[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tl-pokus-sa-layon-gamit-ang-i":3,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7":208,"exercise-list-path-tl-none":244},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":205,"readyImages":207},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i","Kilalanin ang layon sa mga pandiwang may i-, gamitin ang ang at ng, at ihambing ang ilagay, inilagay, inilalagay at ilalagay sa mga pangungusap.","Sa **Ilagay mo ang aklat sa mesa**, ang aklat ang bagay na ililipat. Gagamit ka ng mga pandiwang may **i-** upang sabihin kung ano ang gagawin sa isang bagay. Makikilala mo rin ang anyo ng kilos na naganap na, nagpapatuloy o gagawin pa.\n\n## 1. Ang layon ng kilos\n\nSa **pokus sa layon**, ang pariralang may **ang** ang tumutukoy sa bagay na ginagalaw, inililipat o ginagawa. Hindi ito ang gumagawa ng kilos.\n\n:::example\n**Inilagay ni Ana ang aklat sa mesa.**\n\n- **Ang aklat** ang bagay na inilagay: ito ang layon.\n- **Ni Ana** ang nagsasabi kung sino ang naglagay.\n- **Sa mesa** ang nagsasabi kung saan inilagay ang aklat.\n:::\n\nHindi lamang diin sa pagsasalita ang *pokus*. Makikita ito sa anyo ng pandiwa at sa papel ng pariralang may **ang**.\n\n## 2. Mga karaniwang pandiwang may i-\n\nPag-aralan muna ang tatlong pandiwang ito. Sa mga halimbawang ito, bagay ang layon.\n\n| Ugat | Pandiwa | Halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| lagay | **ilagay** | Ilagay mo ang aklat sa mesa. |\n| sulat | **isulat** | Isulat mo ang pangalan mo sa papel. |\n| bigay | **ibigay** | Ibigay mo ang susi kay Ana. |\n\nSa huling halimbawa, **ang susi** ang bagay na ibibigay. Si Ana ang tatanggap, kaya **kay Ana** ang gamit.\n\n:::note\nHindi lahat ng pandiwang may **i-** ay pokus sa layon. Dito, pag-aralan muna ang **ilagay**, **isulat** at **ibigay** na may bagay bilang layon. Hindi rin maaaring basta lagyan ng **i-** ang anumang ugat.\n:::\n\n## 3. Ang gumagawa at ang layon\n\nSa mga pangungusap na ito, gamitin ang **ng** para sa gumagawa ng kilos. Gamitin ang **ni** kung pangalan ng isang tao.\n\n| Gumagawa | Halimbawa |\n| --- | --- |\n| ang bata | Isinulat **ng bata** ang pangalan niya. |\n| si Ana | Isinulat **ni Ana** ang pangalan niya. |\n| ako | Isinulat **ko** ang pangalan ko. |\n| ikaw | Isinulat **mo** ang pangalan mo. |\n| siya | Isinulat **niya** ang pangalan niya. |\n\nPansinin ang **ko, mo, niya** pagkatapos ng pandiwa sa mga halimbawang ito.\n\n:::example\n**Naglagay si Ana ng aklat sa mesa.**\n\nSi Ana ang gumagawa; **si Ana** ang pariralang nakapokus.\n\n**Inilagay ni Ana ang aklat sa mesa.**\n\nAng aklat ang layon; **ang aklat** ang pariralang nakapokus.\n:::\n\n:::warning\nKapag layon ang nakapokus, hindi sapat na baguhin lamang ang pandiwa. Kailangang tumugma rin ang mga pananda sa papel ng bawat bahagi.\n\n✓ **Inilagay ni Ana ang aklat sa mesa.**\n\nPara sa kahulugang ito, gamitin ang **ni Ana**, hindi **si Ana**, bilang gumagawa ng kilos.\n:::\n\n## 4. Mga anyo ayon sa aspekto\n\nIpinapakita ng **aspekto** kung naganap na ang kilos, nagpapatuloy o nauulit, o hindi pa nasisimulan.\n\n| Batayang anyo | Naganap na | Nagpapatuloy o nauulit | Hindi pa nasisimulan |\n| --- | --- | --- | --- |\n| **ilagay** | inilagay | inilalagay | ilalagay |\n| **isulat** | isinulat | isinusulat | isusulat |\n| **ibigay** | ibinigay | ibinibigay | ibibigay |\n\nPara sa tatlong ugat na ito:\n\n- Sa naganap na, may **in** pagkatapos ng **i-**: **i + in + lagay → inilagay**.\n- Sa nagpapatuloy o nauulit, may **in** at inuulit ang unang pantig ng ugat: **i + in + la + lagay → inilalagay**.\n- Sa hindi pa nasisimulan, inuulit ang unang pantig ng ugat: **i + la + lagay → ilalagay**.\n\n:::example\n**Inilagay ko na ang aklat sa mesa.