong pag-iwas sa pananagutan ang pokus sa layon. Sa **Inilabas ng ahensiya ang ulat**, malinaw pa rin ang tagaganap. Ang dapat siyasatin ay ang buong pahayag at konteksto, hindi ang panlapi lamang.\n:::\n\n## 3. Kapag hindi pinangalanan ang kumilos\n\nMaaaring hindi banggitin ang tagaganap dahil kilala na siya, hindi pa siya matukoy, o hindi siya mahalaga sa kasalukuyang paksa. Maaari rin itong gamitin upang ilihis ang pansin mula sa may pasiya o may tungkulin.\n\n:::example\n**Sapat ang naunang konteksto:** Ang lupon lamang ang may kapangyarihang magpatibay ng panukala. Sa pulong kahapon, **pinagtibay ang panukala**.\n\n**Hindi pa matukoy ang kumilos:** **Binago ang tala**, ngunit hindi pa natutukoy kung sino ang gumawa nito.\n\n**May malinaw na pag-ako:** **Binago namin ang tala** nang walang pahintulot. Pananagutan namin ang pagbabagong iyon.\n:::\n\nSa unang halimbawa, mahihinuha sa konteksto ang kumilos. Sa ikalawa, tahasang kinikilala ang kakulangan ng impormasyon. Sa ikatlo, hindi lamang pinangalanan ang kumilos: may hiwalay ding pag-ako sa pananagutan.\n\nMahalaga ang pagkakaibang ito. Ang **tagaganap sa gramatika**, ang **sanhi ng pangyayari**, at ang **may pananagutang legal o administratibo** ay hindi laging iisang tao o institusyon. Maaaring kawani ang nagsagawa ng pagbabago ngunit pinuno ang nag-utos nito. Hindi sapat ang kayarian ng pangungusap upang pasiyahan ang lahat ng pananagutan.\n\n:::warning\nKung ang tanong ay **Sino ang nag-utos ng pagbabago?**, hindi sapat na sagot ang **Binago ang tala alinsunod sa napagkasunduan**. Maayos ang gramatika nito, ngunit hindi nito tinutukoy ang nag-utos o ang mga nakipagkasundo.\n:::\n\n## 4. Pagbabago ng paglalarawan, hindi lamang ng pokus\n\nMay mga pahayag na tila magkaibang paraan lamang ng pagsasabi ng iisang pangyayari, ngunit may mahalagang pagkakaiba sa ipinahahayag.\n\n| Pahayag | Tahasang sinasabi | Hindi pa nito pinatutunayan |\n| --- | --- | --- |\n| **Inalis ng kawani ang kalakip.** | Kawani ang nagsagawa ng pag-aalis. | Kung may pahintulot siya o kung bakit niya ginawa iyon. |\n| **Naalis ang kalakip.** | Natanggal ang kalakip; maaaring mabasa bilang di-sinasadyang resulta ayon sa konteksto. | Na tiyak na aksidente ang pangyayari o na walang mananagot. |\n| **Wala ang kalakip sa ipinadalang dokumento.** | Hindi kasama ang kalakip sa dokumentong ipinadala. | Kung inalis ito, nakalimutang isama, o hindi talaga naihanda. |\n\nAng **inalis**, **naalis**, at **wala** ay hindi malayang mapagpapalit. Nagkakaiba ang mga ito sa paglalarawan ng kilos, resulta, at kalagayan. Hindi rin dapat gawing pangkalahatang tuntunin na lahat ng anyong may **na-** ay nangangahulugang aksidente.\n\nGayundin, ang **May naganap na pagkakamali** ay kumikilala sa isang pagkakamali ngunit hindi nagpapangalan sa nagkamali. Maaari itong maging angkop na pambungad, ngunit kulang ito kung ang layunin ay magpaliwanag kung sino ang gumawa ng ano.\n\n:::tip\nKung ang napatunayan mo lamang ay kalagayan, ilahad muna ang kalagayan: **Wala ang kalakip sa dokumentong natanggap namin.** Huwag itong gawing **Inalis ng kawani ang kalakip** kung wala ka pang batayan tungkol sa kilos at tagaganap.\n:::\n\n## 5. Paglalayo sa katotohanan ng isang ulat\n\nIba ang hindi pagpapangalan sa kumilos sa hindi lubos na pagpanig sa katotohanan ng isang impormasyon. Sa ikalawa, mahalaga ang pinagmulan at antas ng pagpapatunay.