[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang":837,"grammar-lesson-path-tl-pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang-mga-papel-sa-pokus-b1":881,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145":986,"grammar-quick-check-01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145":1009,"grammar-lesson-body-01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145-46616t7pq7":1031},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":390,"title":391,"slug":392,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":367,"displayOrder":393,"grammarTopics":840,"createdAt":846,"updatedAt":847,"totalExercises":31,"vocabularyLists":848,"primaryTopicHub":878,"readyImages":880},"Gamitin ang ipang- upang tukuyin ang kagamitan sa kilos, piliin ang wastong aspekto, at ayusin ang mga pananda ng kagamitan, tagaganap at layon.","## 1. Ang kagamitang ginagamit sa kilos\n\nGinagamit ang **ipang-** sa ilang pandiwa upang gawing paksa ang kagamitan o bagay na ginagamit sa isang kilos. Matututuhan mong tukuyin ang kagamitan, piliin ang angkop na aspekto, at gamitin ang mga pananda para sa mga kalahok sa pangungusap.\n\n:::example\nMay kutsilyo at tinapay sa mesa.\n\n**Ipinanghiwa** ni Liza ng tinapay **ang kutsilyo**.\n\nAng kutsilyo ang kagamitan. Si Liza ang gumawa ng kilos. Ang tinapay ang hiniwa.\n:::\n\nSa *pokus sa kagamitan*, ang **ang-parirala** ay tumutukoy sa ginagamit sa kilos, hindi sa gumagawa nito. Ang “pokus” dito ay ugnayan ng anyo ng pandiwa at papel ng paksa, hindi lamang pagdiin ng isang salita sa pagsasalita.\n\n## 2. Mga papel at pananda\n\nTingnan ang mga bahagi ng halimbawang pangungusap:\n\n| Bahagi | Papel sa kilos | Pananda |\n| --- | --- | --- |\n| **Ipinanghiwa** | Kilos na naganap na | Pandiwang may pokus sa kagamitan |\n| **ni Liza** | Tagaganap: sino ang gumawa? | **ni** bago ang pangalan ng tao |\n| **ng tinapay** | Layon: ano ang hiniwa? | **ng** |\n| **ang kutsilyo** | Kagamitan: ano ang ginamit? | **ang** |\n\nKung karaniwang pangngalan ang tagaganap, **ng** ang ginagamit: **Ipinanghiwa ng kusinero ng tinapay ang kutsilyo.** Parehong may *ng* ang tagaganap at layon, ngunit magkaiba ang kanilang papel.\n\nMaaari ring gumamit ng panghalip:\n\n:::example\n**Ipinanghiwa ko** ng tinapay **ang kutsilyo**.\n\n**Ipinanghiwa ko ito** ng tinapay.\n:::\n\nSa ikalawang pangungusap, **ito** ang pumapalit sa *ang kutsilyo*. Hindi na kailangang ulitin ang pangalan ng kagamitan kung malinaw na ang tinutukoy.\n\n## 3. Anyo at aspekto ng pandiwa\n\nMaaaring magbago ang **ipang-** ayon sa unang tunog ng ugat. Tinatawag na **asimilasyon** ang pag-angkop ng tunog ng panlapi sa kasunod nitong tunog. Narito ang ilang karaniwang padron:\n\n| Unang tunog ng ugat | Anyo ng panlapi | Halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| Patinig o **k, g, h** | **ipang-** | **ipanghiwa** |\n| **d, l, r, s, t** | **ipan-** | **ipansulat** |\n| **b, p** | **ipam-** | **ipampunas** |\n\nHindi laging nagaganap ang pagbabagong ito: ginagamit din ang **ipangsulat** at ang mga anyong **ipinangsulat**, **ipinangsusulat** at **ipangsusulat**. Sa mga halimbawa sa ibaba, gagamitin natin ang **ipan-** para sa *sulat*.\n\nNarito ang dalawang karaniwang pandiwang may **ipang-**:\n\n| Gamit o aspekto | Ugat: hiwa | Ugat: sulat |\n| --- | --- | --- |\n| Batayang anyo; ginagamit din sa utos | **ipanghiwa** | **ipansulat** |\n| Perpektibo: naganap na ang kilos | **ipinanghiwa** | **ipinansulat** |\n| Imperpektibo: nagpapatuloy o nakagawiang kilos | **ipinanghihiwa** | **ipinansusulat** |\n| Kontemplatibo: hindi pa nasisimulan ang kilos | **ipanghihiwa** | **ipansusulat** |\n\nSa mga halimbawang ito, nagiging **ipinang-** ang **ipang-** at **ipinan-** ang **ipan-** sa perpektibo. Sa imperpektibo, may **ipinang-** o **ipinan-** at inuulit ang unang pantig ng ugat: *hi* o *su*. Sa kontemplatibo, may **ipang-** o **ipan-** at pag-uulit din ng unang pantig.