** Tapos na ang paglalagay.\n\n**Inilalagay ko ang mga aklat sa kahon ngayon.** Ginagawa ko pa ito.\n\n**Inilalagay ko ang susi sa kahon araw-araw.** Nauulit ang kilos.\n\n**Ilalagay ko ang aklat sa mesa mamaya.** Hindi ko pa ito nasisimulan.\n:::\n\n:::tip\nHindi oras lamang ang ipinapakita ng anyo ng pandiwa. Halimbawa, ang **inilalagay** ay maaaring kilos na ginagawa ngayon o kilos na inuulit araw-araw. Basahin din ang iba pang salita sa pangungusap.\n:::\n\n## 5. Pagbibigay ng utos at pagbubuod\n\nGamitin ang batayang anyo sa tuwirang utos o tagubilin.\n\n:::example\n**Ilagay mo ang aklat sa mesa.**\n\n**Isulat mo ang pangalan mo rito.**\n\n**Ibigay mo ang susi kay Ana.**\n:::\n\nMga tuwirang utos ito sa isang taong kausap mo nang walang pormalidad.\n\nBago bumuo ng pangungusap, tingnan ang sumusunod:\n\n1. **Ano ang layon?** Gamitin ang **ang** para sa bagay na nakapokus.\n2. **Sino ang gumagawa?** Gamitin ang **ng**, **ni**, o ang angkop na panghalip gaya ng **ko, mo, niya**.\n3. **Ano ang kalagayan ng kilos?** Piliin ang **inilagay**, **inilalagay** o **ilalagay** ayon sa ibig mong sabihin.\n4. **Utos ba ito?** Gamitin ang batayang anyo: **Ilagay mo ang aklat sa mesa.**","tl","A2",61,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1932e-3ce4-75d0-b4ee-1a0fbc65b38d","Pokus sa layon at paghahambing sa tagaganap",false,0,15,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",5,[23],{"id":24,"title":25,"vocabularyListWords":26,"isPublished":47},"01a1932e-9412-7839-a0af-011d1a7b0d4c","Mga pandiwang may i para sa layon",[27,36,49,56,63,70,77,84,90,96,102,109,116,123,135,143,152,161,172,181,188,195],{"id":28,"vocabularyWord":29,"displayOrder":35},"01a1932e-9412-78b5-a0af-011d1a834541",{"id":30,"word":31,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":34,"audio":16},"01a1932e-6f42-78d1-af90-14d0fa026864","ilagay",9,"A1",[],1,{"id":37,"vocabularyWord":38,"displayOrder":48},"01a1932e-9412-78f1-a0af-011d1b20fd7e",{"id":39,"word":40,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":42,"audio":16},"01a1932e-70c7-726f-8d68-cbcd608b226c","maglagay",8,[43],{"id":44,"partOfSpeech":45,"definition":46,"isPrimary":47,"meaningOrder":35},"01a1932e-70ce-7c6b-a1d6-fc7cdee72dfa","VERB","",true,2,{"id":50,"vocabularyWord":51,"displayOrder":55},"01a1932e-9412-7915-a0af-011d1b2daf70",{"id":52,"word":53,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":54,"audio":16},"01a1932e-6f4c-76f2-8a47-006e0891b65b","isulat",[],3,{"id":57,"vocabularyWord":58,"displayOrder":62},"01a1932e-9412-7939-a0af-011d1c0d05d9",{"id":59,"word":60,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":61,"audio":16},"01a1932e-6f40-704e-b266-f202ff60f878","ibigay",[],4,{"id":64,"vocabularyWord":65,"displayOrder":21},"01a1932e-9412-7959-a0af-011d1ce1d42c",{"id":66,"word":67,"frequency":68,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":69,"audio":16},"01a1932e-6f02-7794-b066-10fcfe04d2b0","ang",10,[],{"id":71,"vocabularyWord":72,"displayOrder":76},"01a1932e-9412-7979-a0af-011d1d25ab3a",{"id":73,"word":74,"frequency":68,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":75,"audio":16},"01a1932e-7009-7e3f-9362-8ea4e062e5cd","ng",[],6,{"id":78,"vocabularyWord":79,"displayOrder":83},"01a1932e-9412-7999-a0af-011d1d95ffbe",{"id":80,"word":81,"frequency":68,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":82,"audio":16},"01a1932e-700c-7ad4-8ee6-41a2e3036735","ni",[],7,{"id":85,"vocabularyWord":86,"displayOrder":41},"01a1932e-9412-79b9-a0af-011d1e8e8ac9",{"id":87,"word":88,"frequency":68,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":89,"audio":16},"01a1932e-7099-7f3e-abf3-636e28e2ea51","si",[],{"id":91,"vocabularyWord":92,"displayOrder":32},"01a1932e-9412