[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-arak-ile-eylemin-yapilis-bicimi":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4b7c-73d9-8e4c-030edaad021b":25,"exercise-list-path-tr-none":61},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4b7c-73d9-8e4c-030edaad021b","-arak ile eylemin yapılış biçimi","arak-ile-eylemin-yapilis-bicimi","Türkçede -arak ve -erek ile eylemin nasıl yapıldığını anlat; ünlü uyumunu, y sesini, diyerek ve yiyerek biçimlerini, özneyi ve zaman ilişkisini öğren.","## 1. Bir eylemin nasıl yapıldığını anlatma\n\n**-arak \u002F -erek**, bir eylemin nasıl veya hangi yolla yapıldığını anlatır. Bu yapıyla konuşma biçimini, öğrenme yöntemini veya bir yere gitme şeklini açıklayabilirsin.\n\n:::example\n— Buraya nasıl geldin?\n— **Yürüyerek** geldim.\n\n— Yeni kelimeleri nasıl öğreniyorsun?\n— Cümle içinde **kullanarak** öğreniyorum.\n:::\n\nBu örneklerde **yürüyerek** ve **kullanarak**, ana eylemin yapılış biçimini gösterir. Bu tür yapılara *zarf-fiil* denir.\n\n## 2. -arak ve -erek nasıl eklenir?\n\nFiilden **-mak \u002F -mek** ekini çıkar. Kalan bölümün son ünlüsüne göre **-arak** veya **-erek** ekle.\n\n| Son ünlü | Ek | Örnek |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı, o, u | **-arak** | bak → bakarak; çalış → çalışarak; koş → koşarak; dur → durarak |\n| e, i, ö, ü | **-erek** | gül → gülerek; sil → silerek; gör → görerek; gel → gelerek |\n\nFiil ünlüyle bitiyorsa araya **y** girer:\n\n| Fiil | Yapı | Sonuç |\n| --- | --- | --- |\n| oku | oku + y + arak | **okuyarak** |\n| dinle | dinle + y + erek | **dinleyerek** |\n| anla | anla + y + arak | **anlayarak** |\n| söyle | söyle + y + erek | **söyleyerek** |\n\nBazı sık kullanılan fiillerde ses değişikliği vardır:\n\n- de → **diyerek**\n- ye → **yiyerek**\n- git → **giderek**\n- et → **ederek**; yardım et → **yardım ederek**\n\n:::warning\n**De** ve **ye** fiillerinde doğru biçimler **diyerek** ve **yiyerek** olur; *deyerek* ve *yeyerek* kullanılmaz.\n\nHer **t** sesi **d** olmaz: **anlatarak** ve **tutarak** biçimlerinde **t** korunur.\n:::\n\n## 3. Biçim, yöntem ve eşlik eden hareket\n\nBu yapının kullanımında üç yakın anlam öne çıkar:\n\n- **Yapılış biçimi:** Çocuk **gülerek** cevap verdi.\n- **Yöntem:** Bu yemeği annemi **izleyerek** öğrendim.\n- **Eşlik eden hareket:** Eve şarkı **söyleyerek** döndük.\n\nİlk örnekte gülmek, cevap verme biçimini gösterir. İkincide izlemek, öğrenmenin yoludur. Üçüncüde şarkı söylemek, eve dönüş sırasında gerçekleşir.\n\n:::example\n**Durum:** Arkadaşın adresi bulamıyor. Ona bir harita çiziyorsun.\n\nAdresi harita **çizerek** anlattım.\n\n**Çizerek**, anlatmak için kullandığın yöntemi belirtir.\n:::\n\n**-arak \u002F -erek** yalnızca iki eylemi sıraya koymaz. Aralarında bir biçim, yöntem veya eşlik ilişkisi kurar.\n\n- Kapıyı **açıp** içeri girdim. → Önce kapıyı açtım, sonra içeri girdim.\n- İçeri **koşarak** girdim. → İçeri nasıl girdim? Koşarak.\n\n## 4. Özne ve zaman ilişkisi\n\nBu temel kullanımda iki eylemi de aynı kişi veya varlık yapar:\n\n**Elif gülümseyerek konuştu.** → Gülümseyen de konuşan da Elif'tir.\n\n**Biz soruları tartışarak çözdük.** → Tartışan da çözen de biziz.\n\n**-arak \u002F -erek** kişi veya zaman bildirmez. Kişiyi ve zamanı ana fiil gösterir:\n\n| Cümle | Zaman |\n| --- | --- |\n| Dün işe **yürüyerek gittim**. | Geçmiş |\n| Her gün işe **yürüyerek giderim**. | Alışkanlık |\n| Yarın işe **yürüyerek gideceğim**. | Gelecek |\n\nZarf-fiil, kendisine bağlı kelimelerle birlikte kullanılır: **Arkadaşlarımla Türkçe konuşarak** pratik yapıyorum. Bu kelime grubu genellikle ana fiilden önce gelir.\n\n:::tip\nCümleyi kurarken iki soru sor: **Kim yapıyor? Nasıl yapıyor?