[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-dik-ile-nesneyi-ve-diger-ogeleri-niteleme":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4c95-7bbd-a4f5-8d763afdaad5":25,"exercise-list-path-tr-none":62},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4c95-7bbd-a4f5-8d763afdaad5","-dık ile nesneyi ve diğer ögeleri niteleme","dik-ile-nesneyi-ve-diger-ogeleri-niteleme","Türkçede -dık sıfat-fiiliyle nesne, yer ve diğer ögeleri nitelemeyi; ünlü uyumunu, iyelik eklerini ve öznenin nasıl belirtildiğini örneklerle öğren.","## 1. Bir adı daha açık anlatma\n\n**Okuduğum kitap**, **yaşadığın şehir** ve **konuştuğumuz konu** gibi yapılarda **-dık** sıfat-fiili, bir ad hakkında bilgi verir. Bu yapıyla yalnızca nesneyi değil; yer, kişi, araç gibi başka ögeleri de niteleyebilirsin.\n\n:::example\nBir kitap okuyorum. Kitap çok ilginç.\n\n→ **Okuduğum kitap** çok ilginç.\n\nBu şehirde yaşıyorsun. Bu şehir çok kalabalık.\n\n→ **Yaşadığın şehir** çok kalabalık.\n:::\n\nBu örneklerde kitap okuma işini, şehir de yaşama işini yapmaz. İşi yapan kişiyi sıfat-fiildeki **iyelik eki** gösterir: okuduğ**um** → ben; yaşadığ**ın** → sen.\n\n### İşi yapanı mı, başka bir ögeyi mi niteliyoruz?\n\nBu temel yapılarda işi yapanı nitelerken **-(y)An**, işten etkilenen nesneyi veya başka bir ögeyi nitelerken **-dık + iyelik eki** kullanırız:\n\n| İlk cümle | Nitelediğimiz ad | Niteleme grubu |\n| --- | --- | --- |\n| Çocuk kitap okuyor. | çocuk: okuma işini yapar | **kitap okuyan çocuk** |\n| Çocuk kitap okuyor. | kitap: çocuk tarafından okunur | **çocuğun okuduğu kitap** |\n\n**Kitap okuyan çocuk** grubunda okuyan kişi, sondaki **çocuk**tur. **Çocuğun okuduğu kitap** grubunda ise sondaki **kitap**, okunan şeydir; okuyan kişiyi **çocuğun** sözcüğü belirtir.\n\n:::warning\nÇocuğun kitabı okuduğunu anlatmak için:\n\n✗ **Kitabı okuduğu çocuk** burada.\n\n✓ **Kitabı okuyan çocuk** burada.\n\nBu anlamda **okuyan** kullanılır; çünkü nitelediğimiz çocuk, okuma işini yapan kişidir.\n:::\n\n## 2. Ek nasıl oluşur?\n\nTemel yapı şöyledir:\n\n**fiil kökü veya gövdesi + -dık + iyelik eki + ad**\n\n**-dık** eki ünlü ve ünsüz uyumuna göre değişir. Fiilin son ünlüsüne bak:\n\n| Son ünlü | Ek biçimleri | Ben ile örnekler |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı | -dık, -tık | **aldığım** bilet, **baktığım** fotoğraf |\n| e, i | -dik, -tik | **bildiğim** adres, **seçtiğim** gömlek |\n| o, u | -duk, -tuk | **bulduğum** anahtar, **unuttuğum** çanta |\n| ö, ü | -dük, -tük | **gördüğüm** film, **öptüğüm** bebek |\n\nFiil **f, s, t, k, ç, ş, h, p** ünsüzlerinden biriyle bitiyorsa ek **t** ile başlar: bak-tık, seç-tik. Diğer durumlarda **d** kullanılır: al-dık, gör-dük.\n\nEk sonundaki **k**, ünlüyle başlayan iyelik ekinden önce **ğ** olur:\n\n- oku-duk-um → **okuduğum**\n- seç-tik-in → **seçtiğin**\n- gör-dük-ümüz → **gördüğümüz**\n\nAncak **-ları \u002F -leri** önünde **k** korunur: **okudukları**, **gördükleri**.\n\n## 3. İşi yapan kişiyi belirtme\n\nİyelik eki, niteleme grubundaki işi kimin yaptığını gösterir. Özne açıkça söylenirse bu temel yapıda **ilgi eki** alır: **benim, senin, Ayşe'nin, çocuğun**.