[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-an-ve-en-ile-ozneyi-niteleme":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4b69-7c83-826e-48954d4f41ec":25,"exercise-list-path-tr-none":62},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4b69-7c83-826e-48954d4f41ec","-an ve -en ile özneyi niteleme","an-ve-en-ile-ozneyi-niteleme","-an ve -en sıfat-fiil ekleriyle eylemi yapan kişiyi veya varlığı nitelemeyi; ünlü uyumunu, kaynaştırma sesini ve olumsuz biçimleri örneklerle öğren.","Bir kişiyi veya varlığı yaptığı işle tanıtabilirsin: **koşan çocuk**, **gülen kadın**, **bahçede büyüyen ağaç**. **-an \u002F -en** sıfat-fiil ekleri, bir eylemi bir adın özelliği olarak anlatmanı sağlar.\n\n## 1. Kim veya ne bu eylemi yapıyor?\n\nSıfat-fiil, fiilden oluşur ve bir adı niteler. **-an \u002F -en** ile kurulan yapılarda nitelenen ad, sıfat-fiilin anlattığı eylemin öznesidir. Yani eylemi yapan veya belirtilen durumda bulunan kişi ya da varlıktır.\n\nİki cümleyi tek cümlede birleştirebilirsin:\n\n:::example\nBir çocuk koşuyor. O çocuk benim kardeşim.\n→ **Koşan çocuk** benim kardeşim.\n\nBir kadın kapıda bekliyor. O kadın komşumuz.\n→ **Kapıda bekleyen kadın** komşumuz.\n\nBir çiçek solmuş. O çiçeğe su verdim.\n→ **Solan çiçeğe** su verdim.\n:::\n\nSon örnekte solan varlık çiçektir. Çiçek bilinçli bir iş yapmasa da *solmak* fiilinin öznesidir.\n\n## 2. -an ve -en nasıl eklenir?\n\nFiilin **-mak \u002F -mek** ekini çıkar. Kalan bölümün son ünlüsüne göre **-an** veya **-en** ekle.\n\n| Fiilin son ünlüsü | Ek | Oluşum | Örnek |\n| --- | --- | --- | --- |\n| a, ı, o, u | **-an** | çalış- + an → çalışan | çalışan öğrenci |\n| e, i, ö, ü | **-en** | gül- + en → gülen | gülen bebek |\n\nFiil ünlüyle bitiyorsa iki ünlünün arasına **y** girer:\n\n| Fiil | Sıfat-fiil | Adla birlikte |\n| --- | --- | --- |\n| ara- | **arayan** | seni arayan kişi |\n| oku- | **okuyan** | kitap okuyan çocuk |\n| bekle- | **bekleyen** | durakta bekleyen yolcu |\n| yürü- | **yürüyen** | yavaş yürüyen adam |\n\nBazı sık kullanılan fiillerde yazılışa dikkat et:\n\n- gitmek → **giden**: okula giden çocuk\n- etmek → **eden**: yardım eden komşu\n- demek → **diyen**: merhaba diyen öğrenci\n- yemek → **yiyen**: yemek yiyen çocuk\n\n:::warning\n**-yor** ekindeki ünlü değişimini bu yapıya taşıma:\n\nbekliyor → **bekleyen**, “bekliyen” değil.\n\nbaşlıyor → **başlayan**, “başlıyan” değil.\n:::\n\n## 3. Niteleyen bölüm adın önünde durur\n\nSıfat-fiil ve ona bağlı sözler, nitelenen addan önce gelir. Yer, zaman veya nesne bildiren sözleri de bu bölüme ekleyebilirsin.\n\n:::example\n**Uyuyan bebek** uyandı.\n\n**Odada uyuyan bebek** uyandı.\n\n**Yan odada sessizce uyuyan bebek** uyandı.\n\n**Her sabah gazete okuyan adam** bugün kitap okuyor.\n:::\n\nBu yapıyı kurarken şu sırayı izle:\n\n1. Eylemi yapanı bul: Çocuk kitap okuyor.\n2. Fiili sıfat-fiile dönüştür: okuyor → **okuyan**.\n3. Niteleyen bölümü adın önüne getir: **kitap okuyan çocuk**.\n\nSıfat-fiile kişi eki gelmez. Nitelenen ad çoğul olsa da sıfat-fiilin biçimi değişmez:\n\n- **Bahçede oynayan çocuk** eve girdi.\n- **Bahçede oynayan çocuklar** eve girdi.\n\n## 4. Olumsuz biçim: -mayan ve -meyen\n\nOlumsuz niteleme için fiile önce **-ma \u002F -me**, sonra **y** ve **-an \u002F -en** eklenir. Böylece **-mayan \u002F -meyen** biçimleri oluşur.\n\n| Olumlu | Olumsuz |\n| --- | --- |\n| çalışan öğrenci | **çalışmayan öğrenci** |\n| gelen misafir | **gelmeyen misafir** |\n| okuyan çocuk | **okumayan çocuk** |\n| gülen bebek | **gülmeyen bebek** |\n\n:::example\n**Et yemeyen misafirler** için sebze yemeği hazırladık.\n\n**Düzgün çalışmayan bilgisayarı** tamire götürdüm.\n\n**Derse gelmeyen öğrenciye** notlarımı gönderdim.\n:::\n\nOlumsuzluk, nitelenen kişinin veya varlığın yaptığı işle ilgilidir. Örneğin son cümlede öğrenci derse gelmedi; ben ise notlarımı gönderdim.