[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-adlasmis-sifat-fiiller":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4b30-756a-9e58-f14272a9cc84":25,"exercise-list-path-tr-none":37},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4b30-756a-9e58-f14272a9cc84","Adlaşmış sıfat-fiiller","adlasmis-sifat-fiiller","Adlaşmış sıfat-fiillerin kişi ve nesneleri nasıl karşıladığını; çokluk, iyelik ve durum ekleriyle cümlede nasıl kullanıldığını doğal örneklerle öğren.","## 1. Adı söylemeden kişi veya nesneyi belirtme\n\nBir sıfat-fiilin nitelediği ad, anlam bağlamdan anlaşıldığında söylenmeyebilir. Sıfat-fiil grubu bu durumda adın görevini üstlenir; buna **adlaşmış sıfat-fiil** denir. Bu yapılarla kişi ve nesnelerden söz edebilir, çokluk, iyelik ve durum eklerini kullanarak onları cümleye bağlayabilirsin.\n\n:::example\n- Dışarıda **bekleyen kişiler** içeri girdi. → Dışarıda **bekleyenler** içeri girdi.\n- **Seçtiğin elbiseyi** çok beğendim. → **Seçtiğini** çok beğendim.\n- Yarın **katılacak kişilere** haber verdik. → Yarın **katılacaklara** haber verdik.\n:::\n\nİkinci örnekte elbiselerden söz edildiğini biliyoruz. Bu bağlam olmadan **seçtiğini** sözü bir kitabı, çantayı veya başka bir şeyi de karşılayabilir.\n\n## 2. Sıfat-fiil grubunu ad gibi kullanma\n\nAdlaşma için ayrı bir ek yoktur. Nitelediğin adı söylemezsin; gerekli ad çekim ekleri sıfat-fiilin üzerinde yer alır. Sıfat-fiile bağlı diğer kelimeler korunur.\n\n| Adın bulunduğu yapı | Adlaşmış yapı | Karşıladığı anlam |\n| --- | --- | --- |\n| Az önce gelen kişi | Az önce **gelen** | Bir kişi |\n| Durakta bekleyen insanlar | Durakta **bekleyenler** | Birden çok kişi |\n| Senin hazırladığın yemekler | Senin **hazırladıkların** | Hazırladığın yemekler |\n| Benim alacağım ürünler | Benim **alacaklarım** | Almayı planladığım ürünler |\n\nÖrneğin **az önce gelen**, bütün olarak cümlede özne olabilir: “Az önce **gelen**, müdürü sordu.”\n\n:::note\nAdlaşmış sıfat-fiil yalnızca insanları karşılamaz. “Bu meyvelerden **olgunlaşanları** ayır.” cümlesinde **olgunlaşanları**, olgunlaşan meyveleri karşılar.\n:::\n\nBu kullanımda sık karşılaşacağın ekler **-an\u002F-en**, **-dık\u002F-dik\u002F-duk\u002F-dük\u002F-tık\u002F-tik\u002F-tuk\u002F-tük** ve **-acak\u002F-ecek** biçimleridir. Bildiğin ünlü uyumu ve ünsüz benzeşmesi kuralları burada da geçerlidir: **çalışanlar**, **gelenler**, **okuduklarım**, **seçtiklerin**, **gidecekler**.\n\n## 3. Çokluk ve iyelik eklerinin görevi\n\nAdlaşmış sıfat-fiil, sözünü ettiğin kişi veya nesne birden fazlaysa **-lar\u002F-ler** alabilir. **-dık** ve **-acak** ile kurulan yapılarda iyelik eki de önemlidir: bu ek, sıfat-fiilin bildirdiği işi kimin yaptığını veya yapacağını gösterir.\n\n| İşi yapan | Tek bir şeyi karşılayan yapı | Birden çok şeyi karşılayan yapı |\n| --- | --- | --- |\n| Ben | benim seçtiğim | benim seçtiklerim |\n| Sen | senin seçtiğin | senin seçtiklerin |\n| O | onun seçtiği | onun seçtikleri |\n\n**Benim seçtiklerim** ifadesinde birden çok seçilmiş şey vardır; seçen kişi ise yalnızca **ben**dir. Buradaki çokluk eki, işi yapan kişilerin sayısını göstermez.\n\nEk sırasını şöyle görebilirsin:\n\n**seç-tik-ler-im-i** → fiil kökü + sıfat-fiil eki + çokluk eki + iyelik eki + belirtme durumu eki\n\n:::example\nBir kitapçıdasın:\n\n- Benim **seçtiğim** masanın üstünde. → Seçtiğim kitap masanın üstünde.\n- Benim **seçtiklerim** masanın üstünde. → Seçtiğim kitaplar masanın üstünde.\n- Benim **seçtiklerimi** sen de okumalısın. → Seçtiğim kitapları sen de okumalısın.\n:::\n\nÜnlüyle başlayan iyelik eki doğrudan geldiğinde sondaki **k**, **ğ** olur: **seçtiğim**, **okuduğun**, **alacağım**. Araya çokluk eki girdiğinde bu değişme olmaz: **seçtiklerim**, **okudukların**, **alacaklarım**.