[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa":837,"grammar-lesson-path-tl-saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa-none":849,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8":850,"grammar-quick-check-01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8":873,"grammar-lesson-body-01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8-3rh1c5asvh":896},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":601,"title":602,"slug":603,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":538,"displayOrder":604,"grammarTopics":840,"createdAt":845,"updatedAt":846,"totalExercises":21,"vocabularyLists":847,"readyImages":848},"Unawain ang saklaw ng hindi sa kailangan, dapat, maaari at gusto: kawalan ng obligasyon, hindi paggawa ng kilos, posibilidad, pahintulot at kagustuhan.","Kapag kasama ng **kailangan**, **dapat**, **maaari** o **gusto** ang **hindi**, mahalagang malaman kung ano ang itinatanggi: ang pangangailangan, posibilidad o kagustuhan, o ang kilos mismo. Hindi sapat na tingnan lamang ang puwesto ng **hindi**; kailangan ding unawain ang buong pangungusap at ang sitwasyon.\n\n## 1. Ano ang saklaw ng hindi?\n\nAng *saklaw* ay ang bahaging tinatanggihan ng **hindi**. Ang mga salitang modal, gaya ng **kailangan** at **maaari**, ay nagpapahayag ng pangangailangan, posibilidad o pahintulot kaugnay ng kilos.\n\nIhambing ang dalawang pahayag tungkol sa pagpasok:\n\n:::example\n**Hindi mo kailangang pumasok bukas.** May pahinga ka. Maaari kang pumasok, pero hindi ito kailangan.\n\n**Kailangan mong hindi pumasok bukas.** May sakit ka at kailangang magpahinga. Ang hinihingi ay ang hindi pagpasok.\n:::\n\nSa una, ang **pangangailangan** ang itinatanggi. Sa ikalawa, kailangan ang **hindi paggawa ng kilos**.\n\n## 2. Kailangan: walang obligasyon o kailangang umiwas?\n\n| Pangungusap | Saklaw at kahulugan |\n| --- | --- |\n| **Hindi mo kailangang dalhin** ang aklat. | Walang obligasyong dalhin ito. Hindi nito sinasabing bawal itong dalhin. |\n| **Kailangan mong hindi dalhin** ang aklat. | Kailangang iwan ito; ang hindi pagdadala ang hinihingi. |\n\nPansinin din ang anyo:\n\n- **Hindi mo kailangang + pandiwa**: Hindi mo kailangang sumagot.\n- **Kailangan mong hindi + pandiwa**: Kailangan mong hindi sumagot.\n\nSa unang padron, nakakabit ang pang-angkop na **-ng** sa *kailangan*. Sa ikalawa, nakakabit ito sa *mo*: **mong**. Hindi basta inililipat ang **hindi** habang pinananatili ang lahat ng ibang anyo.\n\n:::tip\nKung ang ibig mong sabihin ay malaya kang pumili, gamitin ang **Hindi mo kailangang…** Kung ang hindi paggawa ang hinihingi, maaari mong gamitin ang **Kailangan mong hindi…** at idagdag ang dahilan upang luminaw ang pahayag.\n:::\n\n## 3. Maaari: imposible, bawal o posibleng hindi?\n\nMay dalawang mahalagang gamit ang **maaari**: pagpapahayag ng posibilidad at pagbibigay ng pahintulot. Nakaaapekto ito sa kahulugan ng pagtanggi.\n\n:::example\n**Posibilidad:** Nasa ibang bansa si Liza buong linggo. **Hindi maaaring siya ang kumuha** ng aklat dito kahapon.\n\n**Posibleng hindi mangyari:** Wala pang tiyak na iskedyul si Liza. **Maaaring hindi siya dumalo** sa pulong bukas.\n\n**Pahintulot:** Ayon sa tuntunin ng aklatan, **hindi maaaring ilabas** ang aklat na ito.\n:::\n\nSa unang halimbawa, hindi posible ang paliwanag na si Liza ang kumuha. Sa ikalawa, posible ang hindi pagdalo, pero hindi pa ito tiyak. Sa ikatlo, ipinagbabawal ng tuntunin ang paglalabas ng aklat.\n\n:::note\nAng **Maaaring hindi siya dumalo** ay karaniwang nagpapahayag ng posibilidad kapag ang usapan ay tungkol sa mangyayari. Sa usapang pahintulot, maaari rin itong maunawaang pinapayagan siyang hindi dumalo. Kung kailangang maging tiyak, sabihin ang **Posibleng hindi siya dumalo** o **Pinapayagan siyang hindi dumalo**.