\n\n| İşi yapan kişi | Niteleme grubu |\n| --- | --- |\n| ben | **benim okuduğum** kitap |\n| sen | **senin okuduğun** kitap |\n| o | **onun okuduğu** kitap |\n| biz | **bizim okuduğumuz** kitap |\n| siz | **sizin okuduğunuz** kitap |\n| onlar | **onların okudukları** kitap |\n\nKişi belli olduğunda zamiri söylemen gerekmez: **Okuduğum kitap** ifadesinde okuyan kişi zaten bendir. **Benim okuduğum kitap** ifadesi ise kişiyi özellikle belirtebilir.\n\n:::example\nAyşe bir yemek yaptı. Yemeği çok beğendim.\n\n→ **Ayşe'nin yaptığı yemeği** çok beğendim.\n\nÇocuk bir resim çizdi. Resim duvarda.\n\n→ **Çocuğun çizdiği resim** duvarda.\n:::\n\nİşi yapan kişiyi belirten söz, iyelik eki taşıyabilir veya bir isim tamlaması olabilir. İlgi ekini bu sözün sonuna getirirsin:\n\n- **Babam** bir şirkette çalışıyor. → **Babamın çalıştığı şirket** büyük.\n- **Ayşe'nin annesi** bir yemek yaptı. → **Ayşe'nin annesinin yaptığı yemek** çok lezzetli.\n\nİkinci örnekte yemeği yapan kişi **Ayşe'nin annesi**dir. Bu grubun sonuna ilgi eki gelir: **Ayşe'nin annesi → Ayşe'nin annesinin**.\n\n:::note\nÜçüncü çoğul kişide **onların okuduğu kitap** biçimi de kullanılır. **Onların okudukları kitap** ifadesindeki **-ları**, kitabın çoğul olduğunu göstermez. Birden fazla kitaptan söz edersen **kitaplar** dersin.\n:::\n\n## 4. Nesne dışındaki ögeleri niteleme\n\nNitelediğin ad, ilk cümlede farklı bir görevde olabilir. Niteleme grubu adın önüne gelir.\n\n| İlk cümle | Niteleme grubu |\n| --- | --- |\n| Bir filmi izledim. | **izlediğim film** |\n| Bir şehirde yaşıyorum. | **yaşadığım şehir** |\n| Bir öğretmene soru sordum. | **soru sorduğum öğretmen** |\n| Bir evden çıktık. | **çıktığımız ev** |\n| Bir kalemle yazı yazıyorum. | **yazı yazdığım kalem** |\n\nİlk cümledeki adın durum ekini aynen taşımazsın. Ad, **yeni cümledeki görevine göre** ek alır:\n\n:::example\n**Yaşadığım şehir** çok güzel. → Şehir, cümlenin öznesidir.\n\n**Yaşadığım şehri** seviyorum. → Şehir, sevme işinin nesnesidir.\n\n**Yaşadığım şehre** geri döndüm. → Şehir, dönüşün yönünü belirtir.\n:::\n\nBu nedenle **yaşadığım şehirde** de doğru bir yapı olabilir: **Yaşadığım şehirde iki müze var.** Burada **-de**, müzelerin yerini belirtir.\n\n## 5. Olumsuzluk ve zaman anlamı\n\nOlumsuzluk eki **-ma \u002F -me**, sıfat-fiil ekinden önce gelir:\n\n- oku-ma-dık-ım → **okumadığım kitap**\n- bil-me-dik-im → **bilmediğim kelime**\n- git-me-dik-imiz → **gitmediğimiz yer**\n\n**-dık** sıfat-fiili tek başına yalnızca geçmiş zamanı anlatmaz. Zamanı bağlamdan ve zaman ifadelerinden anlarsın.\n\n:::example\n**Dün okuduğum haber** beni şaşırttı. → Geçmişte okudum.\n\n**Şu anda okuduğum kitap** çok ilginç. → Şimdi okuyorum.\n\n**Her gün geçtiğim sokak** çok sakin. → Bu işi düzenli olarak yapıyorum.\n:::\n\nGelecekte yapılacak bir işle nesneyi veya başka bir ögeyi nitelemek için **-(y)acak \u002F -(y)ecek + iyelik eki** kullanabilirsin:\n\n| Şimdiki veya geçmişteki eylem | Gelecekteki eylem |\n| --- | --- |\n| **Şu anda okuduğum kitap** masada. | **Yarın okuyacağım kitap** masada. |\n| **Dün gittiğimiz yer** çok güzel. | **Yarın gideceğimiz yer** çok güzel. |\n\n**Okuyacağım kitap** grubunda okuma işi, **gideceğimiz yer** grubunda gitme işi henüz gerçekleşmemiştir. İyelik eki yine işi yapan kişiyi gösterir: **okuyacağım → ben**, **gideceğimiz → biz**.