[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-dikca-ile-tekrarlama-ve-degisim":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4c9a-7cfd-aafc-cbaabc9230fc":25,"exercise-list-path-tr-none":60},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4c9a-7cfd-aafc-cbaabc9230fc","-dıkça ile tekrarlama ve değişim","dikca-ile-tekrarlama-ve-degisim","Türkçede -dıkça ekinin ünlü ve ünsüz uyumuna göre biçimlerini öğren; tekrarlanan olayları ve zamanla oluşan değişimleri doğal cümlelerle anlat.","Bir olay her tekrarlandığında ne olduğunu ya da bir durumun zamanla nasıl değiştiğini **-dıkça** ile anlatabilirsin: **Buraya geldikçe yeni insanlarla tanışıyorum. Türkçe konuştukça kendime güvenim artıyor.** Ekin biçimi, fiildeki son ünlüye ve son ünsüze göre değişir.\n\n## 1. Tekrarlanan olaylar\n\n**-dıkça**, bir eylemin tekrarlandığını ve her tekrarda başka bir olayın gerçekleştiğini anlatabilir. Bu kullanımda çoğu zaman **her … zaman** anlamı vardır.\n\n:::example\n**Dedemi ziyaret ettikçe çocukluk hikâyelerini dinliyorum.**\n\nDedemi her ziyaret ettiğim zaman çocukluk hikâyelerini dinliyorum.\n\n**Bu şarkıyı duydukça seni hatırlıyorum.**\n\nBu şarkıyı her duyduğum zaman seni hatırlıyorum.\n:::\n\n**Fırsat buldukça** ve **vakit buldukça** sık kullanılan ifadelerdir. Eylemin her gün değil, uygun zamanlarda tekrarlandığını anlatırlar.\n\n- **Fırsat buldukça** yürüyüşe çıkıyorum.\n- **Vakit buldukça** eski arkadaşlarımı arıyorum.\n\n## 2. Ek nasıl oluşturulur?\n\nFiilin **-mak \u002F -mek** bölümünü çıkar ve kalan bölüme uygun eki getir: **gelmek → gel- → geldikçe**.\n\nEkin ünlüsü, fiilin son ünlüsüne göre seçilir. Ek **d** ile başlıyorsa **-dıkça, -dikçe, -dukça, -dükçe**; **t** ile başlıyorsa **-tıkça, -tikçe, -tukça, -tükçe** olur.\n\n| Fiilin son ünlüsü | d ile başlayan biçim | t ile başlayan biçim |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı | **-dıkça:** al → aldıkça | **-tıkça:** bak → baktıkça |\n| e, i | **-dikçe:** gel → geldikçe | **-tikçe:** git → gittikçe |\n| o, u | **-dukça:** oku → okudukça | **-tukça:** koş → koştukça |\n| ö, ü | **-dükçe:** gör → gördükçe | **-tükçe:** düş → düştükçe |\n\nFiil **f, s, t, k, ç, ş, h, p** ünsüzlerinden biriyle bitiyorsa ek **t** ile başlar. Diğer ünsüzlerden ve ünlülerden sonra **d** kullanılır.\n\n:::tip\nÖnce son ünlüye, sonra son sese bak:\n\n**çalış-** → son ünlü **ı**, son ses **ş** → **çalıştıkça**\n\n**yürü-** → son ünlü **ü**, son ses ünlü → **yürüdükçe**\n:::\n\n### Olumsuz biçim: -madıkça \u002F -medikçe\n\nÖnce fiile **-ma \u002F -me** olumsuzluk ekini, sonra **-dıkça \u002F -dikçe** ekini getir: **ol- + -ma + -dıkça → olmadıkça**, **söyle- + -me + -dikçe → söylemedikçe**. Olumsuzluk eki ünlüyle bittiği için ardından **d** gelir.\n\nBu biçim sıkça bir koşul anlatır; **-madığı sürece \u002F -mediği sürece** veya **-mazsa \u002F -mezse** anlamı taşır.\n\n:::example\n**Sen söylemedikçe kimseye anlatmam.**\n\nSen söylemediğin sürece kimseye anlatmam.\n\n**Zorunlu olmadıkça dışarı çıkmıyorum.**\n\nZorunlu değilse dışarı çıkmıyorum.\n:::\n\n## 3. Zamanla oluşan değişim\n\nBir eylem devam ederken veya tekrarlandıkça başka bir durum yavaş yavaş değişebilir. **-dıkça** bu iki durumu birbirine bağlar.\n\n:::example\n**Türkçe konuştukça kendime daha çok güveniyorum.**\n\nKonuşma deneyimim artıyor; kendime güvenim de artıyor.\n\n**Hava soğudukça sokaklar boşalıyor.**\n\nHava giderek soğuyor; sokakta daha az insan kalıyor.\n\n**Bu kitabı okudukça konuyu daha iyi anlıyorum.**\n\nOkumaya devam ediyorum; konuyu anlamak kolaylaşıyor.\n:::\n\nDeğişimi belirginleştirmek için **daha iyi, daha rahat, giderek** gibi ifadeler kullanabilirsin. Ancak bunlar zorunlu değildir: **Günler geçtikçe havalar ısınıyor.**\n\n### Kalıplaşmış kullanım: gittikçe\n\n**Gittikçe**, **giderek** anlamında zarf olarak da kullanılır: **Hava gittikçe soğuyor.** Bu kullanımda bir yere gitmekten söz edilmez; soğuğun zamanla arttığı anlatılır.\n\n**Günler geçtikçe havalar ısınıyor** cümlesi, değişimi günlerin geçmesine bağlar. **Havalar gittikçe ısınıyor** cümlesi de zamanla artan sıcaklığı anlatır.