\n:::\n\n## 4. Dapat at gusto: huwag gawing mekanikal ang tuntunin\n\nHindi pare-pareho ang kilos ng lahat ng modal kapag kasama ang **hindi**.\n\n### Hindi dapat at dapat hindi\n\nAng **hindi dapat** ay karaniwang nangangahulugang hindi tama o hindi nararapat gawin ang kilos. Hindi ito simpleng kawalan ng obligasyon.\n\n:::example\n**Hindi ka dapat sumigaw sa loob ng aklatan.**\n\n**Dapat hindi ka sumigaw sa loob ng aklatan.**\n\nSa kontekstong ito, pareho ang payo: iwasan ang pagsigaw.\n:::\n\n:::warning\nMagkaiba ang **Hindi mo kailangang sumagot** at **Hindi ka dapat sumagot**. Sa una, hindi sapilitan ang pagsagot. Sa ikalawa, pinapayuhan kang huwag sumagot. Kung kawalan ng obligasyon ang ibig mong sabihin, gamitin ang **hindi kailangan**, hindi ang **hindi dapat**.\n:::\n\n### Hindi gusto at gustong hindi\n\nIhambing ang dalawang pahayag tungkol sa pagdalo ni Leo:\n\n- **Hindi ko gustong dumalo si Leo.** Itinatanggi ang kagustuhang dumalo siya. Sa karaniwang usapan, madalas itong nagpapahiwatig na ayaw mong dumalo siya.\n- **Gusto kong hindi dumalo si Leo.** Tuwirang sinasabi na ang hindi niya pagdalo ang gusto mo.\n\nMaaaring magkalapit ang praktikal na kahulugan ng dalawa. Hindi ligtas na ipalagay na ang una ay nangangahulugang wala ka lamang pakialam. Kung iyon ang ibig mong sabihin, mas malinaw ang **Ayos lang sa akin kung dadalo siya o hindi**.\n\n## 5. Gabay sa pagpili\n\nBago bumuo ng pangungusap:\n\n1. Tukuyin kung pangangailangan, posibilidad, pahintulot o kagustuhan ang pinag-uusapan.\n2. Piliin kung ang modal na kahulugan o ang kilos ang itatanggi.\n3. Suriin ang buong padron, kasama ang panghalip at pang-angkop.\n4. Magdagdag ng konteksto kung may dalawang posibleng pagbasa.\n\nTandaan: **hindi kailangan** ay walang obligasyon; **kailangang hindi** ay hinihinging hindi gawin ang kilos. Ang **maaaring hindi** ay maaaring magpahayag ng hindi tiyak na pagkaganap. Ngunit ang **hindi dapat** ay karaniwang payong umiwas—hindi kawalan lamang ng obligasyon.",[841],{"id":842,"name":602,"level":538,"language":9,"isCompleted":843,"completionPercentage":844,"totalExercises":21,"completedExercises":844},"01a1932e-3d0c-77c2-9d32-f4c903111c19",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[],[],null,[851,860,866],{"@id":852,"@type":853,"id":854,"grammarPage":855,"title":856,"instructions":857,"displayOrder":844,"type":858,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":859},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6a51-74c3-b9dd-b8fb1c80c20d","GrammarExercise","01a1932e-6a51-74c3-b9dd-b8fb1c80c20d","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Kailangan at maaari: unawain ang pagtanggi","Piliin ang anyo o kahulugang tumutugma sa buong pahayag at sa ibinigay na sitwasyon.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_43a75016-3fc0-4ae4-907a-2f129badf2aa_hero.webp?v=1793470655",{"@id":861,"@type":853,"id":862,"grammarPage":855,"title":863,"instructions":864,"displayOrder":11,"type":858,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":865},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6a67-74f4-9d6e-5242d0f3a5f6","01a1932e-6a67-74f4-9d6e-5242d0f3a5f6","Dapat at gusto: payo, kagustuhan at saklaw","Piliin ang pahayag o paliwanag na tumutugma sa ipinahayag na layunin. Isaalang-alang ang konteksto, hindi lamang ang puwesto ng hindi.