\n\n:::example\n- **Ipanghiwa mo** ng tinapay ang kutsilyong ito.\n- **Ipinansulat ko** ng liham ang lapis kahapon.\n- **Ipinansusulat ko** ng mga liham ang lapis na ito araw-araw.\n- **Ipansusulat ko** ng liham ang lapis mamaya.\n:::\n\n:::note\nAng aspekto ay nagsasaad kung naganap na, nagpapatuloy o nakagawian, o hindi pa nasisimulan ang kilos. Hindi ito simpleng katumbas ng panahon. Ang mga salitang **kahapon**, **araw-araw** at **mamaya** ay nagbibigay ng karagdagang impormasyon tungkol sa oras o dalas.\n:::\n\n## 4. Pagkakaiba ng tagaganap at kagamitan\n\nMaaaring ilarawan ang magkaugnay na sitwasyon sa magkaibang pokus:\n\n| Pangungusap | Papel ng paksa |\n| --- | --- |\n| Humiwa **si Liza** ng tinapay gamit ang kutsilyo. | Si Liza ang tagaganap. |\n| Ipinanghiwa ni Liza ng tinapay **ang kutsilyo**. | Ang kutsilyo ang kagamitan. |\n\nSa ikalawang pangungusap, hindi ang kutsilyo ang hiniwa. Ito ang **ginamit sa paghiwa**.\n\n:::example\n**Tanong:** Ano ang ipinanghiwa mo ng tinapay?\n\n**Sagot:** Ang kutsilyong ito. **Ipinanghiwa ko ito** ng tinapay.\n:::\n\nMaaaring tumukoy ang kagamitan sa bagay na hindi karaniwang kasangkapan, basta ginagamit ito sa kilos: **Ipinampunas ko ng mesa ang lumang damit.** Kaugnay ito ng **ipang-**, ngunit **ipam-** ang anyo sa *ipampunas*.\n\n:::warning\nHuwag basta idagdag ang **ipang-** sa lahat ng ugat. May pagbabago sa anyo at may mga pandiwang gumagamit ng ibang paraan upang tukuyin ang kagamitan. Unahin ang mga karaniwang anyong **ipanghiwa**, **ipansulat** at **ipampunas**.\n:::\n\n## 5. Mabilis na pagsusuri\n\nBago gamitin ang pandiwang may pokus sa kagamitan:\n\n1. Tukuyin kung **ano ang ginagamit** sa kilos. Ito ang paksa: *ang kutsilyo*, *ang lapis* o *ito*.\n2. Tukuyin kung **sino ang gumagawa**. Gamitin ang angkop na anyo: *ni Liza*, *ng kusinero* o *ko*.\n3. Piliin ang **aspekto** ayon sa kalagayan ng kilos.\n4. Ihambing ang pangungusap sa bersiyong may **gamit ang**: *Ipinanghiwa ko ng tinapay ang kutsilyo* → *Humiwa ako ng tinapay gamit ang kutsilyo*. Suriing pareho ang gumagawa, ang hiniwa, at ang ginamit. Sa karaniwang usapan, kadalasang mas natural ang *Humiwa ako ng tinapay gamit ang kutsilyo*, lalo na kung isinasalaysay mo lamang ang ginawa mo. Ang pokus sa kagamitan ay angkop kapag tinutukoy mo kung ano ang ginamit.\n\nTandaan: sa **Ipinanghiwa ko ng tinapay ang kutsilyo**, **ako** ang tagaganap, **tinapay** ang layon, at **kutsilyo** ang kagamitan at paksa.",[841],{"id":842,"name":843,"level":367,"language":9,"isCompleted":844,"completionPercentage":845,"totalExercises":126,"completedExercises":845},"01a1932e-3cf2-7f9d-9c56-2bdc858fa31f","Mga papel sa pokus: mula ganapan hanggang kagamitan",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[849],{"id":850,"title":851,"vocabularyListWords":852,"isPublished":860},"01a1932e-93f9-77bc-8dc2-9671cbd50fda","Mga pandiwang nakatuon sa kagamitan",[853,862,870],{"id":854,"vocabularyWord":855,"displayOrder":11},"01a1932e-93f9-7850-8dc2-9671cbfb30c5",{"id":856,"word":857,"frequency":31,"level":181,"language":9,"audioFilePath":858,"partsOfSpeech":859,"audio":860,"audioUrl":861},"01a1932e-7153-7763-b51e-17ec83b221b6","ipanghiwa","tts_79c17c9aaf58515a_fil-PH.