\n\n| Paraan | Halimbawa | Saklaw ng paglalayo |\n| --- | --- | --- |\n| Tiyak na pinagmulan | **Ayon sa ulat ng lupon,** binago ng kawani ang tala. | Iniuugnay ang impormasyon sa isang ulat; hindi awtomatikong ipinahahayag ang pagsang-ayon o pagtutol dito. |\n| Iniulat ng iba | Binago **raw** ng kawani ang tala. | Ipinakikitang iniulat ang impormasyon; hindi pinapangalanan ng kataga lamang ang pinagmulan. |\n| Hayag na hindi pa napatutunayan | **Diumano,** binago ng kawani ang tala. | Inilalahad bilang sinasabing pangyayari, hindi bilang tiyak nang napatunayan. |\n| Pagtataya mula sa palatandaan | **Tila** binago ang tala matapos ang pagpupulong. | Ipinakikitang pagtataya ito batay sa nakikitang palatandaan. |\n\nHindi magkasingkahulugan ang **ayon sa**, **raw**, **diumano**, at **tila**. Ang pagbanggit ng pinagmulan ay hindi katumbas ng pagdududa; ang pagtataya naman ay hindi katumbas ng pag-uulat ng sinabi ng iba.\n\n:::example\n**Ulat na may malinaw na hangganan:**\n\nAyon sa liham ng tagapangasiwa, binago ng kawani ang tala. Hindi pa namin nasusuri ang naunang bersiyon, kaya hindi pa namin mapagtitibay ang pahayag na ito.\n\n**Paglilinaw sa saklaw ng pananagutan:**\n\nKinukumpirma namin na binago ng aming tanggapan ang tala. Sinisiyasat pa kung sino ang nagbigay ng pahintulot.\n:::\n\nSa unang halimbawa, pinaghihiwalay ang nilalaman ng liham at ang kayang patunayan ng nagsasalita. Sa ikalawa, hindi ginagamit ang patuloy na pagsisiyasat upang ikaila ang alam nang ginawa ng tanggapan.\n\n:::warning\nHindi binubura ng **raw** o **diumano** ang pananagutan sa pagpapalaganap ng isang paratang. Para sa malinaw na pormal na pahayag, tukuyin ang pinagmulan kung maaari at sabihin kung ano ang napatunayan, ano ang iniulat lamang, at ano ang hindi pa alam.\n:::\n\n## 6. Pagsusuri bago ilabas ang pahayag\n\nSuriin ang pahayag ayon sa sumusunod na pagkakasunod:\n\n1. **Ano ang tiyak na alam?** Ihiwalay ang nasaksihang kilos, nakitang resulta, at iniulat ng iba.\n2. **Ano ang paksa ng talakayan?** Pumili ng pokus na angkop sa tinatalakay, hindi lamang ng anyong mas pormal pakinggan.\n3. **Sino ang kailangang pangalanan?** Tukuyin ang gumawa, nag-utos, o may tungkulin kung mahalaga at may sapat na batayan.\n4. **Ano ang hangganan ng pag-ako?** Huwag itago ang alam na pananagutan sa likod ng hindi pa nalulutas na detalye.\n5. **Malinaw ba ang saklaw ng pag-aalinlangan?** Sabihin kung aling bahagi lamang ang hindi pa napapatunayan.\n\n**Pokus** ang nag-uugnay sa anyo ng pandiwa at papel ng ang-parirala. **Pagpapangalan at konteksto** ang tumutulong upang matukoy ang kumilos. **Pinagmulan, katibayan, at tahasang pag-ako** ang naglilinaw kung ano ang pinaninindigan at kung sino ang may pananagutan. Magkakaugnay ang tatlo, ngunit hindi maaaring ipalit ang isa sa iba.",[841],{"id":842,"name":843,"level":780,"language":9,"isCompleted":844,"completionPercentage":845,"totalExercises":26,"completedExercises":845},"01a1932e-3d1f-7bce-b6d9-cb5e2a6d5926","Linaw ng kalahok at pananagutan sa pormal na teksto",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[849],{"id":850,"title":851,"vocabularyListWords":852,"isPublished":863},"01a1932e-93ed-7d23-aad0-44577fae9441","Mga pananda ng pinagmulan at pagtataya",[853,864,872,883,891,899,905,911,917,923,931],{"id":854,"vocabularyWord":855,"displayOrder":11},"01a1932e-93ed-7da3-aad0-4457809e7e3b",{"id":856,"word":857,"frequency":46,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":858,"audio":844},"01a1932e-7272-7d1e-b8f6-84005d5a1311","maglabas",[859],{"id":860,"partOfSpeech":861,"definition":862,"isPrimary":863,"meaningOrder":11},"01a1932e-72ca-71ab-b1bc-9aca7cb6e238","VERB","",true,{"id":865,"vocabularyWord":866,"displayOrder":16},"01a1932e-93ed-7ddf-aad0-445780dac002",{"id":867,"word":868,"frequency":46,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":869,"audio":844},"01a1932e-7261-7396-a8c3-99547476bf2d","ilabas",[870],{"id":871,"partOfSpeech":861,"definition":862,"isPrimary":863,"meaningOrder":11},"01a1932e-72c8-7ebe-a093-280e740ae08f",{"id":873,"vocabularyWord":874,"displayOrder":21},"01a1932e-93ed-7e07-aad0-44578154cce1",{"id":875