\n\n## 4. Cümledeki göreve uygun durum eki\n\nAdlaşmış sıfat-fiil, cümledeki görevine ve bağlandığı fiile göre durum eki alır. Önce yerine koyabileceğin adı düşün; sonra gerekli eki seç.\n\n| Görev veya durum | Örnek | Açık anlatım |\n| --- | --- | --- |\n| Özne | **Gelenler** salona geçti. | Gelen kişiler salona geçti. |\n| Belirtme durumu | **Gelenleri** karşıladık. | Gelen kişileri karşıladık. |\n| Yönelme durumu | **Gelenlere** yer gösterdik. | Gelen kişilere yer gösterdik. |\n| Bulunma durumu | **Gelenlerde** davetiye var. | Gelen kişilerde davetiye var. |\n| Ayrılma durumu | **Gelenlerden** birini tanıyorum. | Gelen kişilerden birini tanıyorum. |\n| İlgi durumu | **Gelenlerin** adlarını yazdık. | Gelen kişilerin adlarını yazdık. |\n\nİyelik ekinden sonra da durum eki gelebilir:\n\n- **Aldıklarımı** dolaba koydum. → Aldığım şeyleri dolaba koydum.\n- **Söylediklerine** katılıyorum. → Senin söylediğin düşüncelere katılıyorum.\n- **Yaptıklarımdan** memnunum. → Yaptığım işlerden memnunum.\n\n:::tip\nFiilin istediği eki koru: **birini beklemek → geleni beklemek**; **birine yardım etmek → gelene yardım etmek**. Adın söylenmemesi, bu ilişkiyi değiştirmez.\n:::\n\nÜçüncü tekil kişi iyelik ekinden sonra durum eki gelirse araya **n** girer: **onun seçtiği → onun seçtiğini, onun seçtiğine, onun seçtiğinden**.\n\n## 5. Anlamı ve yapıyı karıştırmama\n\nHer benzer biçim aynı görevi taşımaz. Cümlenin tamamına ve bağlama bak.\n\n:::example\n- Yarın **gelecekler**. → Bu cümlede **gelecekler** çekimli fiildir; bir haber verir.\n- Yarın **gelecekler** için oda hazırladık. → Burada **gelecekler**, gelecek kişileri karşılayan adlaşmış sıfat-fiildir.\n:::\n\nBir nesneyi karşılayan yapıyla bir olayı anlatan yapı da aynı görünebilir:\n\n- “Hangi kitabı aldın?” — “**Aldığımı** sana göstereyim.” → Aldığım kitabı göstereyim; adlaşmış sıfat-fiil kullanımıdır.\n- “Kitap **aldığımı** biliyorsun.” → Kitap alma olayını biliyorsun; burada söylenmeyen bir kitabı niteleme yoktur.\n\n:::warning\n**İyelik ekiyle durum ekini karıştırma.**\n\n“Senin **seçtiğin** çok güzel.” cümlesinde **seçtiğin** öznedir. “Senin **seçtiğini** aldım.” cümlesinde ise aynı yapı belirtili nesnedir ve ayrıca **-i** alır: **seç-tiğ-in-i**.\n\n✗ Senin seçtiğin aldım.\n\n✓ Senin **seçtiğini** aldım.\n:::\n\n## 6. Kısa kontrol listesi\n\nAdlaşmış sıfat-fiil kullanırken şu sırayı izle:\n\n1. **Karşılanan adı belirle:** Kişi, kitap, yemek veya başka bir şey mi?\n2. **Bağlamı kontrol et:** Dinleyen, hangi kişi veya nesneden söz ettiğini anlayabilir mi?\n3. **Çokluğu ve iyeliği ayır:** **Seçtiklerim** birden çok şeyi, bunları seçenin ise ben olduğunu gösterir.\n4. **Cümledeki görevi bul:** **Seçtiklerim burada. \u002F Seçtiklerimi aldım. \u002F Seçtiklerime bak.**\n\nTemel ilişkiyi hatırla: **Nitelediği ad söylenmez; sıfat-fiil grubu adın görevini üstlenir.**","tr","B2",147,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4aa0-7c97-b72a-809c07636875","Sıfat-fiilde rol, zaman ve adlaşma",false,0,6,"2026-09-27T07:03:45+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"sifat-fiilde-rol-zaman-ve-adlasma-b2",[],[26],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-51ed-779d-94d4-d14669cb83ea","GrammarExercise","01a0e1ad-51ed-779d-94d4-d14669cb83ea","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4b30-756a-9e58-f14272a9cc84","Adlaşmış sıfat-fiiller – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,16,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_12ed877c-6cb8-4872-a0dc-8f24217c83f3_hero.webp?v=1790492627",null]