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_79c17c9aaf58515a_fil-PH.mp3",{"id":863,"vocabularyWord":864,"displayOrder":16},"01a1932e-93f9-78a8-8dc2-9671cc8e5448",{"id":865,"word":866,"frequency":31,"level":181,"language":9,"audioFilePath":867,"partsOfSpeech":868,"audio":860,"audioUrl":869},"01a1932e-7154-76be-b050-d6bef15b7497","ipansulat","tts_d2c148a4d94bebf3_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_d2c148a4d94bebf3_fil-PH.mp3",{"id":871,"vocabularyWord":872,"displayOrder":21},"01a1932e-93f9-78ec-8dc2-9671cce9bcfa",{"id":873,"word":874,"frequency":31,"level":181,"language":9,"audioFilePath":875,"partsOfSpeech":876,"audio":860,"audioUrl":877},"01a1932e-7152-78a1-85da-28c4bdbf4aa7","ipampunas","tts_7c8f10a60ec4741c_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7c8f10a60ec4741c_fil-PH.mp3",{"name":843,"slug":879,"language":9},"mga-papel-sa-pokus-b1",[],{"id":842,"name":843,"slug":879,"language":9,"level":367,"introduction":882,"lessonCount":31,"totalExercises":126,"objectives":883,"prerequisites":887,"lessons":890},"Palawakin ang pagpili mo ng pokus lampas sa tagaganap at layon. Ihambing ang ganapan, tagatanggap, tagakinabang at kagamitan, saka gamitin ang mga pagkakaibang ito upang sumagot sa tanong nang tama ang pandiwa at mga pananda ng kalahok.",[884,885,886],"Kilalanin ang papel ng ang-parirala sa apat na karagdagang uri ng pokus.","Iayon ang mga pananda sa napiling pandiwa at papel ng kalahok.","Piliin ang pokus na tumutugon sa impormasyong hinihingi ng tanong.",[888,889],"Pokus sa tagaganap at layon.","Mga pangkat ng ang, ng at sa at batayang aspekto ng pandiwa.",[891,916,932,951,970],{"id":375,"contentId":892,"slug":377,"title":376,"level":367,"summary":893,"order":11,"exercises":894},"pg_a6c3f3d1-fbef-498c-9685-514fb6286b6b","Itampok ang ganapan o ibabaw na sangkot sa kilos gamit ang mga pandiwang may -an, -han o pag-…-an, at ibukod ito sa pagbanggit lamang ng lugar.",[895,899,902,906,909,913],{"id":896,"title":897,"order":845,"type":898},"01a1932e-65ef-7100-93cb-3d5e402397e0","Lugar, tagaganap at anyong may -an","word_select",{"id":900,"title":901,"order":11,"type":898},"01a1932e-660a-7148-8253-6ba4b8a4ff7c","Naganap, paulit-ulit at nakaplanong kilos",{"id":903,"title":904,"order":16,"type":905},"01a1932e-6620-7933-a0be-f9aa7734713c","Panghalip na tagaganap bago ang ganapan","sentence_builder",{"id":907,"title":908,"order":21,"type":905},"01a1932e-6630-78dd-9afc-506cd7b9a89c","Mga tagaganap at lugar ng kilos",{"id":910,"title":911,"order":26,"type":912},"01a1932e-6643-7797-9551-af4e197ab775","Ganapan, tagaganap at gamit ng mga anyo","word_sort",{"id":914,"title":915,"order":31,"type":912},"01a1932e-664a-7a02-a333-baf342a9ecae","Aspekto at papel ng ang-parirala sa ganapan",{"id":380,"contentId":917,"slug":382,"title":381,"level":367,"summary":918,"order":16,"exercises":919},"pg_cdfbe164-3e68-428b-b279-84c22c9bad79","Ihambing ang bigyan at padalhan sa ibigay at ipadala upang maitugma ang pananda sa tagatanggap o bagay na inililipat.",[920,923,926,929],{"id":921,"title":922,"order":845,"type":898},"01a1932e-67db-7e2b-97e8-02b02531a5e1","Mga papel sa pagbibigay at pagpapadala",{"id":924,"title":925,"order":11,"type":898},"01a1932e-67f0-7ca7-a5c5-676b74a92f83","Mga anyo at aspekto ng bigyan at padalhan",{"id":927,"title":928,"order":16,"type":912},"01a1932e-6806-75d8-a109-398e3b9c135c","Mga papel at pokus sa pagbibigay at pagpapadala",{"id":930,"title":931,"order":21,"type":912},"01a1932e-680c-7f8d-97bb-e23e2a093cc8","Mga anyo, aspekto at pananda ng tagatanggap",{"id":385,"contentId":933,"slug":387,"title":386,"level":367,"summary":934,"order":21,"exercises":935},"pg_7d3eb798-3aae-45fb-b300-57cf23460991","Itampok ang nakikinabang sa ibili at ipagluto, at ibukod ang ganitong pokus sa pagbanggit ng benepisyaryo gamit ang