,"word":876,"frequency":36,"level":367,"language":9,"audioFilePath":877,"partsOfSpeech":878,"audio":863,"audioUrl":882},"01a1932e-72bc-765c-825f-5f3d16d44725","pananagutan","tts_b5f95749c39af4f5_fil-PH.mp3",[879],{"id":880,"partOfSpeech":881,"definition":862,"isPrimary":863,"meaningOrder":11},"01a1932e-72ce-7197-9a2d-4ef71a41cb27","NOUN","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_b5f95749c39af4f5_fil-PH.mp3",{"id":884,"vocabularyWord":885,"displayOrder":26},"01a1932e-93ed-7e27-aad0-445781d032b6",{"id":886,"word":887,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":888,"audio":844},"01a1932e-70b7-7378-bd20-e49b12374b82","alisin",[889],{"id":890,"partOfSpeech":861,"definition":862,"isPrimary":863,"meaningOrder":11},"01a1932e-70cd-7a29-ad5d-fd6c42fd36cd",{"id":892,"vocabularyWord":893,"displayOrder":31},"01a1932e-93ed-7e4b-aad0-445781d88f04",{"id":894,"word":895,"frequency":46,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":896,"audio":844},"01a1932e-726d-710a-8ab3-a6a19c0d30b8","maalis",[897],{"id":898,"partOfSpeech":861,"definition":862,"isPrimary":863,"meaningOrder":11},"01a1932e-72c9-7bce-8319-83df4ccf0e1e",{"id":900,"vocabularyWord":901,"displayOrder":36},"01a1932e-93ed-7e6b-aad0-44578200665e",{"id":902,"word":903,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":904,"audio":844},"01a1932e-7129-7417-ab60-937227b1d133","wala",[],{"id":906,"vocabularyWord":907,"displayOrder":41},"01a1932e-93ed-7e8b-aad0-4457820f44ce",{"id":908,"word":909,"frequency":46,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":910,"audio":844},"01a1932e-7131-703e-a75b-8cc00be1806d","ayon sa",[],{"id":912,"vocabularyWord":913,"displayOrder":46},"01a1932e-93ed-7ebb-aad0-44578243430e",{"id":914,"word":915,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":916,"audio":844},"01a1932e-6f27-76b5-aa74-47df54664663","daw",[],{"id":918,"vocabularyWord":919,"displayOrder":51},"01a1932e-93ed-7edb-aad0-445782ac3e9a",{"id":920,"word":921,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":922,"audio":844},"01a1932e-720e-7de5-a07b-2b01f24f0d52","raw",[],{"id":924,"vocabularyWord":925,"displayOrder":56},"01a1932e-93ed-7efb-aad0-445782daa7ac",{"id":926,"word":927,"frequency":31,"level":538,"language":9,"audioFilePath":928,"partsOfSpeech":929,"audio":863,"audioUrl":930},"01a1932e-72c4-7758-9957-e266e4c8d75a","diumano","tts_b5f50cb23eff7f40_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_b5f50cb23eff7f40_fil-PH.mp3",{"id":932,"vocabularyWord":933,"displayOrder":61},"01a1932e-93ed-7f1b-aad0-445783da41df",{"id":934,"word":935,"frequency":41,"level":367,"language":9,"audioFilePath":936,"partsOfSpeech":937,"audio":863,"audioUrl":938},"01a1932e-72bb-77dd-9c7f-107334c67d88","tila","tts_61cc822b43d2d4f1_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_61cc822b43d2d4f1_fil-PH.mp3",{"name":843,"slug":940,"language":9},"linaw-ng-kalahok-at-pananagutan-c2",[],{"id":842,"name":843,"slug":940,"language":9,"level":780,"introduction":943,"lessonCount":16,"totalExercises":26,"objectives":944,"prerequisites":948,"lessons":950},"Himayin muna ang masinsing parirala upang matukoy ang kilos, panuring at mga kalahok. Saka suriin kung paano binabago ng pokus, pagbanggit sa kumilos at pananda ng pinagmulan ang pananagutan sa pormal na pahayag.",[945,946,947],"Malinaw na maibalik ang mga papel mula sa masinsing nominalisasyon.","Maiba ang gramatikal na pokus sa pag-ako ng kilos at paninindigan sa ulat.","Marebisa ang pahayag nang napapanatili ang modalidad at ebidensiya.",[949],"Alam mo ang nominalisasyon, pokus at mga panandang gaya ng ayon sa at daw.",[951,962],{"id":808,"contentId":952,"slug":810,"title":809,"level":780,"summary":953,"order":11,"exercises":954},"pg_a9aa995c-c9a7-456b-8054-78454a558331","Himayin ang