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_8cb70837-e498-4d66-8177-d4fe41b984e1_hero.webp?v=1793470655",{"@id":867,"@type":853,"id":868,"grammarPage":855,"title":869,"instructions":870,"displayOrder":16,"type":871,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":843,"ogImageUrl":872},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6a7b-720a-8f11-2d4d8e633a34","01a1932e-6a7b-720a-8f11-2d4d8e633a34","Ayusin ang modal, pang-angkop at hindi","Ayusin ang mga piraso upang makabuo ng pangungusap. May isang dagdag na pirasong hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1eac6def-ff9f-4676-9246-bc389e6e871a_hero.webp?v=1793470655",{"id":854,"grammarPage":855,"title":856,"instructions":857,"seoTitle":874,"seoDescription":875,"displayOrder":844,"type":858,"questions":876,"ogImageUrl":859},"Saklaw ng hindi: kailangan at maaari","Sanayin ang saklaw ng hindi sa kailangan at maaari sa pagpili ng sagot tungkol sa mga bayarin, paglalakbay, tuntunin, at hindi tiyak na mga pangyayari.",[877],{"id":878,"sentenceTemplate":879,"displayOrder":844,"explanation":880,"exampleSentence":881,"blanks":882},"01a1932e-6a51-776b-b9dd-b8fb1e8c5ec0","Libre ang pagpasok, ngunit tumatanggap ng kusang donasyon. Para sabihing walang obligasyong magbayad: __1__ magbayad.","Ang libre at kusang donasyon ay nagpapakitang walang obligasyon. Hindi mo kailangang ang angkop; ang dalawa pang pagpipilian ay humihiling o nagpapayong umiwas sa pagbabayad.","Hindi kailangang bumili ng pagkain; puwede kang magbaon.",[883],{"id":884,"blankNumber":11,"options":885},"01a1932e-6a51-76eb-b9dd-b8fb1de8ad83",[886,889,893],{"id":887,"optionText":888,"isCorrect":843,"displayOrder":844},"01a1932e-6a51-7607-b9dd-b8fb1c93d035","Kailangan mong hindi",{"id":890,"optionText":891,"isCorrect":892,"displayOrder":11},"01a1932e-6a51-765f-b9dd-b8fb1d5b20c8","Hindi mo kailangang",true,{"id":894,"optionText":895,"isCorrect":843,"displayOrder":16},"01a1932e-6a51-76a7-b9dd-b8fb1de4d552","Hindi ka dapat",{"html":897,"toc":898},"\u003Cp>Kapag kasama ng \u003Cstrong>kailangan\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>dapat\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>maaari\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>gusto\u003C\u002Fstrong> ang \u003Cstrong>hindi\u003C\u002Fstrong>, mahalagang malaman kung ano ang itinatanggi: ang pangangailangan, posibilidad o kagustuhan, o ang kilos mismo. Hindi sapat na tingnan lamang ang puwesto ng \u003Cstrong>hindi\u003C\u002Fstrong>; kailangan ding unawain ang buong pangungusap at ang sitwasyon.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"ano-ang-saklaw-ng-hindi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Ano ang saklaw ng hindi?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ang \u003Cem>saklaw\u003C\u002Fem> ay ang bahaging tinatanggihan ng \u003Cstrong>hindi\u003C\u002Fstrong>. Ang mga salitang modal, gaya ng \u003Cstrong>kailangan\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>maaari\u003C\u002Fstrong>, ay nagpapahayag ng pangangailangan, posibilidad o pahintulot kaugnay ng kilos.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ihambing ang dalawang pahayag tungkol sa pagpasok:\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Hindi mo kailangang pumasok bukas.\u003C\u002Fstrong> May pahinga ka. Maaari kang pumasok, pero hindi ito kailangan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Kailangan mong hindi pumasok bukas.\u003C\u002Fstrong> May sakit ka at kailangang magpahinga. Ang hinihingi ay ang hindi pagpasok.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa una, ang \u003Cstrong>pangangailangan\u003C\u002Fstrong> ang itinatanggi. Sa ikalawa, kailangan ang \u003Cstrong>hindi paggawa ng kilos\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kailangan-walang-obligasyon-o-kailangang-umiwas\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Kailangan: walang obligasyon o kailangang umiwas?\u003C\u002Fh2>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pangungusap\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Saklaw at kahulugan\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Hindi mo kailangang dalhin\u003C\u002Fstrong> ang aklat.