para kay.",[936,939,942,945,948],{"id":937,"title":938,"order":845,"type":898},"01a1932e-678f-7921-800a-738f2b04e93b","Para kanino ang kilos?",{"id":940,"title":941,"order":11,"type":898},"01a1932e-67a7-7615-bfb6-b728b66da116","Aspekto at paghahambing ng pokus",{"id":943,"title":944,"order":16,"type":905},"01a1932e-67bd-7eb4-876c-c912894358aa","Ayusin ang kilos para sa iba",{"id":946,"title":947,"order":21,"type":912},"01a1932e-67cf-7b0d-93e5-7c53c2198b91","Kilalanin ang tagakinabang at ang pokus",{"id":949,"title":950,"order":26,"type":912},"01a1932e-67d5-7ef2-aa1e-60dea6dd3cc7","Aspekto at mga papel sa kilos para sa iba",{"id":390,"contentId":952,"slug":392,"title":391,"level":367,"summary":953,"order":26,"exercises":954},"pg_f9ccb1b4-67a6-4f42-bef7-b0d1554256b0","Ilagay sa pokus ang kasangkapan gamit ang mga anyong ipang-, ipan- at ipam-, at ihambing ang mas payak na paglalahad na gamit ang.",[955,958,961,964,967],{"id":956,"title":957,"order":845,"type":898},"01a1932e-6652-7c9e-a286-baed1fd45913","Kagamitan, tagaganap at layon",{"id":959,"title":960,"order":11,"type":898},"01a1932e-666d-7f46-abfe-18446932ac4b","Anyo at aspekto ng mga pandiwang pangkagamitan",{"id":962,"title":963,"order":16,"type":905},"01a1932e-668a-7655-8ba7-dc029442d231","Ayos ng pangungusap na nakapokus sa kagamitan",{"id":965,"title":966,"order":21,"type":912},"01a1932e-669c-784d-8d1e-a0cf97dc8b43","Kagamitan, tagaganap at paksa",{"id":968,"title":969,"order":26,"type":912},"01a1932e-66a3-7f04-873b-bf116fb7f4c6","Anyo, aspekto at baryante ng ipang-",{"id":395,"contentId":971,"slug":397,"title":396,"level":367,"summary":972,"order":31,"exercises":973},"pg_d3275251-7b36-44af-b710-b75e96480e53","Piliin ang pokus ayon sa papel na hinihingi ng tanong habang pinananatili ang pangyayari, aspekto at tamang pagmamarka ng ibang kalahok.",[974,977,980,983],{"id":975,"title":976,"order":845,"type":898},"01a1932e-60b0-7d4b-8e2e-4e44369d0fec","Tagaganap, layon, o tagatanggap?",{"id":978,"title":979,"order":11,"type":898},"01a1932e-60c9-7f04-9d80-a11835a5b24f","Itugma ang sagot sa hinihinging impormasyon",{"id":981,"title":982,"order":16,"type":912},"01a1932e-60de-7a73-8ed4-bdf2cd8ef48d","Ano ang hinihinging impormasyon?",{"id":984,"title":985,"order":21,"type":912},"01a1932e-60e4-76a5-99d4-6b505b8f7a3b","Buong sagot at papel ng mga kalahok",[987,993,997,1001,1005],{"@id":988,"@type":989,"id":956,"grammarPage":990,"title":957,"instructions":991,"displayOrder":845,"type":898,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":992},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6652-7c9e-a286-baed1fd45913","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Piliin ang angkop na pananda, panghalip o anyo ng pandiwa. Pansinin ang papel ng mga kalahok at kung nasimulan o natapos na ang kilos.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_50f83db1-1e83-4219-a900-a54626079340_hero.webp?v=1793470654",{"@id":994,"@type":989,"id":959,"grammarPage":990,"title":960,"instructions":995,"displayOrder":11,"type":898,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":996},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-666d-7f46-abfe-18446932ac4b","Piliin ang anyong tumutugma sa nakasaad na kalagayan ng kilos o panuto tungkol sa anyo. Tanggap din ang mga baryanteng ipangsulat.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_8eaea0bd-d1ec-4eb7-8504-ec309f599263_hero.webp?v=1793470654",{"@id":998,"@type":989,"id":962,"grammarPage":990,"title":963,"instructions":999,"displayOrder":16,"type":905,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":844,"ogImageUrl":1000},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-668a-7655-8ba7-dc029442d231","Ayusin ang mga piraso upang bumuo ng pangungusap. May isang dagdag na pirasong hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas. Ang ito ay tumutukoy sa kagamitang pinag-uusapan.