magkakapatong na panuring at nominalisasyon upang luminaw ang mga papel ng kalahok nang hindi nawawala ang panahon, modalidad o saklaw.",[955,959],{"id":956,"title":957,"order":845,"type":958},"01a1932e-634a-74cd-89af-efdb981ddb41","Ulo, panuring at kahulugan ng nominalisasyon","word_select",{"id":960,"title":961,"order":11,"type":958},"01a1932e-6364-7be4-826a-9616159a7399","Pagrerebisang nagpapanatili sa ugnayan at pahayag",{"id":818,"contentId":963,"slug":820,"title":819,"level":780,"summary":964,"order":16,"exercises":965},"pg_30a5409a-a776-4717-9b20-f77b3856386a","Ihiwalay ang pokus, pagpapangalan sa kumilos at pananagutan sa katotohanan ng ulat; suriin kung ano ang naaalis o nadaragdag sa muling pagsulat.",[966,969],{"id":967,"title":968,"order":845,"type":958},"01a1932e-65c0-7e4e-b404-c4d1982f43dd","Pokus at pagtukoy sa may pananagutan",{"id":970,"title":971,"order":11,"type":958},"01a1932e-65d7-7d94-9c7b-9eca2f1ce96d","Kilos, katibayan at hangganan ng katiyakan",[973,979],{"@id":974,"@type":975,"id":967,"grammarPage":976,"title":968,"instructions":977,"displayOrder":845,"type":958,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":978},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-65c0-7e4e-b404-c4d1982f43dd","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Piliin ang pariralang tama ayon sa kayarian, konteksto at tahasang hinihinging pagsusuri. Huwag magdagdag ng impormasyong wala sa pahayag.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a60e99bb-97ed-43dd-bb0f-d8342dff0080_hero.webp?v=1793470653",{"@id":980,"@type":975,"id":970,"grammarPage":976,"title":971,"instructions":981,"displayOrder":11,"type":958,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":982},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-65d7-7d94-9c7b-9eca2f1ce96d","Piliin ang sagot na tumutugon sa tahasang kondisyon. Ihiwalay ang kilos, resulta, kalagayan, pinagmulan ng impormasyon at hangganan ng pagpapatunay.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1e2ae273-c487-418b-a64a-9cad527c537f_hero.webp?v=1793470653",{"id":967,"grammarPage":976,"title":968,"instructions":977,"seoTitle":984,"seoDescription":985,"displayOrder":845,"type":958,"questions":986,"ogImageUrl":978},"Pokus at pananagutan: pagsusuri ng pahayag","Sanayin ang pokus at pananagutan sa pagpili ng sagot sa mga patlang tungkol sa pasiya ng lupon, gawain ng kawani at paglilinaw ng mga pormal na pahayag.",[987],{"id":988,"sentenceTemplate":989,"displayOrder":845,"explanation":990,"exampleSentence":991,"blanks":992},"01a1932e-65c1-70b4-86a7-e6bf744611d5","Napatunayang kalihim ang nagpadala ng paanyaya, ngunit hindi pa alam kung sino ang nag-utos. Sa tanong na “Ano ang nangyari sa paanyaya?”, piliin ang tugong ginagawang ang-parirala ang tinatalakay na bagay at pinapangalanan ang nagsagawa nang walang dagdag na papel: __1__","Sa ipinadala, ang paanyaya ang ang-parirala at ng kalihim ang nagsagawa. Wasto rin ang nagpadala, ngunit tagaganap ang ang-parirala nito kaya hindi nito natutupad ang hinihinging kayarian. Nagdaragdag naman ng hindi pa napatunayang papel na nag-utos ang huling pagpipilian.","Sa tanong tungkol sa memorandum, maaaring sumagot ng “Inilabas ng kalihim ang memorandum” nang hindi sinasabing siya rin ang nag-utos nito.",[993],{"id":994,"blankNumber":11,"options":995},"01a1932e-65c1-7068-86a7-e6bf73e56213",[996,999,1002],{"id":997,"optionText":998,"isCorrect":844,"displayOrder":845},"01a1932e-65c0-7f72-b404-c4d1987031d3","Nagpadala ang kalihim ng paanyaya.",{"id":1000,"optionText":1001,"isCorrect":863,"displayOrder":11},"01a1932e-65c1-7010-86a7-e6bf72f223f5","Ipinadala ng kalihim ang paanyaya.",{"id":1003,"optionText":1004,"isCorrect":844,"displayOrder":16},"01a1932e-65c1-7040-86a7-e6bf73073073","Ipinadala ang