[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina":837,"grammar-lesson-path-tl-si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina-pananda-ng-papel-at-pangalan-a2":893,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4":942,"grammar-quick-check-01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4":968,"grammar-lesson-body-01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4-3if1s1lc7a":987},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":184,"title":185,"slug":186,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":181,"displayOrder":187,"grammarTopics":840,"createdAt":846,"updatedAt":847,"totalExercises":36,"vocabularyLists":848,"primaryTopicHub":890,"readyImages":892},"Kilalanin ang gamit ng si, ni at kay sa pangalan ng isang tao, at sina, nina at kina sa dalawa o higit pa, sa kilos, pagmamay-ari at pagbibigay ng bagay.","Ginagamit ang **si, ni at kay** bago ang pangalan ng isang tao. Para sa dalawa o higit pang tao, ginagamit ang **sina, nina at kina**. Nagbabago ang pananda ayon sa papel ng pangalan sa pangungusap: sino ang pinag-uusapan, kanino ang isang bagay, o kanino ito ibinibigay.\n\n## 1. Isang tao: si, ni at kay\n\nAng **si, ni at kay** ang katumbas ng **ang, ng at sa** kapag pangalan ng isang tao ang kasunod. Ihambing:\n\n| Karaniwang pangngalan | Pangalan ng tao |\n| --- | --- |\n| Dumating **ang bata**. | Dumating **si Ana**. |\n| Ito ang bag **ng bata**. | Ito ang bag **ni Ana**. |\n| Nagbigay ako ng libro **sa bata**. | Nagbigay ako ng libro **kay Ana**. |\n\nTingnan ang magkakaibang gamit sa mga pangungusap na ito.\n\n| Pananda | Gamit sa halimbawa | Halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| **si** | Taong inilalarawan | Mabait **si Ana**. |\n| **si** | Gumagawa ng kilos | Nagluto **si Ana**. |\n| **ni** | May-ari ng bagay | Ito ang bag **ni Ana**. |\n| **ni** | Gumagawa ng kilos sa ganitong anyo ng pandiwa | Niluto **ni Ana** ang isda. |\n| **kay** | Tumatanggap ng bagay | Nagbigay ako ng libro **kay Ana**. |\n| **kay** | Taong pinupuntahan | Pupunta ako **kay Ana**. |\n\nMagkasama ang pananda at pangalan: **si Ana**, **ni Ana**, **kay Ana**. Hindi nakabatay sa kasarian ng tao ang pagpili ng pananda.\n\n## 2. Hindi laging gumagawa ng kilos ang may si\n\nMahalaga ang anyo ng pandiwa sa pagpili ng **si** o **ni**. Ihambing ang dalawang pangungusap:\n\n:::example\n**Nakita ni Ana si Ben.**\n\nSi Ana ang nakakita. Si Ben ang nakita niya.\n\n**Nakita ni Ben si Ana.**\n\nSi Ben naman ang nakakita. Si Ana ang nakita niya.\n:::\n\nSa mga halimbawang ito, ang pangalang may **ni** ang gumagawa ng kilos. Ang pangalang may **si** ang taong nakita.\n\n:::warning\nHuwag isipin na ang pangalang may **si** ay laging gumagawa ng kilos. Basahin ang buong pangungusap, pati ang pandiwa. Kapag pinagpalit mo ang **si** at **ni** sa mga halimbawa sa itaas, nagbabago kung sino ang nakakita at kung sino ang nakita.\n:::\n\n## 3. Dalawa o higit pa: sina, nina at kina\n\nMay katumbas na pananda para sa pangkat ng mga tao.\n\n| Isang tao | Dalawa o higit pa |\n| --- | --- |\n| Dumating **si Ana**. | Dumating **sina Ana at Ben**. |\n| Ito ang bahay **ni Ana**. | Ito ang bahay **nina Ana at Ben**. |\n| Nagbigay ako ng pagkain **kay Ana**. | Nagbigay ako ng pagkain **kina Ana at Ben**. |\n\nSa ganitong pagbanggit ng mga pangalan, sapat ang pananda bago ang unang pangalan: **sina Ana at Ben**, **nina Ana at Ben**, **kina Ana at Ben**.\n\nMaaari ring isang pangalan lang ang banggitin pagkatapos ng **sina, nina o kina**. Kasama pa rin ang ibang tao.\n\n:::example\nMagkasamang dumating sina Ana, Ben at Liza. Sinabi ko: “Narito na **sina Ana**!”\n\nKilala namin ang pamilya ni Ben. “Bahay **nina Ben** ito.”\n\nDadalaw ako kay Liza at sa pamilya niya. “Pupunta ako **kina Liza**.”\n:::\n\n:::note\nAng **sina Ana** ay hindi nangangahulugang maraming taong Ana ang pangalan. Karaniwan, si Ana at ang mga kasama niya ang tinutukoy. Malalaman sa usapan kung sino ang mga kasama.\n:::\n\n## 4. Pagmamay-ari at pagbibigay\n\nParehong maaaring may kaugnayan sa pagmamay-ari ang **ni** at **kay**, ngunit magkaiba ang kanilang puwesto sa mga halimbawang ito.