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_8de62936-293f-4b09-b99b-fc058b1f5853_hero.webp?v=1793470654",{"@id":1002,"@type":989,"id":965,"grammarPage":990,"title":966,"instructions":1003,"displayOrder":21,"type":912,"questionCount":26,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":1004},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-669c-784d-8d1e-a0cf97dc8b43","Piliin ang bawat piraso, saka piliin ang kolum na tumutugma sa papel nito sa ibinigay na pangungusap.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9546cbdb-7e24-41df-9c6f-d4e3d66d0df3_hero.webp?v=1793470654",{"@id":1006,"@type":989,"id":968,"grammarPage":990,"title":969,"instructions":1007,"displayOrder":26,"type":912,"questionCount":26,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":1008},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-66a3-7f04-873b-bf116fb7f4c6","Piliin ang bawat piraso, saka piliin ang tamang kolum. Sundin ang batayan ng pagpapangkat sa bawat tanong.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a3be9000-0cea-4103-a6cb-5d2026977d76_hero.webp?v=1793470654",{"id":956,"grammarPage":990,"title":957,"instructions":991,"seoTitle":1010,"seoDescription":1011,"displayOrder":845,"type":898,"questions":1012,"ogImageUrl":992},"Pokus sa kagamitan: pananda at aspekto","Magsanay sa pokus sa kagamitan: piliin ang pananda, panghalip at aspekto, at baguhin ang pokus ng mga pangungusap tungkol sa mga gawain sa araw-araw.",[1013],{"id":1014,"sentenceTemplate":1015,"displayOrder":845,"explanation":1016,"exampleSentence":1017,"blanks":1018},"01a1932e-6653-701e-b214-8c57ed4f10b3","Ipinanghiwa __1__ Rosa ng keso ang maliit na kutsilyo.","Ni ang pananda ng pangalang Rosa bilang tagaganap ng ipinanghiwa. Hindi si o kay ang pananda ng tagaganap sa konstruksyong ito.","Ipinansulat ni Ben ng paalala ang pulang lapis.",[1019],{"id":1020,"blankNumber":11,"options":1021},"01a1932e-6652-7f32-a286-baed20bd409f",[1022,1025,1028],{"id":1023,"optionText":1024,"isCorrect":844,"displayOrder":845},"01a1932e-6652-7e3a-a286-baed20520698","si",{"id":1026,"optionText":1027,"isCorrect":860,"displayOrder":11},"01a1932e-6652-7e9e-a286-baed207e5a46","ni",{"id":1029,"optionText":1030,"isCorrect":844,"displayOrder":16},"01a1932e-6652-7eee-a286-baed207e7b8e","kay",{"html":1032,"toc":1033},"\u003Ch2 id=\"ang-kagamitang-ginagamit-sa-kilos\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Ang kagamitang ginagamit sa kilos\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ginagamit ang \u003Cstrong>ipang-\u003C\u002Fstrong> sa ilang pandiwa upang gawing paksa ang kagamitan o bagay na ginagamit sa isang kilos. Matututuhan mong tukuyin ang kagamitan, piliin ang angkop na aspekto, at gamitin ang mga pananda para sa mga kalahok sa pangungusap.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>May kutsilyo at tinapay sa mesa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ipinanghiwa\u003C\u002Fstrong> ni Liza ng tinapay \u003Cstrong>ang kutsilyo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ang kutsilyo ang kagamitan. Si Liza ang gumawa ng kilos. Ang tinapay ang hiniwa.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa \u003Cem>pokus sa kagamitan\u003C\u002Fem>, ang \u003Cstrong>ang-parirala\u003C\u002Fstrong> ay tumutukoy sa ginagamit sa kilos, hindi sa gumagawa nito. Ang “pokus” dito ay ugnayan ng anyo ng pandiwa at papel ng paksa, hindi lamang pagdiin ng isang salita sa pagsasalita.