paanyaya sa utos ng kalihim.",{"html":1006,"toc":1007},"\u003Ch2 id=\"tatlong-pasiya-sa-isang-pormal-na-pahayag\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Tatlong pasiya sa isang pormal na pahayag\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa pormal na pahayag, magkahiwalay ngunit magkakaugnay ang pagpili ng \u003Cstrong>pokus\u003C\u002Fstrong>, ang pagpapangalan sa \u003Cstrong>may pananagutan\u003C\u002Fstrong>, at ang pagtatakda kung hanggang saan mo \u003Cstrong>pinaninindigan ang isang impormasyon\u003C\u002Fstrong>. Maaaring malinaw ang pangyayari ngunit malabo ang kumilos; maaari ring tahasang pangalanan ang kumilos ngunit hindi pa tiyakin ang ulat tungkol sa kaniya.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa pagsusuri at pagsulat, matututuhan mong:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>iugnay ang pokus sa papel ng ang-parirala nang hindi ipinagkakamali ito sa pananagutan;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>kilalanin kung kailan makatuwiran o mapanlinlang ang hindi pagbanggit sa tagaganap;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>pag-ibahin ang paglalayo sa kilos at ang paglalayo sa katotohanan ng isang ulat;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>bumuo ng pahayag na malinaw ang kilos, pinagmulan ng impormasyon, at hangganan ng katiyakan.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Ang mga halimbawa ay nasa pormal na pamantayang Tagalog na ginagamit din sa maraming tekstong Filipino. Hindi nito ipinapalagay na magkakapareho ang gramatika ng lahat ng wika sa Pilipinas.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"pokus-ano-ang-itinatampok-ng-kayarian\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Pokus: ano ang itinatampok ng kayarian?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa pokus ng pandiwa, may ugnayan ang anyo ng pandiwa at ang papel ng \u003Cstrong>ang-parirala\u003C\u002Fstrong>. Hindi ito simpleng diin sa pagbigkas, at hindi rin ito tuwirang katumbas ng paghahating aktibo at pasibo sa ibang wika.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pahayag\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Papel ng ang-parirala\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Epekto sa paglalahad\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Naglabas ang ahensiya ng ulat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tagaganap: ang ahensiya\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ang ahensiya ang ang-parirala; may ulat na inilabas.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Inilabas ng ahensiya ang ulat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Layon: ang ulat\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ang ulat ang ang-parirala; tahasan pa ring pinangalanan ang naglabas.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Inilabas ang ulat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Layon: ang ulat\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hindi nakasaad sa pangungusap kung sino ang naglabas.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa ikalawang pangungusap, ang \u003Cstrong>ng ahensiya\u003C\u002Fstrong> ay tumutukoy sa tagaganap, hindi sa may-ari ng ulat. Hindi nagiging di-mahalaga o walang pananagutan ang ahensiya dahil lamang hindi ito ang ang-parirala.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Tanong tungkol sa ginawa ng ahensiya:\u003C\u002Fstrong> Ano ang ginawa ng ahensiya matapos ang pagsusuri?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Naglabas ang ahensiya ng ulat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tanong tungkol sa isang tiyak na ulat:\u003C\u002Fstrong> Ano ang nangyari sa ulat na hinihintay natin?