[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-dilek-sart-kipiyle-istekler":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4ca7-70d8-b4c6-43e2d8c050f1":25,"exercise-list-path-tr-none":60},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4ca7-70d8-b4c6-43e2d8c050f1","Dilek-şart kipiyle istekler","dilek-sart-kipiyle-istekler","Dilek-şart kipinin -sa ve -se biçimleriyle istek belirtmeyi, kişi eklerini, olumsuz yapıları ve soru biçimiyle öneri sunmayı örneklerle öğren.","## 1. Bir isteği dile getirmek\n\nBir isteğini **-sa \u002F -se** ekiyle anlatabilirsin: “Biraz dinlensem.” Bu kullanımda bir koşul koymazsın; yapmak istediğin bir şeyi söylersin. Dilek-şart kipi, başka biriyle ilgili dileğini ya da birlikte yapabileceğiniz bir şeyi de anlatabilir.\n\nBu sayfada şu kullanımları öğreneceksin:\n\n- Kendi isteğini söylemek: **Biraz dinlensem.**\n- Bir durumun gerçekleşmesini istemek: **Yağmur dursa.**\n- Birlikte yapılacak bir şey önermek: **Biraz yürüsek mi?**\n\n## 2. -sa \u002F -se ve kişi ekleri\n\nYapı şöyledir: **fiil kökü veya gövdesi + -sa \u002F -se + kişi eki**.\n\nFiilin son ünlüsü **a, ı, o, u** ise **-sa**; **e, i, ö, ü** ise **-se** kullanılır:\n\n- al → **alsa**, çalış → **çalışsa**, oku → **okusa**\n- gel → **gelse**, bitir → **bitirse**, gör → **görse**, gül → **gülse**\n\n:::note\nÜnlüyle biten fiillere **-sa \u002F -se** doğrudan eklenir; araya kaynaştırma ünsüzü girmez: **oku → okusa**, **bekle → beklese**. **Demek** ve **yemek** fiillerinde de kökteki **e** korunur: **de + se + m → desem**, **ye + se + m → yesem**.\n:::\n\n| Kişi | -sa ile | -se ile |\n| --- | --- | --- |\n| Ben | baksam | gelsem |\n| Sen | baksan | gelsen |\n| O | baksa | gelse |\n| Biz | baksak | gelsek |\n| Siz | baksanız | gelseniz |\n| Onlar | baksalar | gelseler |\n\nKişi eki çoğu zaman yeterlidir. Bu yüzden kişi zamirini söylemek zorunda değilsin: **Biraz dinlensem.**\n\n:::note\n**Onlar** zamiri açıkça kullanıldığında üçüncü çoğul kişi eki kullanılmayabilir: **Onlar da gelse.** ve **Onlar da gelseler.** biçimlerinin ikisi de doğrudur.\n:::\n\n## 3. Kendi isteğin ve başkalarıyla ilgili dilekler\n\n**-sam \u002F -sem**, kendi yapmak istediğin bir işi anlatabilir. Bu biçim, bazen kendi kendine düşünürken kullanılır. İşin yapılacağı kesin değildir.\n\n:::example\n**Uzun bir yürüyüşten sonra:**\nBiraz **otursam**. Çok yoruldum.\n\n**Tatil planı yaparken:**\nBu yaz birkaç gün deniz kenarında **kalsam**.\n\n**Yağmurun bitmesini beklerken:**\nŞu yağmur artık **dursa**!\n\n**Arkadaşlarını özlediğinde:**\nArkadaşlarım da burada **olsalar**!\n:::\n\nBu cümlelerde konuşan kişi bir isteğini dile getirir. Son örnekte **olsalar**, arkadaşların burada olmasını istemeyi anlatır; bunun gerçekleşeceğini bildirmez.\n\n### Sen ve siz biçimleriyle öneriler\n\n**-san \u002F -sen** ve **-sanız \u002F -seniz** biçimleriyle karşındaki kişiye öneride bulunabilirsin. Yumuşak bir ses tonuyla söylendiğinde bu cümleler kibar bir öneri olabilir. **Siz** biçimi, birden fazla kişiye veya saygılı biçimde hitap ettiğin bir kişiye uygundur.\n\n- Çok yoruldun. **Biraz dinlensen.**\n- Öksürüğünüz geçmedi. **Doktora gitseniz?**\n\n### Keşke ile dilekler\n\n**Keşke**, bir şeyin olmasını ne kadar istediğini vurgular ve cümlenin dilek anlamını belirginleştirir. Özellikle şu anda gerçek olmayan veya gerçekleşmesi kesin olmayan durumlar için kullanılır.\n\n- Çok işim var. **Keşke biraz dinlensem.**\n- Dışarı çıkmak istiyoruz. **Keşke yağmur dursa!**\n- Seni özledik. **Keşke sen de burada olsan.**\n\n### Bari ve ya ile istekler\n\nGünlük konuşmada **bari**, daha çok istediğin şey gerçekleşmediğinde daha azıyla yetinme isteğini anlatabilir. Cümlenin başında veya dilek-şart biçiminden sonra gelebilir.\n\n- Bugün gelemedi. **Bari yarın gelse.**\n- Bizi ziyaret etmiyor. **Arasa bari.**\n\nDilek-şart biçiminden sonra ayrı yazılan **ya**, öneriyi daha vurgulu yapar. Ses tonuna ve bağlama göre teşvik veya hafif sitem anlatabilir; her zaman kibar bir öneri değildir.\n\n- Çok yoruldun. **Biraz dinlensen ya!** → Dinlenmeye teşvik.\n- Bütün işi ben yapıyorum. **Sen de yardım etsen ya!** → Hafif sitem.\n\n## 4. Soru biçimiyle öneri sunmak\n\nÖzellikle **biz** biçimiyle kullanılan **-sak mı \u002F -sek mi**, birlikte yapılacak bir iş için öneri sunar. Karşındaki kişinin düşüncesini de sorarsın.