\n\n:::example\nIto ang **libro ni Ana**. → **Kay Ana** ang libro.\n\nIto ang **bahay nina Ana at Ben**. → **Kina Ana at Ben** ang bahay.\n:::\n\nSa **libro ni Ana**, sumusunod ang **ni Ana** sa bagay na pag-aari. Sa **Kay Ana ang libro**, ang **kay Ana** mismo ang nagsasabi kung kanino ang libro.\n\nHindi naman laging may-ari ang pangalang may **kay** o **kina**:\n\n- Nagbigay ako ng bulaklak **kay Liza**. — Si Liza ang tumanggap.\n- Nagpadala ako ng sulat **kina Ana at Ben**. — Para sa kanilang dalawa ang sulat.\n- Pupunta ako **kay Ben**. — Si Ben ang pupuntahan ko.\n\nGinagamit din ang **kay** pagkatapos ng **para**, **tungkol** at **mula** kapag pangalan ng isang tao ang kasunod. Para sa pangkat, gamitin ang **kina**.\n\n- **Para kay Ana** ang regalo. — Si Ana ang tatanggap nito.\n- Nag-usap kami **tungkol kay Ben**. — Si Ben ang paksa ng usapan.\n- **Mula kay Liza** ang sulat. — Si Liza ang nagpadala nito.\n- Nag-usap kami **tungkol kina Ben**. — Si Ben at ang mga kasama niya ang paksa ng usapan.\n\n## 5. Mabilis na pag-alala\n\n1. Alamin kung isang tao o isang pangkat ang tinutukoy.\n2. Tingnan ang papel ng pangalan sa buong pangungusap.\n3. Piliin ang angkop na pares: **si → sina**, **ni → nina**, **kay → kina**.\n\nTandaan ang tatlong padron: **Dumating sina Ana. Libro nina Ana ito. Pupunta ako kina Ana.** Sa bawat isa, si Ana at ang mga kasama niya ang tinutukoy.",[841],{"id":842,"name":843,"level":181,"language":9,"isCompleted":844,"completionPercentage":845,"totalExercises":56,"completedExercises":845},"01a1932e-3cda-708e-8930-f787b0c9cd94","Mga pananda ng papel at pangalan",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[849],{"id":850,"title":851,"vocabularyListWords":852,"isPublished":889},"01a1932e-945f-7631-bb39-e6f8ef4daab3","Mga pananda ng pangalan ng tao",[853,859,865,871,877,883],{"id":854,"vocabularyWord":855,"displayOrder":11},"01a1932e-945f-7689-bb39-e6f8f0402f37",{"id":856,"word":857,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":858,"audio":844},"01a1932e-7099-7f3e-abf3-636e28e2ea51","si",[],{"id":860,"vocabularyWord":861,"displayOrder":16},"01a1932e-945f-76bd-bb39-e6f8f1272aa4",{"id":862,"word":863,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":864,"audio":844},"01a1932e-700c-7ad4-8ee6-41a2e3036735","ni",[],{"id":866,"vocabularyWord":867,"displayOrder":21},"01a1932e-945f-76e1-bb39-e6f8f204bf6f",{"id":868,"word":869,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":870,"audio":844},"01a1932e-6f5f-746c-b7f6-3ba1c557c773","kay",[],{"id":872,"vocabularyWord":873,"displayOrder":26},"01a1932e-945f-7705-bb39-e6f8f24a226e",{"id":874,"word":875,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":876,"audio":844},"01a1932e-709f-74b6-b94b-11f197b87fb8","sina",[],{"id":878,"vocabularyWord":879,"displayOrder":31},"01a1932e-945f-7721-bb39-e6f8f27166b9",{"id":880,"word":881,"frequency":46,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":882,"audio":844},"01a1932e-71ec-70f9-8ea5-d463799dfade","nina",[],{"id":884,"vocabularyWord":885,"displayOrder":36},"01a1932e-945f-7741-bb39-e6f8f31ec2ba",{"id":886,"word":887,"frequency":46,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":888,"audio":844},"01a1932e-715f-7c48-b0e9-9a7e10c03055","kina",[],true,{"name":843,"slug":891,"language":9},"pananda-ng-papel-at-pangalan-a2",[],{"id":842,"name":843,"slug":891,"language":9,"level":181,"introduction":894,"lessonCount":16,"totalExercises":56,"objectives":895,"prerequisites":898,"lessons":900},"Suriin muna ang ang, ng at sa ayon sa papel ng parirala. Pagkatapos, ilapat ang parehong pagkakaiba sa pangalan ng tao gamit ang si, ni, kay at ang kanilang pangmaramihang anyo.",[896,897],"Piliin ang pananda ayon sa papel at pokus.","Itapat ang karaniwang pananda sa personal na pananda.",[899],"Nagamit mo na ang ang, ng, sa at si sa payak na pangungusap.",[901,919],{"id":178,"contentId":902,"slug":180,"title":179,"level":181,"summary":903,"order":11,"exercises":904},"pg_0ee754a2-9172-40d0-ac83-0c542216ff9b","Suriin