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Inilabas ng ahensiya ang ulat kahapon.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Magkaiba ang angkop na pagpapatuloy dahil magkaiba ang pinag-uusapan. Hindi ito nangangahulugang iisa lamang ang maaaring sagot sa bawat tanong: nakaaapekto rin ang naunang usapan, paghahambing, at layunin ng nagsasalita.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Hindi awtomatikong pag-iwas sa pananagutan ang pokus sa layon. Sa \u003Cstrong>Inilabas ng ahensiya ang ulat\u003C\u002Fstrong>, malinaw pa rin ang tagaganap. Ang dapat siyasatin ay ang buong pahayag at konteksto, hindi ang panlapi lamang.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kapag-hindi-pinangalanan-ang-kumilos\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Kapag hindi pinangalanan ang kumilos\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maaaring hindi banggitin ang tagaganap dahil kilala na siya, hindi pa siya matukoy, o hindi siya mahalaga sa kasalukuyang paksa. Maaari rin itong gamitin upang ilihis ang pansin mula sa may pasiya o may tungkulin.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Sapat ang naunang konteksto:\u003C\u002Fstrong> Ang lupon lamang ang may kapangyarihang magpatibay ng panukala. Sa pulong kahapon, \u003Cstrong>pinagtibay ang panukala\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Hindi pa matukoy ang kumilos:\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>Binago ang tala\u003C\u002Fstrong>, ngunit hindi pa natutukoy kung sino ang gumawa nito.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>May malinaw na pag-ako:\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>Binago namin ang tala\u003C\u002Fstrong> nang walang pahintulot. Pananagutan namin ang pagbabagong iyon.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa unang halimbawa, mahihinuha sa konteksto ang kumilos. Sa ikalawa, tahasang kinikilala ang kakulangan ng impormasyon. Sa ikatlo, hindi lamang pinangalanan ang kumilos: may hiwalay ding pag-ako sa pananagutan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mahalaga ang pagkakaibang ito. Ang \u003Cstrong>tagaganap sa gramatika\u003C\u002Fstrong>, ang \u003Cstrong>sanhi ng pangyayari\u003C\u002Fstrong>, at ang \u003Cstrong>may pananagutang legal o administratibo\u003C\u002Fstrong> ay hindi laging iisang tao o institusyon. Maaaring kawani ang nagsagawa ng pagbabago ngunit pinuno ang nag-utos nito. Hindi sapat ang kayarian ng pangungusap upang pasiyahan ang lahat ng pananagutan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Kung ang tanong ay \u003Cstrong>Sino ang nag-utos ng pagbabago?\u003C\u002Fstrong>, hindi sapat na sagot ang \u003Cstrong>Binago ang tala alinsunod sa napagkasunduan\u003C\u002Fstrong>. Maayos ang gramatika nito, ngunit hindi nito tinutukoy ang nag-utos o ang mga nakipagkasundo.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"pagbabago-ng-paglalarawan-hindi-lamang-ng-pokus\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Pagbabago ng paglalarawan, hindi lamang ng pokus\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>May mga pahayag na tila magkaibang paraan lamang ng pagsasabi ng iisang pangyayari, ngunit may mahalagang pagkakaiba sa ipinahahayag.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pahayag\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Tahasang sinasabi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Hindi pa nito pinatutunayan\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Inalis ng kawani ang kalakip.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kawani ang nagsagawa ng pag-aalis.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kung may pahintulot siya o kung bakit niya ginawa iyon.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Naalis ang kalakip.