-79e9-a0af-011d1e9fd6b7",{"id":93,"word":94,"frequency":68,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":95,"audio":16},"01a1932e-6f5f-746c-b7f6-3ba1c557c773","kay",[],{"id":97,"vocabularyWord":98,"displayOrder":68},"01a1932e-9412-7a09-a0af-011d1ec4d51f",{"id":99,"word":100,"frequency":68,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":101,"audio":16},"01a1932e-7091-7565-aff7-82f4e506f1b0","sa",[],{"id":103,"vocabularyWord":104,"displayOrder":108},"01a1932e-9412-7a25-a0af-011d1f995c8d",{"id":105,"word":106,"frequency":68,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":107,"audio":16},"01a1932e-6faa-7901-92a4-7248e55e9182","ko",[],11,{"id":110,"vocabularyWord":111,"displayOrder":115},"01a1932e-9412-7a45-a0af-011d20210bb2",{"id":112,"word":113,"frequency":68,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":114,"audio":16},"01a1932e-6ffc-79d4-9b4b-ac6a1be813d0","mo",[],12,{"id":117,"vocabularyWord":118,"displayOrder":122},"01a1932e-9412-7a65-a0af-011d2065d4c1",{"id":119,"word":120,"frequency":68,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":121,"audio":16},"01a1932e-7010-7978-ade7-a436e7958f34","niya",[],13,{"id":124,"vocabularyWord":125,"displayOrder":134},"01a1932e-9412-7a85-a0af-011d206c4949",{"id":126,"word":127,"frequency":83,"level":33,"language":9,"audioFilePath":128,"partsOfSpeech":129,"audio":47,"audioUrl":133},"01a1932e-70b5-7774-aa0a-6b9094c69491","aklat","tts_7859395a199c5452_fil-PH.mp3",[130],{"id":131,"partOfSpeech":132,"definition":46,"isPrimary":47,"meaningOrder":35},"01a1932e-70cd-7745-ad5d-fd6c421d89f7","NOUN","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7859395a199c5452_fil-PH.mp3",14,{"id":136,"vocabularyWord":137,"displayOrder":18},"01a1932e-9412-7aa1-a0af-011d20c42ee5",{"id":138,"word":139,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":140,"audio":16},"01a1932e-7112-765f-92be-3845841ee00a","mesa",[141],{"id":142,"partOfSpeech":132,"definition":46,"isPrimary":47,"meaningOrder":35},"01a1932e-7175-7c99-bf91-2368fb8339bd",{"id":144,"vocabularyWord":145,"displayOrder":151},"01a1932e-9412-7abd-a0af-011d212eadac",{"id":146,"word":147,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":148,"audio":16},"01a1932e-7116-7162-902f-8c0b82e9ac60","pangalan",[149],{"id":150,"partOfSpeech":132,"definition":46,"isPrimary":47,"meaningOrder":35},"01a1932e-7176-744a-945d-b4b87c94dc53",16,{"id":153,"vocabularyWord":154,"displayOrder":160},"01a1932e-9412-7ad9-a0af-011d22107497",{"id":155,"word":156,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":157,"audio":16},"01a1932e-7118-7f18-8ed5-da7cfa15c9e2","papel",[158],{"id":159,"partOfSpeech":132,"definition":46,"isPrimary":47,"meaningOrder":35},"01a1932e-7176-7942-945d-b4b87da3604e",17,{"id":162,"vocabularyWord":163,"displayOrder":171},"01a1932e-9412-7af9-a0af-011d22a558c7",{"id":164,"word":165,"frequency":41,"level":33,"language":9,"audioFilePath":166,"partsOfSpeech":167,"audio":47,"audioUrl":170},"01a1932e-7121-74ce-a1c7-3ac52bf7a62f","susi","tts_5b017efae95715e0_fil-PH.mp3",[168],{"id":169,"partOfSpeech":132,"definition":46,"isPrimary":47,"meaningOrder":35},"01a1932e-7177-7277-b382-17908e6bd2f6","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5b017efae95715e0_fil-PH.mp3",18,{"id":173,"vocabularyWord":174,"displayOrder":180},"01a1932e-9412-7b15-a0af-011d2366378f",{"id":175,"word":176,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":177,"audio":16},"01a1932e-70c2-758b-8613-2202d28c08ea","kahon",[178],{"id":179,"partOfSpeech":132,"definition":46,"isPrimary":47,"meaningOrder":35},"01a1932e-70ce-76ff-a1d6-fc7cdd453f49",19,{"id":182,"vocabularyWord":183,"displayOrder":187},"01a1932e-9412-7b31-a0af-011d2461f1ac",{"id":184,"word":185,"frequency":68,