ang magkakaibang papel ng ang, ng at sa, kabilang ang paksa, tagaganap, layon at destinasyon, ayon sa pokus ng pandiwa.",[905,909,912,916],{"id":906,"title":907,"order":845,"type":908},"01a1932e-434f-7d61-a228-320ce13de251","Paksa, bagay at may-ari","word_select",{"id":910,"title":911,"order":11,"type":908},"01a1932e-4367-734d-8e83-33ed1549c53f","Lugar, patutunguhan at tumatanggap",{"id":913,"title":914,"order":16,"type":915},"01a1932e-4385-70ea-b6b4-d8bbf0971a15","Ang at ng: kilalanin ang papel","word_sort",{"id":917,"title":918,"order":21,"type":915},"01a1932e-438b-7061-8dc1-c998023a7310","Sa at nasa: lugar at tumatanggap",{"id":184,"contentId":920,"slug":186,"title":185,"level":181,"summary":921,"order":16,"exercises":922},"pg_e2e72058-7a01-4416-9406-fcf8f06ddb42","Itapat ang si, ni at kay at ang sina, nina at kina sa mga pangalan ng tao; gamitin ang mga ito sa pagmamay-ari, kilos at pariralang may para.",[923,926,929,933,936,939],{"id":924,"title":925,"order":845,"type":908},"01a1932e-6b8b-701a-bcc5-09ff5f00509a","Mga pangalan at papel sa pangungusap",{"id":927,"title":928,"order":11,"type":908},"01a1932e-6ba1-7bc4-9210-ebbc2c36af8b","Pag-aari, mensahe at mga kasama",{"id":930,"title":931,"order":16,"type":932},"01a1932e-6bb9-7c45-a40f-c8ffc7b39cbe","Mga pananda para sa isang pangalan","sentence_builder",{"id":934,"title":935,"order":21,"type":932},"01a1932e-6bca-7c3b-b4ad-1afe49434041","Mga pangkat, kasama at pag-aari",{"id":937,"title":938,"order":26,"type":915},"01a1932e-6bda-72eb-b498-97ec4dc564ce","Si, ni at kay: papel ng tao",{"id":940,"title":941,"order":31,"type":915},"01a1932e-6be0-7904-9dca-0a0813581059","Isang tao o pangkat: mga panandang personal",[943,949,953,957,960,964],{"@id":944,"@type":945,"id":924,"grammarPage":946,"title":925,"instructions":947,"displayOrder":845,"type":908,"questionCount":66,"blankCount":71,"isCompleted":844,"ogImageUrl":948},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6b8b-701a-bcc5-09ff5f00509a","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Piliin ang panandang angkop sa bilang at papel ng mga taong tinutukoy. Basahin ang buong pangungusap.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f4bcd8ba-1a8b-48ac-a3f5-5061a10a04f3_hero.webp?v=1793470655",{"@id":950,"@type":945,"id":927,"grammarPage":946,"title":928,"instructions":951,"displayOrder":11,"type":908,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":952},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6ba1-7bc4-9210-ebbc2c36af8b","Piliin ang tamang pananda. Gamitin ang konteksto upang malaman kung isang tao o isang pangkat ang tinutukoy.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2769a1b0-e95a-42ad-991e-acb4d5b0fc44_hero.webp?v=1793470655",{"@id":954,"@type":945,"id":930,"grammarPage":946,"title":931,"instructions":955,"displayOrder":16,"type":932,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":844,"ogImageUrl":956},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6bb9-7c45-a40f-c8ffc7b39cbe","Ayusin ang mga piraso upang bumuo ng pangungusap. May dagdag na pirasong hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d8e2580b-18d0-490b-8c86-4f1ea789d91f_hero.webp?v=1793470655",{"@id":958,"@type":945,"id":934,"grammarPage":946,"title":935,"instructions":955,"displayOrder":21,"type":932,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":844,"ogImageUrl":959},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6bca-7c3b-b4ad-1afe49434041","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_04b194b3-5035-469f-8e0b-a9c1b2d0e6db_hero.webp?v=1793470655",{"@id":961,"@type":945,"id":937,"grammarPage":946,"title":938,"instructions":962,"displayOrder":26,"type":915,"questionCount":26,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":963},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6bda-72eb-b498-97ec4dc564ce","Tapikin ang isang piraso, saka tapikin ang tamang kolum. Basahin ang buong pangungusap bago magpangkat.