[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-dik-ile-adlastirilan-yan-cumleler":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4c8f-7be3-814f-216959a19a30":25,"exercise-list-path-tr-none":62},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4c8f-7be3-814f-216959a19a30","-dık ile adlaştırılan yan cümleler","dik-ile-adlastirilan-yan-cumleler","Türkçede -dık ile yan cümleleri adlaştırmayı; ünlü uyumunu, iyelik ve durum eklerini, olumsuz biçimleri ve zaman anlamını günlük örneklerle öğren.","## 1. Bir bilgiyi cümlenin parçası yap\n\nBir olayı veya durumu **bilmek, düşünmek, söylemek** gibi fiillerle anlatırken **-dık** ile adlaştırılan yan cümleleri kullanabilirsin. Bu yapıda ünlü uyumu, iyelik ve durum ekleri önemlidir. Yapı, bağlama göre geçmişteki veya şimdiki bir durumu anlatabilir.\n\n:::example\nEce evde. + Bunu biliyorum. → **Ece’nin evde olduğunu** biliyorum.\n:::\n\n**Ece’nin evde olduğunu** bölümü tek başına tamamlanmış bir cümle değildir. Ana cümlede bir bilgi adı gibi kullanılır. Buna *adlaştırılmış yan cümle* denir.\n\n### Bilgi mi, istek mi: -dık ve -ma(k)\n\nBir bilgiyi **bilmek, söylemek, duymak** ile aktarırken **-dık** yapısını kullanabilirsin. Bir işin yapılmasını **istemek, beklemek** ile anlatırken ise **-ma \u002F -me + iyelik eki** kullanılır. Seçim, ana fiile ve anlatmak istediğin anlama bağlıdır.\n\n| Anlam | Örnek |\n| --- | --- |\n| Bilgi | Ece’nin **geldiğini** biliyorum. |\n| Aktarılan bilgi | Ece’nin **geldiğini** söyledim. |\n| Duyulan bilgi | Ece’nin **geldiğini** duydum. |\n| İstek | Ece’nin **gelmesini** istiyorum. |\n| Beklenen iş | Ece’nin **gelmesini** bekliyorum. |\n\n**Söylemek** ile iki yapı da mümkündür; anlam değişir: **Ece’nin geldiğini söyledim** bir bilgiyi aktarır. **Ece’ye gelmesini söyledim** ise Ece’den gelmesini istediğimi anlatır.\n\nİşi yapacak kişiyle isteyen kişi aynıysa **-mak \u002F -mek** kullanabilirsin: **Gelmek istiyorum.** Başka birinin gelmesini istiyorsan **Ece’nin gelmesini istiyorum** dersin.\n\n:::warning\nEce’nin geldiğinden haberin olduğunu anlatmak için:\n\n✗ Ece’nin gelmesini biliyorum.\n\n✓ Ece’nin **geldiğini** biliyorum.\n\n**Gelmesini istiyorum** ise bir bilgi değil, istek bildirir.\n:::\n\n## 2. -dık ekinin biçimini seç\n\nTemel sıra şöyledir:\n\n**Fiil kökü veya gövdesi + -dık + iyelik eki + gerekiyorsa durum eki**\n\nEkin ünlüsü, fiilin son ünlüsüne göre değişir. Fiil **f, s, t, k, ç, ş, h, p** ünsüzlerinden biriyle bitiyorsa ek **t** ile başlar; diğer durumlarda **d** ile başlar.\n\n| Fiilin son ünlüsü | Ek biçimleri | İyelik ekiyle örnekler |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı | -dık \u002F -tık | al → **aldığım**; yap → **yaptığım** |\n| e, i | -dik \u002F -tik | gel → **geldiğim**; git → **gittiğim** |\n| o, u | -duk \u002F -tuk | oku → **okuduğum**; konuş → **konuştuğum** |\n| ö, ü | -dük \u002F -tük | gör → **gördüğüm**; düşün → **düşündüğüm** |\n\nEkten sonra ünlüyle başlayan bir iyelik eki gelirse **k → ğ** olur:\n\n- gel-dik-im → **geldiğim**\n- yap-tık-ın → **yaptığın**\n- oku-duk-u → **okuduğu**\n\nÜnsüzle başlayan bir ekten önce **k** kalır: **geldikleri**.