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Walang obligasyong dalhin ito. Hindi nito sinasabing bawal itong dalhin.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Kailangan mong hindi dalhin\u003C\u002Fstrong> ang aklat.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kailangang iwan ito; ang hindi pagdadala ang hinihingi.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Pansinin din ang anyo:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hindi mo kailangang + pandiwa\u003C\u002Fstrong>: Hindi mo kailangang sumagot.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Kailangan mong hindi + pandiwa\u003C\u002Fstrong>: Kailangan mong hindi sumagot.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Sa unang padron, nakakabit ang pang-angkop na \u003Cstrong>-ng\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cem>kailangan\u003C\u002Fem>. Sa ikalawa, nakakabit ito sa \u003Cem>mo\u003C\u002Fem>: \u003Cstrong>mong\u003C\u002Fstrong>. Hindi basta inililipat ang \u003Cstrong>hindi\u003C\u002Fstrong> habang pinananatili ang lahat ng ibang anyo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Kung ang ibig mong sabihin ay malaya kang pumili, gamitin ang \u003Cstrong>Hindi mo kailangang…\u003C\u002Fstrong> Kung ang hindi paggawa ang hinihingi, maaari mong gamitin ang \u003Cstrong>Kailangan mong hindi…\u003C\u002Fstrong> at idagdag ang dahilan upang luminaw ang pahayag.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"maaari-imposible-bawal-o-posibleng-hindi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Maaari: imposible, bawal o posibleng hindi?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>May dalawang mahalagang gamit ang \u003Cstrong>maaari\u003C\u002Fstrong>: pagpapahayag ng posibilidad at pagbibigay ng pahintulot. Nakaaapekto ito sa kahulugan ng pagtanggi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Posibilidad:\u003C\u002Fstrong> Nasa ibang bansa si Liza buong linggo. \u003Cstrong>Hindi maaaring siya ang kumuha\u003C\u002Fstrong> ng aklat dito kahapon.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Posibleng hindi mangyari:\u003C\u002Fstrong> Wala pang tiyak na iskedyul si Liza. \u003Cstrong>Maaaring hindi siya dumalo\u003C\u002Fstrong> sa pulong bukas.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Pahintulot:\u003C\u002Fstrong> Ayon sa tuntunin ng aklatan, \u003Cstrong>hindi maaaring ilabas\u003C\u002Fstrong> ang aklat na ito.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa unang halimbawa, hindi posible ang paliwanag na si Liza ang kumuha. Sa ikalawa, posible ang hindi pagdalo, pero hindi pa ito tiyak. Sa ikatlo, ipinagbabawal ng tuntunin ang paglalabas ng aklat.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Ang \u003Cstrong>Maaaring hindi siya dumalo\u003C\u002Fstrong> ay karaniwang nagpapahayag ng posibilidad kapag ang usapan ay tungkol sa mangyayari. Sa usapang pahintulot, maaari rin itong maunawaang pinapayagan siyang hindi dumalo. Kung kailangang maging tiyak, sabihin ang \u003Cstrong>Posibleng hindi siya dumalo\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>Pinapayagan siyang hindi dumalo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"dapat-at-gusto-huwag-gawing-mekanikal-ang-tuntunin\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Dapat at gusto: huwag gawing mekanikal ang tuntunin\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Hindi pare-pareho ang kilos ng lahat ng modal kapag kasama ang \u003Cstrong>hindi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch3 id=\"hindi-dapat-at-dapat-hindi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.1\u003C\u002Fspan>Hindi dapat at dapat hindi\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>hindi dapat\u003C\u002Fstrong> ay karaniwang nangangahulugang hindi tama o hindi nararapat gawin ang kilos. Hindi ito simpleng kawalan ng obligasyon.