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"mga-papel-at-pananda\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Mga papel at pananda\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tingnan ang mga bahagi ng halimbawang pangungusap:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Bahagi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Papel sa kilos\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pananda\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ipinanghiwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kilos na naganap na\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Pandiwang may pokus sa kagamitan\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ni Liza\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tagaganap: sino ang gumawa?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> bago ang pangalan ng tao\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ng tinapay\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Layon: ano ang hiniwa?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ang kutsilyo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kagamitan: ano ang ginamit?\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ang\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Kung karaniwang pangngalan ang tagaganap, \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong> ang ginagamit: \u003Cstrong>Ipinanghiwa ng kusinero ng tinapay ang kutsilyo.\u003C\u002Fstrong> Parehong may \u003Cem>ng\u003C\u002Fem> ang tagaganap at layon, ngunit magkaiba ang kanilang papel.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Maaari ring gumamit ng panghalip:\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Ipinanghiwa ko\u003C\u002Fstrong> ng tinapay \u003Cstrong>ang kutsilyo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ipinanghiwa ko ito\u003C\u002Fstrong> ng tinapay.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa ikalawang pangungusap, \u003Cstrong>ito\u003C\u002Fstrong> ang pumapalit sa \u003Cem>ang kutsilyo\u003C\u002Fem>. Hindi na kailangang ulitin ang pangalan ng kagamitan kung malinaw na ang tinutukoy.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"anyo-at-aspekto-ng-pandiwa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Anyo at aspekto ng pandiwa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maaaring magbago ang \u003Cstrong>ipang-\u003C\u002Fstrong> ayon sa unang tunog ng ugat. Tinatawag na \u003Cstrong>asimilasyon\u003C\u002Fstrong> ang pag-angkop ng tunog ng panlapi sa kasunod nitong tunog. Narito ang ilang karaniwang padron:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Unang tunog ng ugat\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Anyo ng panlapi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Patinig o \u003Cstrong>k, g, h\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipang-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipanghiwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>d, l, r, s, t\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipan-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipansulat\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>b, p\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipam-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipampunas\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Hindi laging nagaganap ang pagbabagong ito: ginagamit din ang \u003Cstrong>ipangsulat\u003C\u002Fstrong> at ang mga anyong \u003Cstrong>ipinangsulat\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ipinangsusulat\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>ipangsusulat\u003C\u002Fstrong>. Sa