[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-adlastirilmis-cumlelerde-oznenin-ilgi-eki":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4b38-7254-b484-afb257d8f23c":25,"exercise-list-path-tr-none":46},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4b38-7254-b484-afb257d8f23c","Adlaştırılmış cümlelerde öznenin ilgi eki","adlastirilmis-cumlelerde-oznenin-ilgi-eki","Adlaştırılmış cümlelerde öznenin ilgi ekini, ekin biçimlerini ve iyelik ekiyle kişi uyumunu; söylenmeyen ve genel öznelerin kullanımını örneklerle öğren.","Birinin ne yaptığını, ne yapacağını veya ne yapmasını istediğini anlatırken adlaştırılmış cümleler kullanırsın. Bu yapılarda özne çoğunlukla **ilgi eki** alır; adlaştırılmış fiildeki **iyelik eki** de bu özneyle uyum gösterir. Burada özneyi belirlemeye, doğru eki seçmeye ve iki ek arasındaki bağı kurmaya odaklanacaksın.\n\n## 1. Adlaştırılmış cümlenin öznesi\n\nİlgi eki, isim tamlamalarında olduğu gibi, adlaştırılmış cümlelerde de bir bağ kurar. Adlaştırılan bölümün öznesini fiile bağlar.\n\n:::example\nİki ayrı cümle: **Ece** geldi. Ben bunu duydum.\n\nBirleştirilmiş cümle: Ben **Ece'nin geldiğini** duydum.\n\nGelme işini yapan **Ece**, duyma işini yapan **ben**. Adlaştırılmış bölümde *Ece* öznesi **-nin** ilgi ekini alır.\n:::\n\nTemel yapı şöyledir:\n\n**özne + ilgi eki → adlaştırılmış fiil + iyelik eki**\n\nAdlaştırılmış bölümün cümledeki görevine göre fiilin sonuna ayrıca bir durum eki gelebilir:\n\n- **Ece'nin gelmesi** bizi sevindirdi.\n- **Ece'nin gelmesini** bekledik.\n- **Ece'nin gelmesine** sevindik.\n\nBu üç cümlede de adlaştırılmış bölümün öznesi **Ece'nin** biçimindedir. Sondaki durum eki değişse de öznenin ilgi eki değişmez.\n\n## 2. İlgi ekinin biçimleri\n\nİlgi eki, son ünlüye göre **-ın, -in, -un, -ün** olur. Sözcük ünlüyle bitiyorsa araya **n** girer: **-nın, -nin, -nun, -nün**.\n\n| Son ünlü | Ünsüzden sonra | Ünlüden sonra |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı | adamın | babanın |\n| e, i | öğretmenin | öğrencinin |\n| o, u | doktorun | yolcunun |\n| ö, ü | müdürün | sürücünün |\n\nÜnlüyle başlayan diğer eklerde olduğu gibi bazı sözcüklerde ünsüz yumuşaması görülür: **çocuk → çocuğun**, **konuk → konuğun**. Bazı alıntı sözcüklerde ek, son yazılı ünlüye göre beklenenden farklıdır: **saatin**, **rolün**.\n\n:::note\n**Su** sözcüğünde biçim **suyun** olur. Kişi zamirlerinde ise **benim** ve **bizim** biçimlerine dikkat et; *benin* ve *bizin* kullanılmaz.\n:::\n\nÖzel adlara gelen ilgi eki kesmeyle ayrılır: **Ayşe'nin**, **Murat'ın**. Ortak adlarda kesme kullanılmaz: **öğrencinin**, **öğretmenin**.\n\n## 3. Özne ile iyelik ekinin uyumu\n\nAdlaştırılmış fiildeki iyelik eki, ana cümlenin öznesine değil, **adlaştırılmış bölümün öznesine** göre seçilir.\n\n| Adlaştırılmış bölümün öznesi | -ma ile örnek |\n| --- | --- |\n| benim | benim gelmem |\n| senin | senin gelmen |\n| onun | onun gelmesi |\n| bizim | bizim gelmemiz |\n| sizin | sizin gelmeniz |\n| onların | onların gelmesi \u002F gelmeleri |\n\n**Onların** ile üçüncü çoğul kişi için iki biçim de kullanılabilir. Fiilde mutlaka **-leri** bulunması gerektiğini düşünme.\n\nAynı kişi uyumu **-dık** ve **-acak** ile kurulan adlaştırmalarda da görülür:\n\n:::example\n**Benim geldiğimi** biliyorsun.\n\n**Senin geleceğini** biliyorum.\n\n**Bizim erken çıkmamız** gerekiyor.\n:::\n\nİlk cümlede bilen kişi *sen* olmasına rağmen **geldiğimi** kullanılır; çünkü gelen kişi **ben**. İkinci cümlede gelecek kişi **sen** olduğu için **geleceğini** kullanılır.\n\n## 4. Söylenmeyen ve ortak özneler\n\nÖzne bağlamdan anlaşılıyorsa ayrıca söylenmeyebilir. Bu durumda iyelik eki özneyi göstermeye devam eder.