\n\n## 5. Zamanı ve özneyi bağlamdan anla\n\n**-an \u002F -en**, tek başına yalnızca şimdiki zamanı göstermez. Zamanı anlamak için zaman sözlerine ve cümlenin bütününe bak.\n\n| Bağlam | Örnek |\n| --- | --- |\n| Şu anda olan | **Şu anda konuşan kişi** müdürümüz. |\n| Düzenli yapılan | **Her gün buraya gelen müşteri** bugün gelmedi. |\n| Geçmişte olan | **Dün bizi arayan arkadaşım** mesaj bıraktı. |\n\n:::note\nNitelenen ad, sıfat-fiilin anlattığı eylemin öznesidir; fakat ana cümlenin öznesi olmak zorunda değildir.\n\n**Kapıda bekleyen kadına** çay verdim.\n\nBekleyen kişi kadındır. Çay veren kişi ise bendir. Bu yüzden durum eki sıfat-fiile değil, ada gelir: **bekleyen kadına**.\n:::\n\nÖzneyi doğru seçmek anlamı değiştirir:\n\n- **Öğretmeni arayan öğrenci**: Öğrenci öğretmeni arıyor.\n- **Öğrenciyi arayan öğretmen**: Öğretmen öğrenciyi arıyor.\n\nHer iki yapıda da **arayan** sözünden sonraki ad, arama eylemini yapan kişiyi belirtir.\n\n## 6. Kısa kontrol listesi\n\nBir kişiyi veya varlığı eylemiyle tanıtırken şunları kontrol et:\n\n- Nitelenen ad, sıfat-fiilin anlattığı eylemin öznesi mi?\n- Son ünlüye uygun **-an \u002F -en** biçimini seçtin mi?\n- Fiil ünlüyle bitiyorsa araya **y** koydun mu?\n- Olumsuzluk gerekiyorsa **-mayan \u002F -meyen** kullandın mı?\n- Niteleyen bölümü adın önüne yerleştirdin mi?\n\n**Kitap okuyan çocuk**, **durakta bekleyen yolcu**, **çalışmayan saat**: Eylem veya durum, hangi kişiden ya da varlıktan söz ettiğini açıklar.","tr","B1",107,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a8c-7cd4-bd85-b7dd80b5926c","Eylemlerle kişi ve nesne niteleme",false,0,12,"2026-09-27T07:03:45+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"eylemlerle-kisi-ve-nesne-niteleme-b1",[],[26,37,46,55],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5394-7bb3-be9a-547ef1b13d13","GrammarExercise","01a0e1ad-5394-7bb3-be9a-547ef1b13d13","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4b69-7c83-826e-48954d4f41ec","-an ve -en ile özneyi niteleme – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,18,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b2e1dd69-dc62-4a12-a90a-d5e4e926c3dc_hero.webp?v=1790492627",{"@id":38,"@type":28,"id":39,"grammarPage":30,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":43,"questionCount":44,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":45},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-53b8-7cff-a93e-b677b5a3f8ee","01a0e1ad-53b8-7cff-a93e-b677b5a3f8ee","-an ve -en ile özneyi niteleme – Hatayı bulma ve düzeltme","Hatalı sözcüğü bulun ve yerine gelecek doğru biçimi seçin.",1,"find_and_fix",8,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0fbb4320-c26a-4121-8398-0aa9bd252718_hero.webp?v=1790492627",{"@id":47,"@type":28,"id":48,"grammarPage":30,"title":49,"instructions":50,"displayOrder":51,"type":52,"questionCount":53,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":54},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-53c3-73e9-8124-22191e8aaa73","01a0e1ad-53c3-73e9-8124-22191e8aaa73","-an ve -en ile özneyi niteleme – Biçimleri sınıflandırma","Bir kutucuğa dokunun, ardından uygun sütuna dokunun. Bütün kutucukları yerleştirin.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_cf2bb892-a3e7-4dd8-96ec-ad96c6ffc4d8_hero.webp?v=1790492627",{"@id":56,"@type":28,"id":57,"grammarPage":30,"title":58,"instructions":59,"displayOrder":60,"type":52,"questionCount":53,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":61},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-53cb-7641-9660-bfbdf712c1e8","01a0e1ad-53cb-7641-9660-bfbdf712c1e8","-an ve -en ile özneyi niteleme – Anlam ve görev","Bir kutucuğa dokunun, ardından anlamına uygun sütuna dokunun. Her panoda belirtilen ölçüte göre bütün kutucukları ayırın.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_63ff4eb0-45fa-4184-ab88-242e8e81e1a6_hero.webp?v=1790492627",null]