\n\n## 6. Son kontrol\n\n:::warning\nİşi yapan kişiyle sıfat-fiildeki iyelik eki uyumlu olmalıdır.\n\n✗ Benim okuduğun kitap masada.\n\n✓ **Benim okuduğum kitap** masada.\n\n✓ **Senin okuduğun kitap** masada.\n\n**Okuduğum** benim, **okuduğun** senin yaptığın işi belirtir.\n:::\n\nBir niteleme grubu kurarken şu sırayı izle:\n\n1. Niteleyeceğin adı seç: **kitap**.\n2. İşi yapan kişiyi belirle: **ben**.\n3. Fiile uygun sıfat-fiil ve iyelik eklerini getir: **okuduğum**.\n4. Grubu adın önüne koy: **okuduğum kitap**.\n5. Adın yeni cümledeki görevini kontrol et: **Okuduğum kitabı sana vereceğim.**","tr","B1",108,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a8c-7cd4-bd85-b7dd80b5926c","Eylemlerle kişi ve nesne niteleme",false,0,12,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"eylemlerle-kisi-ve-nesne-niteleme-b1",[],[26,37,46,55],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5c33-78bf-b36d-879fc4a7da27","GrammarExercise","01a0e1ad-5c33-78bf-b36d-879fc4a7da27","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4c95-7bbd-a4f5-8d763afdaad5","-dık ile nesneyi ve diğer ögeleri niteleme – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,21,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1aea805e-dcf4-401e-a020-59edafcb5f1c_hero.webp?v=1790492630",{"@id":38,"@type":28,"id":39,"grammarPage":30,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":43,"questionCount":44,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":45},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5c56-7668-b852-de3dff2e1bdb","01a0e1ad-5c56-7668-b852-de3dff2e1bdb","-dık ile nesneyi ve diğer ögeleri niteleme – Hatayı bulma ve düzeltme","Hatalı sözcüğü bulun ve yerine gelecek doğru biçimi seçin.",1,"find_and_fix",8,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_eb713d17-ed40-4114-ab1a-38fd845274b1_hero.webp?v=1790492630",{"@id":47,"@type":28,"id":48,"grammarPage":30,"title":49,"instructions":50,"displayOrder":51,"type":52,"questionCount":53,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":54},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5c60-7856-8ad9-5e2607e76096","01a0e1ad-5c60-7856-8ad9-5e2607e76096","-dık ile niteleme: adın ilişkisini bulma","Her ifadeye dokunun, ardından nitelenen adın ilişkisine uygun sütuna dokunun.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6fe26a82-db4e-478f-96e5-21b80664f062_hero.webp?v=1790492630",{"@id":56,"@type":28,"id":57,"grammarPage":30,"title":58,"instructions":59,"displayOrder":60,"type":52,"questionCount":53,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":61},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5c67-741b-97d7-df88035ddc91","01a0e1ad-5c67-741b-97d7-df88035ddc91","-dık ile niteleme: yapanı, biçimi ve zamanı ayırma","Her ifadeye dokunun, ardından panoda istenen özelliğe uygun sütuna dokunun.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f3c2f91d-87ef-40cc-8151-8264d93ab0af_hero.webp?v=1790492630",null]