\n\n:::example\n**Senin geleceğini** biliyorum. → **Geleceğini** biliyorum.\n\nİkinci cümlede kimin geleceği konuşmanın bağlamından anlaşılır.\n:::\n\nÖzne açıkça söylendiğinde, bu tür belirli özneli yapılarda ilgi eki kullanılır. Ancak her adlaştırmanın başına mutlaka ilgi ekli bir sözcük getirmek gerekmez.\n\nAna fiil ile **-mak** biçiminin öznesi aynı olduğunda ayrı bir ilgi ekli özne kurulmaz:\n\n- **Ben erken çıkmak istiyorum.** Çıkacak kişi de isteyen kişi de benim.\n- **Ben senin erken çıkmanı istiyorum.** İsteyen benim; çıkacak kişi sensin.\n\n:::warning\nAna cümlenin öznesine yalnızca cümlede bir adlaştırma bulunduğu için ilgi eki getirme.\n\n✓ **Ben erken çıkmak istiyorum.**\n\n✗ **Benim erken çıkmak istiyorum.**\n\nBuradaki **ben**, çekimli fiil olan **istiyorum** sözcüğünün öznesidir.\n:::\n\n## 5. İlgi eki almayan genel özneler\n\nÖzellikle genel bir olayı veya ihtiyacı anlatan bazı **-ma** yapılarında özne ilgi eki almadan da kullanılabilir. Bu nedenle “Adlaştırılmış cümlenin her öznesi mutlaka ilgi eki alır” kuralı doğru değildir.\n\n:::example\n**Buraya bir doktor gelmesi gerekiyor.**\n\nBelirli bir doktordan söz etmiyoruz; ihtiyaç, bir doktorun gelmesi.\n\n**Doktorun buraya gelmesi gerekiyor.**\n\nBağlamda bilinen doktordan söz ediyoruz.\n:::\n\nBu fark kesin bir belirlilik kuralı değildir: **Buraya bir doktorun gelmesi gerekiyor** cümlesi de doğrudur. İlgi eki tek başına bir kişinin belirli olduğunu göstermez. Yine de açıkça belirtilen kişilerle ve kişi zamirleriyle, öğrendiğin **özne–ilgi eki–iyelik eki** bağlantısını temel alabilirsin.\n\n## 6. Cümleyi kontrol et\n\nBir adlaştırılmış cümle kurarken şu sırayı izle:\n\n1. **İşi yapanı bul:** *Senin geldiğini duydum* cümlesinde gelen kim? **Sen**.\n2. **Açık öznenin biçimini kontrol et:** Bu yapıda **sen** değil, **senin** kullanılır.\n3. **İyelik ekini özneye bağla:** **Senin gelmen**, **senin geldiğin**, **senin geleceğin**.\n4. **Durum ekini ayrı düşün:** **Senin geldiğini duydum** cümlesindeki son **-i**, adlaştırılmış bölümün nesne görevini gösterir.\n\nKısa hatırlatma: **İlgi eki özneyi, iyelik eki özneyle bağı gösterir; durum eki ise bütün adlaştırılmış bölümün cümledeki görevine bağlıdır.**","tr","B2",142,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a96-7cd1-a235-3503b0722991","Adlaştırmada özne ve anlam seçimi",false,0,6,"2026-09-27T07:03:45+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"adlastirmada-ozne-ve-anlam-secimi-b2",[],[26,37],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-520d-76ea-a924-bb778b7e10ab","GrammarExercise","01a0e1ad-520d-76ea-a924-bb778b7e10ab","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4b38-7254-b484-afb257d8f23c","Adlaştırılmış cümlelerde öznenin ilgi eki – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin. Birden fazla boşluk varsa özne ile iyelik ekinin uyumuna dikkat edin.","word_select",15,20,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_210a1f11-550e-4de5-88b5-35913bc742c9_hero.webp?v=1790492627",{"@id":38,"@type":28,"id":39,"grammarPage":30,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":43,"questionCount":44,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":45},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5231-741e-8fe6-29daf6a18d57","01a0e1ad-5231-741e-8fe6-29daf6a18d57","Adlaştırılmış cümlelerde öznenin ilgi eki – Hatayı bulma ve düzeltme","Hatalı sözcüğü bulun ve yerine gelecek doğru biçimi seçin.",1,"find_and_fix",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_42187c6f-3d5c-4f9d-bbbd-052cf1c43b53_hero.webp?v=1790492627",null]