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":186,"audio":16},"01a1932e-700b-7b24-aef6-4b0720463940","ngayon",[],20,{"id":189,"vocabularyWord":190,"displayOrder":194},"01a1932e-9412-7b4d-a0af-011d25322b0c",{"id":191,"word":192,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":193,"audio":16},"01a1932e-6f06-7561-98d5-cdbf44d542bf","araw-araw",[],21,{"id":196,"vocabularyWord":197,"displayOrder":204},"01a1932e-9412-7b6d-a0af-011d25a7fd07",{"id":198,"word":199,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":200,"audio":16},"01a1932e-7111-775d-b170-fdc68ea906fb","mamaya",[201],{"id":202,"partOfSpeech":203,"definition":46,"isPrimary":47,"meaningOrder":35},"01a1932e-7175-7b61-bf91-2368fb781cd5","ADVERB",22,{"name":15,"slug":206,"language":9},"pokus-layon-at-tagaganap-a2",[],[209,218,224,231,238],{"@id":210,"@type":211,"id":212,"grammarPage":213,"title":214,"instructions":215,"displayOrder":17,"type":216,"questionCount":115,"blankCount":122,"isCompleted":16,"ogImageUrl":217},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-66fa-76e5-857d-36918e64a6ea","GrammarExercise","01a1932e-66fa-76e5-857d-36918e64a6ea","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Mga utos at papel ng mga kalahok","Piliin ang angkop na salita. Sundin ang nakasaad na papel ng bagay, gumagawa at tatanggap. Sa mga utos, gamitin ang batayang anyo.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_bce9d67a-2950-46cb-b3c9-6a7761746f10_hero.webp?v=1793470654",{"@id":219,"@type":211,"id":220,"grammarPage":213,"title":221,"instructions":222,"displayOrder":35,"type":216,"questionCount":115,"blankCount":115,"isCompleted":16,"ogImageUrl":223},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6712-75e5-b174-37340a765b84","01a1932e-6712-75e5-b174-37340a765b84","Tapos, ginagawa pa, gagawin pa o nakagawian","Piliin ang anyo ng pandiwa ayon sa kalagayan ng kilos. Basahin kung tapos na, nagpapatuloy, nauulit o hindi pa nasisimulan ang kilos.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9e800eb5-d8bb-4e29-bdb7-6bab725ec843_hero.webp?v=1793470654",{"@id":225,"@type":211,"id":226,"grammarPage":213,"title":227,"instructions":228,"displayOrder":48,"type":229,"questionCount":115,"blankCount":115,"isCompleted":16,"ogImageUrl":230},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6729-7826-ad76-956c9eb2752f","01a1932e-6729-7826-ad76-956c9eb2752f","Ayusin ang pandiwa, gumagawa at layon","Ayusin ang mga piraso upang makabuo ng pangungusap. May dagdag na pirasong hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_dd752402-1790-4306-aa2b-2bc7c5877697_hero.webp?v=1793470654",{"@id":232,"@type":211,"id":233,"grammarPage":213,"title":234,"instructions":235,"displayOrder":55,"type":236,"questionCount":62,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":237},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-673d-7a79-b325-c6f87f072b9a","01a1932e-673d-7a79-b325-c6f87f072b9a","I-uri ang kilos at mga utos","Pindutin ang bawat piraso, saka ang kolum na kinabibilangan nito. Ilagay ang lahat ng piraso.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0914b4f1-5e5a-45bb-ad4b-919ef90895c5_hero.webp?v=1793470654",{"@id":239,"@type":211,"id":240,"grammarPage":213,"title":241,"instructions":242,"displayOrder":62,"type":236,"questionCount":62,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":243},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6744-73fe-8288-011c45a92619","01a1932e-6744-73fe-8288-011c45a92619","I-uri ang gumagawa, layon at tatanggap","Basahin ang mga pangungusap. Pindutin ang bawat piraso, saka ang kolum para sa papel nito sa pangungusap.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_69ad8276-4907-4098-9cb4-264818c8ff0e_hero.webp?v=1793470654",null]