[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tl-tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos":3,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f":22,"exercise-list-path-tl-none":64},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos","Kilalanin ang gumagawa ng kilos sa mga pangungusap na may ang, ang mga, si at sina, at gamitin ang simpleng tanong na sino upang matukoy ang tagaganap.","## 1. Sino ang gumagawa ng kilos?\n\nKapag nagkukuwento ka ng isang kilos, maaari mong sabihin kung sino ang gumagawa nito. Ang gumagawa ng kilos ay ang **tagaganap**. Dito, makikilala mo ang tagaganap sa mga simpleng pangungusap na may **ang**, **ang mga**, **si** at **sina**.\n\n:::example\n**Tumatakbo ang bata.**\n\nAno ang kilos? — Tumatakbo.\n\nSino ang tumatakbo? — **Ang bata.**\n\nAng bata ang tagaganap.\n:::\n\nAng **pandiwa** ay salitang nagsasaad ng kilos, gaya ng *tumatakbo*, *kumakain* at *nagluluto*.\n\n## 2. Ang-parirala at tagaganap\n\nAng **ang-parirala** ay pangkat ng mga salita na may panandang **ang**, gaya ng **ang bata** o **ang guro**. Sa mga pangungusap sa ibaba, ang ang-parirala ang tumutukoy sa tagaganap.\n\n| Pangungusap | Kilos | Tagaganap |\n| --- | --- | --- |\n| Tumatakbo ang bata. | tumatakbo | ang bata |\n| Kumakain ang guro. | kumakain | ang guro |\n| Nagluluto ang tatay. | nagluluto | ang tatay |\n\nGanito ang ayos ng mga halimbawang ito:\n\n**Pandiwa + ang-parirala**\n\n:::note\nHindi laging tagaganap ang ang-parirala sa lahat ng pangungusap sa Tagalog. Dito muna tayo sa mga pangungusap na ang tagaganap ang tinutukoy nito.\n:::\n\n## 3. Ang, ang mga, si at sina\n\nGamitin ang **ang** sa karaniwang tawag, gaya ng *bata*. Gamitin ang **si** sa pangalan ng isang tao, gaya ng *Ana*. Ang pariralang may **si** o **sina** ay kabilang din sa pangkat ng ang-parirala.\n\n| Tinutukoy | Pananda | Halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| Isang bata | **ang** | Sumasayaw **ang bata**. |\n| Higit sa isang bata | **ang mga** | Sumasayaw **ang mga bata**. |\n| Isang taong may pangalan | **si** | Sumasayaw **si Ana**. |\n| Dalawang taong may pangalan | **sina** | Sumasayaw **sina Ana at Ben**. |\n\nSa huling halimbawa, parehong sumasayaw sina Ana at Ben. Maaari ring gamitin ang **sina** sa higit sa dalawang pangalan: **sina Ana, Ben at Rosa**.\n\n:::warning\nSa karaniwang pagtukoy sa pangalan ng tao, gamitin ang **si**, hindi ang **ang**.\n\n✓ Tumatakbo **si Ana**.\n\n✓ Tumatakbo **ang bata**.\n:::\n\n## 4. Hanapin ang tagaganap\n\nMaaaring may iba pang detalye ang pangungusap. Hanapin muna ang kilos, saka itanong kung sino ang gumagawa nito.\n\n:::example\n**Nagluluto ng isda ang tatay.**\n\nSino ang nagluluto? — **Ang tatay.** Siya ang tagaganap.\n\nAno ang niluluto? — Isda. Hindi ang isda ang tagaganap.\n\n**Tumatakbo sa parke si Ana.**\n\nSino ang tumatakbo? — **Si Ana.** Siya ang tagaganap.\n\nSaan tumatakbo si Ana? — Sa parke. Lugar ang parke, hindi tagaganap.\n:::\n\nHindi kailangang magkatabi ang pandiwa at ang-parirala. Sa unang halimbawa, nasa pagitan nila ang **ng isda**.\n\n## 5. Tandaan ang tatlong hakbang\n\n1. Hanapin ang **pandiwa**: Ano ang kilos?\n2. Itanong: **Sino ang gumagawa ng kilos?** Iyon ang tagaganap.\n3. Tingnan ang pananda: **ang bata**, **ang mga bata**, **si Ana** o **sina Ana at Ben**.\n\nSa mga halimbawang pinag-aralan mo, ang **ang-parirala** ang tumutukoy sa **tagaganap**. Piliin ang pananda ayon sa tawag o pangalan at sa dami ng tinutukoy.","tl","A1",26,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1932e-3cce-74e4-bb1a-9ead2b1f35c1",false,0,5,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[],[],[23,33,41,49,58],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":32},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6bf5-7584-b3aa-13461c917992","GrammarExercise","01a1932e-6bf5-7584-b3aa-13461c917992","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Piliin ang pananda ng tagaganap","Piliin ang pananda ayon sa tawag o pangalan at sa bilang ng taong gumagawa ng kilos. Gamitin ang karaniwang pagtukoy sa pangalan.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_749165ff-ad18-4d30-95b2-6e4f791b688f_hero.webp?v=1793470655",{"@id":34,"@type":25,"id":35,"grammarPage":27,"title":36,"instructions":37,"displayOrder":38,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":39,"isCompleted":15,"ogImageUrl":40},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6c0c-7631-93f7-c0f158b6634d","01a1932e-6c0c-7631-93f7-c0f158b6634d","Hanapin ang kilos at ang gumagawa nito","Basahin ang pangungusap. Piliin ang kilos, tagaganap o pananda na hinihingi. Gamitin ang karaniwang pagtukoy sa tao; ihiwalay ang tagaganap sa bagay at lugar.",1,13,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ed8a15b7-a206-4504-9443-8824d88ea5a1_hero.webp?v=1793470655",{"@id":42,"@type":25,"id":43,"grammarPage":27,"title":44,"instructions":45,"displayOrder":46,"type":47,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":48},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6c24-787a-bcd0-1c910b29740f","01a1932e-6c24-787a-bcd0-1c910b29740f","Buuin ang kilos at ang-parirala","Ayusin ang mga piraso upang makabuo ng pangungusap. May dagdag na pirasong hindi gagamitin. Gamitin ang karaniwang pagtukoy sa pangalan. Panatilihin ang malaking titik at bantas.",2,"sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_41c51e56-b791-4638-b708-6da8f18917ca_hero.webp?v=1793470655",{"@id":50,"@type":25,"id":51,"grammarPage":27,"title":52,"instructions":53,"displayOrder":54,"type":55,"questionCount":56,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":57},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6c38-7d1d-944a-6ad923c3380c","01a1932e-6c38-7d1d-944a-6ad923c3380c","Igrupo ang mga parirala ng tagaganap","Pindutin ang piraso, saka ang tamang kolum. Ilagay ang lahat ng piraso ayon sa hinihinging batayan.",3,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7f236f5b-5c19-428b-9a0d-d013cb75de0a_hero.webp?v=1793470655",{"@id":59,"@type":25,"id":60,"grammarPage":27,"title":61,"instructions":62,"displayOrder":56,"type":55,"questionCount":56,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":63},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6c3e-7309-a420-e5318f763916","01a1932e-6c3e-7309-a420-e5318f763916","Ihiwalay ang kilos, tagaganap at detalye","Basahin ang mga pangungusap sa bawat tanong. Pindutin ang bawat piraso, saka ang kolum para sa gamit nito sa pangungusap.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d2382200-cc02-43c9-805f-95e0b7924a92_hero.webp?v=1793470655",null]