\n\n## 3. İşi yapan kişiyi göster\n\nİyelik eki, yan cümlede işi yapan kişiyi gösterir. Özne açıkça söylenirse bu temel yapıda **benim, senin, onun, bizim, sizin, onların** biçimleri kullanılır. Kişi adlarına da ilgi eki gelir: **Ece’nin**, **Murat’ın**.\n\n| Yan cümlenin öznesi | İyelik ekiyle yapı | Tam cümle |\n| --- | --- | --- |\n| benim | geldiğim | Benim **geldiğimi** biliyor. |\n| senin | geldiğin | Senin **geldiğini** biliyor. |\n| onun | geldiği | Onun **geldiğini** biliyor. |\n| bizim | geldiğimiz | Bizim **geldiğimizi** biliyor. |\n| sizin | geldiğiniz | Sizin **geldiğinizi** biliyor. |\n| onların | geldikleri | Onların **geldiklerini** biliyor. |\n\nTablodaki tam cümlelerde **bilmek** fiili nedeniyle ayrıca belirtme durumu eki vardır.\n\n:::note\nÇoğul özneyle **onların geldiği** biçimi de kullanılabilir: **Onların geldiğini biliyorum.** İyelik ekinin biçimine bakarak her zaman tek bir özne belirleyemezsin; bağlam da önemlidir.\n:::\n\nÖzne bağlamdan anlaşılıyorsa onu ayrıca söylemen gerekmez:\n\n:::example\n**Yorulduğumu** söyledim. → Yorulan kişi benim.\n\n**Yorulduğunu** söyledim. → Yorulan kişi bağlama göre sen veya o olabilir.\n:::\n\n## 4. Ana cümleye uygun durum ekini ekle\n\nDurum eki **iyelik ekinden sonra** gelir. Hangi durum ekinin gerektiğini ana cümledeki fiil veya ifade belirler.\n\n| Ana cümledeki kullanım | Durum | Örnek |\n| --- | --- | --- |\n| Bir şeyi bilmek | Belirtme: -ı, -i, -u, -ü | Ece’nin **geldiğini** biliyorum. |\n| Bir şeye inanmak | Yönelme: -a, -e | Ece’nin **geldiğine** inanıyorum. |\n| Bir şeyden emin olmak | Ayrılma: -dan, -den | Ece’nin **geldiğinden** eminim. |\n| Bir bilginin açık olması | Durum eki yok | Ece’nin **geldiği** açık. |\n\n**Geldiği** gibi üçüncü kişi iyelik eki taşıyan biçimlerle durum eki arasına **n** girer:\n\n- geldiği + n + i → **geldiğini**\n- geldiği + n + e → **geldiğine**\n- geldiği + n + den → **geldiğinden**\n\n:::warning\nDurum ekini bütün fiillerle aynı kullanma.\n\n✗ Ece’nin geldiğini inanıyorum.\n\n✓ Ece’nin **geldiğine** inanıyorum.\n\nÇünkü **bir şeye inanmak** deriz.\n:::\n\n## 5. Olumsuzluk ve zaman anlamı\n\nOlumsuzluk eki **-ma \u002F -me**, **-dık** ekinden önce gelir. Ünlü uyumunu bu ekten sonra yeniden düşün:\n\n| Olumlu bilgi | Olumsuz bilgi |\n| --- | --- |\n| geldiğini | **gelmediğini** |\n| okuduğunu | **okumadığını** |\n| gördüğünü | **görmediğini** |\n\n:::example\nEce’nin kitabı **okuduğunu** biliyorum.\n\nEce’nin kitabı **okumadığını** biliyorum.\n:::\n\n**-dık** tek başına geçmiş zaman bildirmez. Zamanı, cümlenin anlamı ve zaman ifadeleri gösterir.\n\n:::example\nMurat’ın **dün çalıştığını** biliyorum. → Geçmişteki bir olay.\n\nMurat’ın **şu anda çalıştığını** biliyorum. → Şimdi devam eden bir iş.\n\nMurat’ın **her cumartesi çalıştığını** biliyorum. → Düzenli yapılan bir iş.\n:::\n\nGeleceğe yönelik bir bilgiyi belirtmek için genellikle **-acak \u002F -ecek + iyelik eki** kullanılır. Olumsuzluk eki **-ma \u002F -me**, bu ekten önce gelir; araya **y** girer: **gel-me-y-ecek-i-n-i → gelmeyeceğini**. Ünlüyle başlayan iyelik ekinden önce burada da **k → ğ** olur.\n\n| Zaman ve anlam | Örnek |\n| --- | --- |\n| Geçmişte gerçekleşen olay | Ece’nin dün **geldiğini** biliyorum. |\n| Gelecekte gerçekleşecek olay | Ece’nin yarın **geleceğini** biliyorum. |\n| Gelecekte gerçekleşmeyecek olay | Ece’nin yarın **gelmeyeceğini** biliyorum. |\n\nİsim veya sıfatla verilen bir bilgiyi adlaştırırken **ol-** fiilini kullan:\n\n- Ece hasta. → Ece’nin hasta **olduğunu** biliyorum.