\n\n## 4. Cümlede kullanım\n\n**-dıkça** alan fiil, tek başına cümlenin zamanını veya kişisini göstermez. Zaman bilgisi ana fiildedir; ana fiilin kişi eki de kendi öznesini gösterir. **-dıkça** bölümünün öznesi aynı veya farklı olabilir.\n\n| Zaman | Örnek |\n| --- | --- |\n| Şimdi, genel durum | Pratik **yaptıkça** daha iyi **konuşuyorum**. |\n| Geçmiş | Pratik **yaptıkça** daha iyi **konuşuyordum**. |\n| Gelecek | Pratik **yaptıkça** daha iyi **konuşacaksın**. |\n\nBu yapıda **-dıkça** ekinden sonra kişi eki getirmezsin: **Ben okudukça öğreniyorum. Sen okudukça öğreniyorsun.**\n\nİki bölümün öznesi farklıysa bunu açıkça belirtebilirsin: **Sen konuştukça ben sakinleşiyorum.** Konuşan **sen**, sakinleşen **ben**. Bölüm 3'teki **Hava soğudukça sokaklar boşalıyor** örneğinde de özneler farklıdır: soğuyan **hava**, boşalan **sokaklar**.\n\n**-dıkça** ile kurulan bölüm genellikle sonuçtan önce gelir. Cümle başında veya özneden sonra bulunabilir:\n\n- **Kitap okudukça** kelime bilgim gelişiyor.\n- Kelime bilgim **kitap okudukça** gelişiyor.\n\n## 5. Sık yapılan hatalar\n\n:::warning\n**-dıkça**, yalnızca bir kez gerçekleşen olayı anlatmak için uygun değildir.\n\nTek bir ziyaret: **Dün dedemi ziyaret ettim ve onunla sohbet ettim.**\n\nTekrarlanan ziyaretler: **Dedemi ziyaret ettikçe onunla uzun uzun sohbet ediyorum.**\n:::\n\nEkin seslerini ve yapısını koru:\n\n- Yanlış: Çok **çalışdıkça** yoruluyorum. → Doğru: Çok **çalıştıkça** yoruluyorum. **ş** sesinden sonra **t** gelir.\n- Yanlış: **Okudıkça** öğreniyorum. → Doğru: **Okudukça** öğreniyorum. Son ünlü **u** olduğu için **-dukça** kullanılır.\n- Yanlış: Ben **okuduğumça** öğreniyorum. → Doğru: Ben **okudukça** öğreniyorum. Bu yapıya kişi eki eklenmez ve **k**, **ğ** olmaz.\n\n## 6. Kısa kontrol listesi\n\n1. Olay tekrar mı ediyor, yoksa bir durum zamanla mı değişiyor? **-dıkça** bu anlamları anlatabilir.\n2. Fiilin son ünlüsüne göre **ı, i, u, ü** seslerinden uygun olanı seç.\n3. Fiilin son sesine göre ekin başında **d** veya **t** kullan.\n4. Zamanı ana fiilde göster; iki bölümün öznesinin farklı olabileceğini unutma: **Sen konuştukça ben sakinleşiyorum.** **-dıkça** ekinden sonra kişi eki getirme.","tr","B1",114,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a92-798f-98a9-77ae6b9493bc","Zaman, geçen süre ve değişim",false,0,12,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"zaman-gecen-sure-ve-degisim-b1",[],[26,36,44,53],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5c6e-7e50-baf8-3942687ff3fd","GrammarExercise","01a0e1ad-5c6e-7e50-baf8-3942687ff3fd","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4c9a-7cfd-aafc-cbaabc9230fc","-dıkça ile tekrarlama ve değişim – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c5408c36-3f0e-4b95-8ad9-b38b41fc11ce_hero.webp?v=1790492630",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":42,"questionCount":18,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5c8e-7a70-bd82-858546351476","01a0e1ad-5c8e-7a70-bd82-858546351476","-dıkça ile tekrarlama ve değişim – Cümle kurma","Cümleyi büyük harfle başlayan kutucukla başlatın ve ana cümlenin yüklemini sona yerleştirin. Gereksiz kutucuğu kullanmayın.",1,"sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_67e14275-e62c-47fa-b4a4-a67d5f78dbeb_hero.webp?v=1790492630",{"@id":45,"@type":28,"id":46,"grammarPage":30,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5ca9-7aec-be83-a9ea90289a41","01a0e1ad-5ca9-7aec-be83-a9ea90289a41","-dıkça: Ek biçimlerini sınıflandırma","Bir kutucuğa, ardından uygun sütuna dokunun. Bütün kutucukları yerleştirin.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3b777c58-b009-41e2-a00b-7c8b4973629c_hero.webp?v=1790492630",{"@id":54,"@type":28,"id":55,"grammarPage":30,"title":56,"instructions":57,"displayOrder":58,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":59},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5cb8-7979-9450-a2c267357c71","01a0e1ad-5cb8-7979-9450-a2c267357c71","-dıkça: Cümlede zaman, özne ve yer","Her panodaki ölçütü okuyun. Bir kutucuğa, ardından uygun sütuna dokunarak tüm cümleleri sınıflandırın.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_4997f3e3-2f95-4c6e-bf9b-66d6ff71be24_hero.webp?v=1790492630",null]