mga halimbawa sa ibaba, gagamitin natin ang \u003Cstrong>ipan-\u003C\u002Fstrong> para sa \u003Cem>sulat\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Narito ang dalawang karaniwang pandiwang may \u003Cstrong>ipang-\u003C\u002Fstrong>:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Gamit o aspekto\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ugat: hiwa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ugat: sulat\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Batayang anyo; ginagamit din sa utos\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipanghiwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipansulat\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Perpektibo: naganap na ang kilos\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipinanghiwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipinansulat\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Imperpektibo: nagpapatuloy o nakagawiang kilos\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipinanghihiwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipinansusulat\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kontemplatibo: hindi pa nasisimulan ang kilos\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipanghihiwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ipansusulat\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa mga halimbawang ito, nagiging \u003Cstrong>ipinang-\u003C\u002Fstrong> ang \u003Cstrong>ipang-\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>ipinan-\u003C\u002Fstrong> ang \u003Cstrong>ipan-\u003C\u002Fstrong> sa perpektibo. Sa imperpektibo, may \u003Cstrong>ipinang-\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>ipinan-\u003C\u002Fstrong> at inuulit ang unang pantig ng ugat: \u003Cem>hi\u003C\u002Fem> o \u003Cem>su\u003C\u002Fem>. Sa kontemplatibo, may \u003Cstrong>ipang-\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>ipan-\u003C\u002Fstrong> at pag-uulit din ng unang pantig.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ipanghiwa mo\u003C\u002Fstrong> ng tinapay ang kutsilyong ito.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ipinansulat ko\u003C\u002Fstrong> ng liham ang lapis kahapon.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ipinansusulat ko\u003C\u002Fstrong> ng mga liham ang lapis na ito araw-araw.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ipansusulat ko\u003C\u002Fstrong> ng liham ang lapis mamaya.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Ang aspekto ay nagsasaad kung naganap na, nagpapatuloy o nakagawian, o hindi pa nasisimulan ang kilos. Hindi ito simpleng katumbas ng panahon. Ang mga salitang \u003Cstrong>kahapon\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>araw-araw\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>mamaya\u003C\u002Fstrong> ay nagbibigay ng karagdagang impormasyon tungkol sa oras o dalas.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"pagkakaiba-ng-tagaganap-at-kagamitan\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Pagkakaiba ng tagaganap at kagamitan\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maaaring ilarawan ang magkaugnay na sitwasyon sa magkaibang pokus:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pangungusap\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Papel ng paksa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Humiwa \u003Cstrong>si Liza\u003C\u002Fstrong> ng tinapay gamit ang kutsilyo.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Si Liza ang tagaganap.