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Natanggal ang kalakip; maaaring mabasa bilang di-sinasadyang resulta ayon sa konteksto.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Na tiyak na aksidente ang pangyayari o na walang mananagot.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Wala ang kalakip sa ipinadalang dokumento.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hindi kasama ang kalakip sa dokumentong ipinadala.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kung inalis ito, nakalimutang isama, o hindi talaga naihanda.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>inalis\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>naalis\u003C\u002Fstrong>, at \u003Cstrong>wala\u003C\u002Fstrong> ay hindi malayang mapagpapalit. Nagkakaiba ang mga ito sa paglalarawan ng kilos, resulta, at kalagayan. Hindi rin dapat gawing pangkalahatang tuntunin na lahat ng anyong may \u003Cstrong>na-\u003C\u002Fstrong> ay nangangahulugang aksidente.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Gayundin, ang \u003Cstrong>May naganap na pagkakamali\u003C\u002Fstrong> ay kumikilala sa isang pagkakamali ngunit hindi nagpapangalan sa nagkamali. Maaari itong maging angkop na pambungad, ngunit kulang ito kung ang layunin ay magpaliwanag kung sino ang gumawa ng ano.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Kung ang napatunayan mo lamang ay kalagayan, ilahad muna ang kalagayan: \u003Cstrong>Wala ang kalakip sa dokumentong natanggap namin.\u003C\u002Fstrong> Huwag itong gawing \u003Cstrong>Inalis ng kawani ang kalakip\u003C\u002Fstrong> kung wala ka pang batayan tungkol sa kilos at tagaganap.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"paglalayo-sa-katotohanan-ng-isang-ulat\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Paglalayo sa katotohanan ng isang ulat\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Iba ang hindi pagpapangalan sa kumilos sa hindi lubos na pagpanig sa katotohanan ng isang impormasyon. Sa ikalawa, mahalaga ang pinagmulan at antas ng pagpapatunay.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Paraan\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Saklaw ng paglalayo\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Tiyak na pinagmulan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ayon sa ulat ng lupon,\u003C\u002Fstrong> binago ng kawani ang tala.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Iniuugnay ang impormasyon sa isang ulat; hindi awtomatikong ipinahahayag ang pagsang-ayon o pagtutol dito.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Iniulat ng iba\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Binago \u003Cstrong>raw\u003C\u002Fstrong> ng kawani ang tala.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ipinakikitang iniulat ang impormasyon; hindi pinapangalanan ng kataga lamang ang pinagmulan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Hayag na hindi pa napatutunayan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Diumano,\u003C\u002Fstrong> binago ng kawani ang tala.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Inilalahad bilang sinasabing pangyayari, hindi bilang tiyak nang napatunayan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Pagtataya mula sa palatandaan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Tila\u003C\u002Fstrong> binago ang tala matapos ang pagpupulong.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ipinakikitang pagtataya ito batay sa nakikitang palatandaan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Hindi magkasingkahulugan ang \u003Cstrong>ayon sa\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>raw\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong>, at \u003Cstrong>tila\u003C\u002Fstrong>. Ang pagbanggit ng pinagmulan ay hindi katumbas ng pagdududa; ang pagtataya naman ay hindi katumbas ng pag-uulat ng sinabi ng iba.