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Hindi ka dapat sumigaw sa loob ng aklatan.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Dapat hindi ka sumigaw sa loob ng aklatan.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa kontekstong ito, pareho ang payo: iwasan ang pagsigaw.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Magkaiba ang \u003Cstrong>Hindi mo kailangang sumagot\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>Hindi ka dapat sumagot\u003C\u002Fstrong>. Sa una, hindi sapilitan ang pagsagot. Sa ikalawa, pinapayuhan kang huwag sumagot. Kung kawalan ng obligasyon ang ibig mong sabihin, gamitin ang \u003Cstrong>hindi kailangan\u003C\u002Fstrong>, hindi ang \u003Cstrong>hindi dapat\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch3 id=\"hindi-gusto-at-gustong-hindi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.2\u003C\u002Fspan>Hindi gusto at gustong hindi\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Ihambing ang dalawang pahayag tungkol sa pagdalo ni Leo:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hindi ko gustong dumalo si Leo.\u003C\u002Fstrong> Itinatanggi ang kagustuhang dumalo siya. Sa karaniwang usapan, madalas itong nagpapahiwatig na ayaw mong dumalo siya.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Gusto kong hindi dumalo si Leo.\u003C\u002Fstrong> Tuwirang sinasabi na ang hindi niya pagdalo ang gusto mo.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Maaaring magkalapit ang praktikal na kahulugan ng dalawa. Hindi ligtas na ipalagay na ang una ay nangangahulugang wala ka lamang pakialam. Kung iyon ang ibig mong sabihin, mas malinaw ang \u003Cstrong>Ayos lang sa akin kung dadalo siya o hindi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"gabay-sa-pagpili\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Gabay sa pagpili\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Bago bumuo ng pangungusap:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Tukuyin kung pangangailangan, posibilidad, pahintulot o kagustuhan ang pinag-uusapan.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Piliin kung ang modal na kahulugan o ang kilos ang itatanggi.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Suriin ang buong padron, kasama ang panghalip at pang-angkop.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Magdagdag ng konteksto kung may dalawang posibleng pagbasa.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Tandaan: \u003Cstrong>hindi kailangan\u003C\u002Fstrong> ay walang obligasyon; \u003Cstrong>kailangang hindi\u003C\u002Fstrong> ay hinihinging hindi gawin ang kilos. Ang \u003Cstrong>maaaring hindi\u003C\u002Fstrong> ay maaaring magpahayag ng hindi tiyak na pagkaganap. Ngunit ang \u003Cstrong>hindi dapat\u003C\u002Fstrong> ay karaniwang payong umiwas—hindi kawalan lamang ng obligasyon.\u003C\u002Fp>\n",[899,903,907,911,915,919,923],{"id":900,"text":901,"depth":16,"number":902},"ano-ang-saklaw-ng-hindi","Ano ang saklaw ng hindi?","1",{"id":904,"text":905,"depth":16,"number":906},"kailangan-walang-obligasyon-o-kailangang-umiwas","Kailangan: walang obligasyon o kailangang umiwas?","2",{"id":908,"text":909,"depth":16,"number":910},"maaari-imposible-bawal-o-posibleng-hindi","Maaari: imposible, bawal o posibleng hindi?","3",{"id":912,"text":913,"depth":16,"number":914},"dapat-at-gusto-huwag-gawing-mekanikal-ang-tuntunin","Dapat at gusto: huwag gawing mekanikal ang tuntunin","4",{"id":916,"text":917,"depth":21,"number":918},"hindi-dapat-at-dapat-hindi","Hindi dapat at dapat hindi","4.1",{"id":920,"text":921,"depth":21,"number":922},"hindi-gusto-at-gustong-hindi","Hindi gusto at gustong hindi","4.2",{"id":924,"text":925,"depth":16,"number":926},"gabay-sa-pagpili","Gabay sa pagpili","5"]