\n- Ece hasta değil. → Ece’nin hasta **olmadığını** biliyorum.\n\n:::tip\n**Geldiğini** biçimini her zaman “geldi” diye düşünme. Önce zaman ifadesine ve bağlama bak. Geleceğe yönelik bir bilgiyi belirtmek için genellikle **-acak** ile kurulan ayrı yapı kullanılır: **Yarın geleceğini biliyorum.**\n:::\n\n## 6. Kurarken dört adımı kontrol et\n\n1. **Bilgiyi seç:** Ece bu kitabı okudu.\n2. **Özneyi ve iyelik ekini belirle:** Ece’nin okuduğu.\n3. **Diğer bilgileri koru:** Ece’nin bu kitabı okuduğu.\n4. **Ana fiile uygun durum ekini ekle:** Ece’nin bu kitabı **okuduğunu biliyorum**.\n\nKısa hatırlatma: **-dık + iyelik eki + gerekiyorsa durum eki**. Olumsuzluk eki **-dık’tan önce**, durum eki **iyelik ekinden sonra** gelir. Zaman anlamını ise bağlamla birlikte değerlendir.","tr","B1",103,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a86-7cfa-80cc-8bebf3c9fa30","Bilgiyi ve soruyu cümleye katma",false,0,18,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"bilgiyi-ve-soruyu-cumleye-katma-b1",[],[26,37,46,55],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5bf3-761b-94e6-6a7585f11279","GrammarExercise","01a0e1ad-5bf3-761b-94e6-6a7585f11279","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4c8f-7be3-814f-216959a19a30","-dık ile adlaştırılan yan cümleler – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,24,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0c70cef5-d60d-4a4f-9855-eedb2ccde8b0_hero.webp?v=1790492630",{"@id":38,"@type":28,"id":39,"grammarPage":30,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":43,"questionCount":44,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":45},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5c1d-73ea-a87d-4498c4954cbf","01a0e1ad-5c1d-73ea-a87d-4498c4954cbf","-dık ile adlaştırılan yan cümleler – Hatayı bulma ve düzeltme","Hatalı sözcüğü bulun ve yerine gelecek doğru biçimi seçin.",1,"find_and_fix",8,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_38b42a6c-ebe7-4c39-a631-4940c4ba26d0_hero.webp?v=1790492630",{"@id":47,"@type":28,"id":48,"grammarPage":30,"title":49,"instructions":50,"displayOrder":51,"type":52,"questionCount":53,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":54},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5c24-7ab2-afcb-c9a0eb7ecfc7","01a0e1ad-5c24-7ab2-afcb-c9a0eb7ecfc7","-dık ile yan cümleler: anlam ve zaman","Her kutucuğa dokunun, ardından anlamına uygun sütuna dokunun.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e2fab4ee-b151-49a0-98d3-a2b508aef0ba_hero.webp?v=1790492630",{"@id":56,"@type":28,"id":57,"grammarPage":30,"title":58,"instructions":59,"displayOrder":60,"type":52,"questionCount":53,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":61},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5c2b-7e4f-bfe0-17f6dcc841bc","01a0e1ad-5c2b-7e4f-bfe0-17f6dcc841bc","-dık ile yan cümleler: eklerin yapısı","Her kutucuğa dokunun, ardından belirtilen ek özelliğine uygun sütuna dokunun.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d3c540d6-c517-40b9-a200-e8f3e2779a7a_hero.webp?v=1790492630",null]