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Ulat na may malinaw na hangganan:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ayon sa liham ng tagapangasiwa, binago ng kawani ang tala. Hindi pa namin nasusuri ang naunang bersiyon, kaya hindi pa namin mapagtitibay ang pahayag na ito.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Paglilinaw sa saklaw ng pananagutan:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kinukumpirma namin na binago ng aming tanggapan ang tala. Sinisiyasat pa kung sino ang nagbigay ng pahintulot.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa unang halimbawa, pinaghihiwalay ang nilalaman ng liham at ang kayang patunayan ng nagsasalita. Sa ikalawa, hindi ginagamit ang patuloy na pagsisiyasat upang ikaila ang alam nang ginawa ng tanggapan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Hindi binubura ng \u003Cstrong>raw\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong> ang pananagutan sa pagpapalaganap ng isang paratang. Para sa malinaw na pormal na pahayag, tukuyin ang pinagmulan kung maaari at sabihin kung ano ang napatunayan, ano ang iniulat lamang, at ano ang hindi pa alam.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"pagsusuri-bago-ilabas-ang-pahayag\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Pagsusuri bago ilabas ang pahayag\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Suriin ang pahayag ayon sa sumusunod na pagkakasunod:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ano ang tiyak na alam?\u003C\u002Fstrong> Ihiwalay ang nasaksihang kilos, nakitang resulta, at iniulat ng iba.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ano ang paksa ng talakayan?\u003C\u002Fstrong> Pumili ng pokus na angkop sa tinatalakay, hindi lamang ng anyong mas pormal pakinggan.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Sino ang kailangang pangalanan?\u003C\u002Fstrong> Tukuyin ang gumawa, nag-utos, o may tungkulin kung mahalaga at may sapat na batayan.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ano ang hangganan ng pag-ako?\u003C\u002Fstrong> Huwag itago ang alam na pananagutan sa likod ng hindi pa nalulutas na detalye.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Malinaw ba ang saklaw ng pag-aalinlangan?\u003C\u002Fstrong> Sabihin kung aling bahagi lamang ang hindi pa napapatunayan.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Pokus\u003C\u002Fstrong> ang nag-uugnay sa anyo ng pandiwa at papel ng ang-parirala. \u003Cstrong>Pagpapangalan at konteksto\u003C\u002Fstrong> ang tumutulong upang matukoy ang kumilos. \u003Cstrong>Pinagmulan, katibayan, at tahasang pag-ako\u003C\u002Fstrong> ang naglilinaw kung ano ang pinaninindigan at kung sino ang may pananagutan. Magkakaugnay ang tatlo, ngunit hindi maaaring ipalit ang isa sa iba.\u003C\u002Fp>\n",[1008,1012,1016,1020,1024,1028],{"id":1009,"text":1010,"depth":16,"number":1011},"tatlong-pasiya-sa-isang-pormal-na-pahayag","Tatlong pasiya sa isang pormal na pahayag","1",{"id":1013,"text":1014,"depth":16,"number":1015},"pokus-ano-ang-itinatampok-ng-kayarian","Pokus: ano ang itinatampok ng kayarian?","2",{"id":1017,"text":1018,"depth":16,"number":1019},"kapag-hindi-pinangalanan-ang-kumilos","Kapag hindi pinangalanan ang kumilos","3",{"id":1021,"text":1022,"depth":16,"number":1023},"pagbabago-ng-paglalarawan-hindi-lamang-ng-pokus","Pagbabago ng paglalarawan, hindi lamang ng pokus","4",{"id":1025,"text":1026,"depth":16,"number":1027},"paglalayo-sa-katotohanan-ng-isang-ulat","Paglalayo sa katotohanan ng isang ulat","5",{"id":1029,"text":1030,"depth":16,"number":1031},"pagsusuri-bago-ilabas-ang-pahayag","Pagsusuri bago ilabas ang pahayag","6"]