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e2b1741c-0b29-4b95-90be-48a2bbe8bab3_hero.webp?v=1793470655",{"@id":965,"@type":945,"id":940,"grammarPage":946,"title":941,"instructions":966,"displayOrder":31,"type":915,"questionCount":26,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":967},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6be0-7904-9dca-0a0813581059","Tapikin ang isang piraso, saka tapikin ang kolum nito. Gamitin ang pananda upang malaman kung isang tao o pangkat ang tinutukoy.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c545d680-d9ab-4efd-81f5-f3032497b4b8_hero.webp?v=1793470655",{"id":924,"grammarPage":946,"title":925,"instructions":947,"seoTitle":969,"seoDescription":970,"displayOrder":845,"type":908,"questions":971,"ogImageUrl":948},"Si, ni at kay: piliin ang tamang pananda","Magsanay sa si, ni, kay, sina, nina at kina sa pagpili ng pananda sa mga patlang tungkol sa kilos, pag-aari, pagdalaw at pagbibigay sa araw-araw na buhay.",[972],{"id":973,"sentenceTemplate":974,"displayOrder":845,"explanation":975,"exampleSentence":976,"blanks":977},"01a1932e-6b8b-7202-bcc5-09ff60ab063e","Mahilig sa musika __1__ Rosa.","Si ang pananda ng pangalang Rosa, ang taong inilalarawang mahilig sa musika. Hindi ito puwesto ng ni o kay.","Si Tomas ay tahimik sa klase.",[978],{"id":979,"blankNumber":11,"options":980},"01a1932e-6b8b-71b6-bcc5-09ff60590563",[981,983,985],{"id":982,"optionText":863,"isCorrect":844,"displayOrder":845},"01a1932e-6b8b-7126-bcc5-09ff5f79a406",{"id":984,"optionText":857,"isCorrect":889,"displayOrder":11},"01a1932e-6b8b-7166-bcc5-09ff5fae8780",{"id":986,"optionText":869,"isCorrect":844,"displayOrder":16},"01a1932e-6b8b-7192-bcc5-09ff5fcaa2d0",{"html":988,"toc":989},"\u003Cp>Ginagamit ang \u003Cstrong>si, ni at kay\u003C\u002Fstrong> bago ang pangalan ng isang tao. Para sa dalawa o higit pang tao, ginagamit ang \u003Cstrong>sina, nina at kina\u003C\u002Fstrong>. Nagbabago ang pananda ayon sa papel ng pangalan sa pangungusap: sino ang pinag-uusapan, kanino ang isang bagay, o kanino ito ibinibigay.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"isang-tao-si-ni-at-kay\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Isang tao: si, ni at kay\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>si, ni at kay\u003C\u002Fstrong> ang katumbas ng \u003Cstrong>ang, ng at sa\u003C\u002Fstrong> kapag pangalan ng isang tao ang kasunod. Ihambing:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Karaniwang pangngalan\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pangalan ng tao\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Dumating \u003Cstrong>ang bata\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Dumating \u003Cstrong>si Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ito ang bag \u003Cstrong>ng bata\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ito ang bag \u003Cstrong>ni Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Nagbigay ako ng libro \u003Cstrong>sa bata\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nagbigay ako ng libro \u003Cstrong>kay Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Tingnan ang magkakaibang gamit sa mga pangungusap na ito.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pananda\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Gamit sa halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Taong inilalarawan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mabait \u003Cstrong>si Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Gumagawa ng kilos\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nagluto \u003Cstrong>si Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>May-ari ng bagay\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ito ang bag \u003Cstrong>ni Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Gumagawa ng kilos sa ganitong anyo ng pandiwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Niluto \u003Cstrong>ni Ana\u003C\u002Fstrong> ang isda.