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ipinanghiwa ni Liza ng tinapay \u003Cstrong>ang kutsilyo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ang kutsilyo ang kagamitan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa ikalawang pangungusap, hindi ang kutsilyo ang hiniwa. Ito ang \u003Cstrong>ginamit sa paghiwa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Tanong:\u003C\u002Fstrong> Ano ang ipinanghiwa mo ng tinapay?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Sagot:\u003C\u002Fstrong> Ang kutsilyong ito. \u003Cstrong>Ipinanghiwa ko ito\u003C\u002Fstrong> ng tinapay.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Maaaring tumukoy ang kagamitan sa bagay na hindi karaniwang kasangkapan, basta ginagamit ito sa kilos: \u003Cstrong>Ipinampunas ko ng mesa ang lumang damit.\u003C\u002Fstrong> Kaugnay ito ng \u003Cstrong>ipang-\u003C\u002Fstrong>, ngunit \u003Cstrong>ipam-\u003C\u002Fstrong> ang anyo sa \u003Cem>ipampunas\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Huwag basta idagdag ang \u003Cstrong>ipang-\u003C\u002Fstrong> sa lahat ng ugat. May pagbabago sa anyo at may mga pandiwang gumagamit ng ibang paraan upang tukuyin ang kagamitan. Unahin ang mga karaniwang anyong \u003Cstrong>ipanghiwa\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ipansulat\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>ipampunas\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"mabilis-na-pagsusuri\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Mabilis na pagsusuri\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Bago gamitin ang pandiwang may pokus sa kagamitan:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Tukuyin kung \u003Cstrong>ano ang ginagamit\u003C\u002Fstrong> sa kilos. Ito ang paksa: \u003Cem>ang kutsilyo\u003C\u002Fem>, \u003Cem>ang lapis\u003C\u002Fem> o \u003Cem>ito\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tukuyin kung \u003Cstrong>sino ang gumagawa\u003C\u002Fstrong>. Gamitin ang angkop na anyo: \u003Cem>ni Liza\u003C\u002Fem>, \u003Cem>ng kusinero\u003C\u002Fem> o \u003Cem>ko\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Piliin ang \u003Cstrong>aspekto\u003C\u002Fstrong> ayon sa kalagayan ng kilos.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Ihambing ang pangungusap sa bersiyong may \u003Cstrong>gamit ang\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>Ipinanghiwa ko ng tinapay ang kutsilyo\u003C\u002Fem> → \u003Cem>Humiwa ako ng tinapay gamit ang kutsilyo\u003C\u002Fem>. Suriing pareho ang gumagawa, ang hiniwa, at ang ginamit. Sa karaniwang usapan, kadalasang mas natural ang \u003Cem>Humiwa ako ng tinapay gamit ang kutsilyo\u003C\u002Fem>, lalo na kung isinasalaysay mo lamang ang ginawa mo. Ang pokus sa kagamitan ay angkop kapag tinutukoy mo kung ano ang ginamit.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Tandaan: sa \u003Cstrong>Ipinanghiwa ko ng tinapay ang kutsilyo\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ako\u003C\u002Fstrong> ang tagaganap, \u003Cstrong>tinapay\u003C\u002Fstrong> ang layon, at \u003Cstrong>kutsilyo\u003C\u002Fstrong> ang kagamitan at paksa.\u003C\u002Fp>\n",[1034,1038,1042,1046,1050],{"id":1035,"text":1036,"depth":16,"number":1037},"ang-kagamitang-ginagamit-sa-kilos","Ang kagamitang ginagamit sa kilos","1",{"id":1039,"text":1040,"depth":16,"number":1041},"mga-papel-at-pananda","Mga papel at pananda","2",{"id":1043,"text":1044,"depth":16,"number":1045},"anyo-at-aspekto-ng-pandiwa","Anyo at aspekto ng pandiwa","3",{"id":1047,"text":1048,"depth":16,"number":1049},"pagkakaiba-ng-tagaganap-at-kagamitan","Pagkakaiba ng tagaganap at kagamitan","4",{"id":1051,"text":1052,"depth":16,"number":1053},"mabilis-na-pagsusuri","Mabilis na pagsusuri","5"]