\n\n| Biçim | Örnek | Kullanım |\n| --- | --- | --- |\n| -sam mı \u002F -sem mi | Biraz dinlensem mi? | Kendi yapacağın iş hakkında düşünme veya fikir sorma |\n| -sak mı \u002F -sek mi | Biraz dinlensek mi? | Birlikte yapılacak bir iş önerme |\n\n:::example\n— Hava çok güzel. Parkta biraz **yürüsek mi**?\n— Olur, yürüyelim.\n\n— Bu akşam evde yemek **yapsak mı**?\n— Güzel fikir!\n:::\n\n**Dinlensem.** bir isteği dile getirir. **Dinlensem mi?** ise kişinin ne yapacağına karar vermeye çalıştığını veya birinin fikrini sorduğunu gösterebilir.\n\n:::warning\nSoru eki ayrı yazılır ve bu yapıda kişi ekinden sonra gelir:\n\n✓ Biraz **dinlensek mi**?\n\n✗ Biraz **dinlensekmi**?\n\nBurada öğretilen **-sam \u002F -sem** ve **-sak \u002F -sek** biçimlerinde kişi ekleri **-m** ve **-k** ünlü içermez. Bu yüzden son ünlü, **-sa \u002F -se** ekindeki **a** veya **e** olur ve soru ekinin yalnızca **mı \u002F mi** biçimleri kullanılır: **baksam mı**, **gelsem mi**, **baksak mı**, **gelsek mi**.\n:::\n\n## 5. Olumsuz istekler\n\nBir işin yapılmamasını veya bir durumun gerçekleşmemesini istiyorsan fiile önce **-ma \u002F -me**, sonra **-sa \u002F -se** ve kişi ekini getirirsin.\n\n| Fiil | Olumsuz yapı | Örnek |\n| --- | --- | --- |\n| çalışmak | çalış-ma-sa-m | Bugün hiç çalışmasam. |\n| bitmek | bit-me-se | Bu güzel gün hiç bitmese! |\n| çıkmak | çık-ma-sa-k | Bu akşam dışarı çıkmasak mı? |\n\nİlk iki örnek bir dileği anlatır. Son örnek ise dışarı çıkmama önerisidir.\n\n:::tip\nEklerin sırasını hatırla: **gel + me + se + m → gelmesem**. Olumsuzluk eki, dilek-şart ekinden önce gelir.\n:::\n\n## 6. İstek mi, koşul mu?\n\n**-sa \u002F -se** her zaman istek anlatmaz. Cümlenin devamına ve bağlama bak.\n\n| Cümle | Anlam |\n| --- | --- |\n| Biraz dinlensem. Çok yoruldum. | Dinlenmek istiyorum. |\n| Biraz dinlensem kendimi daha iyi hissederim. | Dinlenmenin sonucunu söylüyorum. |\n\nİlk cümlede istek tek başına dile getirilir. İkinci cümlede **dinlensem**, daha iyi hissetmenin koşuludur.\n\nHatırlamak için:\n\n- **Biraz otursam.** → Kendi isteğim.\n- **Yağmur dursa!** → Bir durumla ilgili dileğim.\n- **Biraz yürüsek mi?** → Birlikte yapabileceğimiz bir şey için önerim.\n- **Bu akşam dışarı çıkmasak mı?** → Bir şeyi yapmama önerim.","tr","B1",95,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a88-7e75-aa63-afc15e2a40f4","Dilek, öneri ve keşke",false,0,8,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"dilek-oneri-ve-keske-b1",[],[26,36,44,53],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5cff-760f-97cd-61f0f735ee08","GrammarExercise","01a0e1ad-5cff-760f-97cd-61f0f735ee08","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4ca7-70d8-b4c6-43e2d8c050f1","Dilek-şart kipiyle istekler – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_45090a95-d915-4a89-8b9a-5681ad880ba6_hero.webp?v=1790492630",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":42,"blankCount":42,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5d21-760d-909f-1c1a9a638a0d","01a0e1ad-5d21-760d-909f-1c1a9a638a0d","Dilek-şart kipiyle istekler – Bağlama uygun anlam","Bağlamda amaçlanan anlamı veren seçeneği seçin.",1,12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_077eb7a8-d2d9-4e51-838e-2432597bf61d_hero.webp?v=1790492630",{"@id":45,"@type":28,"id":46,"grammarPage":30,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5d39-753c-8126-4e5f37865626","01a0e1ad-5d39-753c-8126-4e5f37865626","Dilek-şart kipi: Kişi ve istek","Her kutucuğa dokunun, sonra uygun sütuna dokunarak cümleyi yerleştirin.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_064cf64c-c6a2-4a8d-8e0d-f6bedf224b63_hero.webp?v=1790492630",{"@id":54,"@type":28,"id":55,"grammarPage":30,"title":56,"instructions":57,"displayOrder":58,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":59},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5d3f-7b79-8cd5-efd8ca5ae56f","01a0e1ad-5d3f-7b79-8cd5-efd8ca5ae56f","Dilek-şart kipi: Bağlam ve konuşma amacı","Cümleleri okuyun. Her kutucuğa, ardından anlamına uygun sütuna dokunun.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a358d621-fced-40a9-bc53-9feab6df026f_hero.webp?v=1790492630",null]