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>kay\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tumatanggap ng bagay\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nagbigay ako ng libro \u003Cstrong>kay Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>kay\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Taong pinupuntahan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Pupunta ako \u003Cstrong>kay Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Magkasama ang pananda at pangalan: \u003Cstrong>si Ana\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ni Ana\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kay Ana\u003C\u002Fstrong>. Hindi nakabatay sa kasarian ng tao ang pagpili ng pananda.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"hindi-laging-gumagawa-ng-kilos-ang-may-si\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Hindi laging gumagawa ng kilos ang may si\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mahalaga ang anyo ng pandiwa sa pagpili ng \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong>. Ihambing ang dalawang pangungusap:\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Nakita ni Ana si Ben.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Si Ana ang nakakita. Si Ben ang nakita niya.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nakita ni Ben si Ana.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Si Ben naman ang nakakita. Si Ana ang nakita niya.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa mga halimbawang ito, ang pangalang may \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> ang gumagawa ng kilos. Ang pangalang may \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> ang taong nakita.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Huwag isipin na ang pangalang may \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> ay laging gumagawa ng kilos. Basahin ang buong pangungusap, pati ang pandiwa. Kapag pinagpalit mo ang \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> sa mga halimbawa sa itaas, nagbabago kung sino ang nakakita at kung sino ang nakita.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"dalawa-o-higit-pa-sina-nina-at-kina\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Dalawa o higit pa: sina, nina at kina\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>May katumbas na pananda para sa pangkat ng mga tao.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Isang tao\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Dalawa o higit pa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Dumating \u003Cstrong>si Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Dumating \u003Cstrong>sina Ana at Ben\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ito ang bahay \u003Cstrong>ni Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ito ang bahay \u003Cstrong>nina Ana at Ben\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Nagbigay ako ng pagkain \u003Cstrong>kay Ana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nagbigay ako ng pagkain \u003Cstrong>kina Ana at Ben\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa ganitong pagbanggit ng mga pangalan, sapat ang pananda bago ang unang pangalan: \u003Cstrong>sina Ana at Ben\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>nina Ana at Ben\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kina Ana at Ben\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Maaari ring isang pangalan lang ang banggitin pagkatapos ng \u003Cstrong>sina, nina o kina\u003C\u002Fstrong>. Kasama pa rin ang ibang tao.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Magkasamang dumating sina Ana, Ben at Liza. Sinabi ko: “Narito na \u003Cstrong>sina Ana\u003C\u002Fstrong>!”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kilala namin ang pamilya ni Ben. “Bahay \u003Cstrong>nina Ben\u003C\u002Fstrong> ito.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dadalaw ako kay Liza at sa pamilya niya. “Pupunta ako \u003Cstrong>kina Liza\u003C\u002Fstrong>.”\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Ang \u003Cstrong>sina Ana\u003C\u002Fstrong> ay hindi nangangahulugang maraming taong Ana ang pangalan. Karaniwan, si Ana at ang mga kasama niya ang tinutukoy. Malalaman sa usapan kung sino ang mga kasama.