**\n\n“Ben müzik dinliyorum, kardeşim ders çalışıyor.” anlamını “Müzik dinleyerek ders çalışıyorum.” biçiminde veremezsin. İkinci cümlede iki eylemi de ben yapıyorum.\n:::\n\n## 5. Olumsuz anlamı ayırt etme\n\n**-mayarak \u002F -meyerek**, bir eylemi yapmamayı bir yöntem veya tutum olarak gösterebilir:\n\n**Gereksiz harcama yapmayarak** para biriktiriyorum.\n\nBurada para biriktirmenin yolu, gereksiz harcamadan kaçınmaktır.\n\nYalnızca bir eylemin yapılmadığını söylemek için çoğu günlük bağlamda **-madan \u002F -meden** daha doğaldır:\n\n**Kahvaltı yapmadan** evden çıktım.\n\n:::note\n**Yapmayarak** ve **yapmadan** bazı bağlamlarda yakın anlamlı olabilir. Aralarında her cümlede kesin bir anlam farkı arama; anlatmak istediğin ilişkiye dikkat et.\n:::\n\n## 6. Kısa kontrol listesi\n\n1. Ana eylemin **nasıl veya hangi yolla** yapıldığını belirle.\n2. Son ünlüye göre **-arak \u002F -erek** seç.\n3. Fiil ünlüyle bitiyorsa **y** ekle; **diyerek** ve **yiyerek** biçimlerini hatırla.\n4. Bu temel kullanımda iki eylemin öznesinin aynı olduğunu kontrol et.\n5. Kişi ve zaman eklerini ana fiilde kullan.\n\n**Dinleyerek öğreniyorum.** → Nasıl? Dinleyerek. Kim? Ben. Zaman? Şimdi veya içinde bulunduğum dönem.","tr","B1",110,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a8a-7ef9-a94a-7cc8e0ece533","Eylemin yapılışını ve tekrarını anlatma",false,0,12,"2026-09-27T07:03:45+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"eylemin-yapilisini-ve-tekrarini-anlatma-b1",[],[26,37,45,54],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-545a-70c7-8148-f1420caf1c8d","GrammarExercise","01a0e1ad-545a-70c7-8148-f1420caf1c8d","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4b7c-73d9-8e4c-030edaad021b","-arak ile eylemin yapılış biçimi – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,17,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_cc45b577-e73a-4342-b0ed-0872841b6477_hero.webp?v=1790492628",{"@id":38,"@type":28,"id":39,"grammarPage":30,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":43,"questionCount":18,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":44},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5475-71aa-b4dc-60553ad06517","01a0e1ad-5475-71aa-b4dc-60553ad06517","-arak ile eylemin yapılış biçimi – Cümle kurma","Sözcükleri sıralayın. Her cümleyi büyük harfle başlayan kutucukla başlatın ve çekimli fiille bitirin. Tırnaklı sözü bölmeyin. Yanlış kutucuğu kullanmayın.",1,"sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_33d56886-02c4-4705-8fdb-b6bc1eb62bae_hero.webp?v=1790492628",{"@id":46,"@type":28,"id":47,"grammarPage":30,"title":48,"instructions":49,"displayOrder":50,"type":51,"questionCount":52,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":53},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-548a-78d1-8584-dae5afffa8c6","01a0e1ad-548a-78d1-8584-dae5afffa8c6","-arak\u002F-erek – Ekleri ve ses değişimlerini sınıflandırma","Bir kutucuğa dokunun, ardından uygun sütuna dokunun. Her panoda belirtilen biçim özelliğine göre bütün kutucukları yerleştirin.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7365b42a-5740-4373-83e3-84d78a3ef368_hero.webp?v=1790492628",{"@id":55,"@type":28,"id":56,"grammarPage":30,"title":57,"instructions":58,"displayOrder":59,"type":51,"questionCount":52,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":60},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5490-7f55-85ea-95246b98c122","01a0e1ad-5490-7f55-85ea-95246b98c122","-arak\u002F-erek – Anlamı, özneyi ve zamanı sınıflandırma","Bir kutucuğa dokunun, ardından uygun sütuna dokunun. Cümleleri her panonun istediği anlam veya dil bilgisi özelliğine göre yerleştirin.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7406c90f-e6c7-407a-8e5b-abf5b9938c45_hero.webp?v=1790492628",null]