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"pagmamay-ari-at-pagbibigay\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Pagmamay-ari at pagbibigay\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Parehong maaaring may kaugnayan sa pagmamay-ari ang \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>kay\u003C\u002Fstrong>, ngunit magkaiba ang kanilang puwesto sa mga halimbawang ito.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Ito ang \u003Cstrong>libro ni Ana\u003C\u002Fstrong>. → \u003Cstrong>Kay Ana\u003C\u002Fstrong> ang libro.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ito ang \u003Cstrong>bahay nina Ana at Ben\u003C\u002Fstrong>. → \u003Cstrong>Kina Ana at Ben\u003C\u002Fstrong> ang bahay.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>libro ni Ana\u003C\u002Fstrong>, sumusunod ang \u003Cstrong>ni Ana\u003C\u002Fstrong> sa bagay na pag-aari. Sa \u003Cstrong>Kay Ana ang libro\u003C\u002Fstrong>, ang \u003Cstrong>kay Ana\u003C\u002Fstrong> mismo ang nagsasabi kung kanino ang libro.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hindi naman laging may-ari ang pangalang may \u003Cstrong>kay\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>kina\u003C\u002Fstrong>:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Nagbigay ako ng bulaklak \u003Cstrong>kay Liza\u003C\u002Fstrong>. — Si Liza ang tumanggap.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Nagpadala ako ng sulat \u003Cstrong>kina Ana at Ben\u003C\u002Fstrong>. — Para sa kanilang dalawa ang sulat.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Pupunta ako \u003Cstrong>kay Ben\u003C\u002Fstrong>. — Si Ben ang pupuntahan ko.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Ginagamit din ang \u003Cstrong>kay\u003C\u002Fstrong> pagkatapos ng \u003Cstrong>para\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>tungkol\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>mula\u003C\u002Fstrong> kapag pangalan ng isang tao ang kasunod. Para sa pangkat, gamitin ang \u003Cstrong>kina\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Para kay Ana\u003C\u002Fstrong> ang regalo. — Si Ana ang tatanggap nito.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Nag-usap kami \u003Cstrong>tungkol kay Ben\u003C\u002Fstrong>. — Si Ben ang paksa ng usapan.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Mula kay Liza\u003C\u002Fstrong> ang sulat. — Si Liza ang nagpadala nito.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Nag-usap kami \u003Cstrong>tungkol kina Ben\u003C\u002Fstrong>. — Si Ben at ang mga kasama niya ang paksa ng usapan.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"mabilis-na-pag-alala\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Mabilis na pag-alala\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Alamin kung isang tao o isang pangkat ang tinutukoy.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tingnan ang papel ng pangalan sa buong pangungusap.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Piliin ang angkop na pares: \u003Cstrong>si → sina\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ni → nina\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kay → kina\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Tandaan ang tatlong padron: \u003Cstrong>Dumating sina Ana. Libro nina Ana ito. Pupunta ako kina Ana.\u003C\u002Fstrong> Sa bawat isa, si Ana at ang mga kasama niya ang tinutukoy.\u003C\u002Fp>\n",[990,994,998,1002,1006],{"id":991,"text":992,"depth":16,"number":993},"isang-tao-si-ni-at-kay","Isang tao: si, ni at kay","1",{"id":995,"text":996,"depth":16,"number":997},"hindi-laging-gumagawa-ng-kilos-ang-may-si","Hindi laging gumagawa ng kilos ang may si","2",{"id":999,"text":1000,"depth":16,"number":1001},"dalawa-o-higit-pa-sina-nina-at-kina","Dalawa o higit pa: sina, nina at kina","3",{"id":1003,"text":1004,"depth":16,"number":1005},"pagmamay-ari-at-pagbibigay","Pagmamay-ari at pagbibigay","4",{"id":1007,"text":1008,"depth":16,"number":1009},"mabilis-na-pag-alala","Mabilis na pag-alala","5"]