[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-dogrudan-ve-dolayli-anlatim":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4cbe-7e19-b077-3c87eced1758":76,"exercise-list-path-tr-none":106},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":75},"01a0e1ad-4cbe-7e19-b077-3c87eced1758","Doğrudan ve dolaylı anlatım","dogrudan-ve-dolayli-anlatim","Doğrudan ve dolaylı anlatımda sözleri aktarmayı; kişi, yer ve zaman ifadelerini değiştirmeyi, bildirme, soru ve istek cümlelerini kurmayı öğren.","Birinin sözlerini aynen tekrarlayabilir veya anlamını kendi cümlenle aktarabilirsin. **Doğrudan anlatım** sözleri aynen verir; **dolaylı anlatım** ise bu sözleri aktaran kişinin bakış açısına göre düzenler. Bu ayrımı kullanarak haberleri, soruları ve istekleri aktarabilirsin.\n\n## 1. Sözleri aynen vermek veya aktarmak\n\nDoğrudan anlatımda konuşanın sözlerini tırnak içine alırız. Dolaylı anlatımda tırnak kullanmayız; kişi ifadelerini ve cümle yapısını gerektiğinde değiştiririz.\n\n:::example\n**Doğrudan:** Elif, “Ben yorgunum.” dedi.\n\n**Dolaylı:** Elif, **yorgun olduğunu** söyledi.\n\nİki cümlede de yorgun olan kişi Elif'tir. İkinci cümlede Elif'in sözlerini aynen tekrarlamıyoruz.\n:::\n\nSöz aktarmak için **demek, söylemek, belirtmek, sormak** ve **istemek** gibi fiiller kullanılır. Ancak bu fiillerin cümle yapıları aynı değildir:\n\n- Elif, “Yorgunum.” **dedi**.\n- Elif, yorgun olduğunu **söyledi**.\n- Elif, toplantının ne zaman başlayacağını **sordu**.\n\n## 2. Haber ve bilgi cümlelerini aktarmak\n\nŞimdiki zaman, geniş zaman ve geçmiş zamanla verilen bilgileri aktarırken çoğunlukla **-dık \u002F -dik \u002F -duk \u002F -dük** yapısını kullanırız. Ünsüz uyumuyla bu biçimler **-tık \u002F -tik \u002F -tuk \u002F -tük** olabilir. Gelecekteki işler için **-acak \u002F -ecek** kullanırız.\n\nBu yapılara işi yapan kişiyi gösteren **iyelik eki**, ardından *söylemek* gibi fiillerle **belirtme durumu eki** gelir.\n\n| Doğrudan anlatım | Dolaylı anlatım |\n| --- | --- |\n| Ece, “Evde çalışıyorum.” dedi. | Ece, evde **çalıştığını** söyledi. |\n| Ece, “Her gün yürüyorum.” dedi. | Ece, her gün **yürüdüğünü** söyledi. |\n| Ece, “Dün geldim.” dedi. | Ece, önceki gün **geldiğini** söyledi. |\n| Ece, “Toplantıya katılacağım.” dedi. | Ece, toplantıya **katılacağını** söyledi. |\n| Ece, “Toplantıya katılmayacağım.” dedi. | Ece, toplantıya **katılmayacağını** söyledi. |\n\n**-dık** yapısı tek başına geçmiş zaman anlamına gelmez. Zamanı, cümlenin bağlamından ve *her gün, o sırada, önceki gün* gibi ifadelerden anlarız.\n\nİsim ve sıfatlarla kurulan cümlelerde **olduğunu** veya gelecek anlamında **olacağını** kullanırız:\n\n:::example\nMert, “Öğrenciyim.” dedi. → Mert, **öğrenci olduğunu** söyledi.\n\nMert, “Hazır değilim.” dedi. → Mert, **hazır olmadığını** söyledi.\n\nMert, “Akşam evde olacağım.” dedi. → Mert, akşam **evde olacağını** söyledi.\n:::\n\n## 3. Kişiyi doğru göstermek\n\nDolaylı anlatımda ekleri, sözleri ilk söyleyen kişiye göre değil, **yeni cümlede kimin anlatıldığına göre** seçersin.\n\nAşağıdaki örneklerde Deniz farklı kişiler hakkında bilgi veriyor:\n\n| Bilginin ilgili olduğu kişi | Dolaylı anlatım |\n| --- | --- |\n| Ben | Deniz, **benim geldiğimi** söyledi. |\n| Sen | Deniz, **senin geldiğini** söyledi. |\n| O | Deniz, **onun geldiğini** söyledi. |\n| Biz | Deniz, **bizim geldiğimizi** söyledi. |\n| Siz | Deniz, **sizin geldiğinizi** söyledi. |\n| Onlar | Deniz, **onların geldiklerini** söyledi. |\n\nKişi açıkça yazıldığında **benim, senin, onun** gibi tamlayan biçimleri kullanılır. Kişi zaten belliyse bu kelimeler söylenmeyebilir.\n\nEkleri şu örnekte görebilirsin: **gel-diğ-im-i**. Burada **-im** işi yapanın *ben* olduğunu, sondaki **-i** ise aktarılan bilginin *söyledi* fiiline bağlandığını gösterir. **-dik** ekindeki **k**, ünlüyle başlayan ekten önce **ğ** olur. Aynı değişim **geleceğimi** biçiminde de görülür.\n\n:::note\n**Geldiğini** biçimi hem *senin* hem de *onun* için kullanılabilir. Anlam açık değilse kişiyi belirt: **senin geldiğini \u002F onun geldiğini**.\n\nÇoğul kişiyle **onların geldiğini** biçimi de kullanılabilir; **onların geldiklerini** tek seçenek değildir.\n:::\n\n## 4. Yer ve zaman ifadelerini uyarlamak\n\n**Ben, sen, burada, bugün, yarın** gibi ifadeleri otomatik olarak değiştirme. Önce kimin, nerede ve ne zaman konuştuğuna bak.\n\n:::example\n**Pazartesi günü:** Selin bana, “Yarın seni burada bekleyeceğim.” dedi.\n\n**Salı günü, başka bir yerde anlatıyorum:** Selin, **bugün beni orada bekleyeceğini** söyledi.\n\nSelin'in sözündeki **seni**, beni gösteriyor. Yer değiştiği için **burada → orada**; gün değiştiği için **yarın → bugün** oluyor.\n:::\n\nAynı gün ve aynı yerde anlatıyorsan **yarın** ve **burada** değişmeden kalabilir:\n\n**Selin, yarın beni burada bekleyeceğini söyledi.**\n\n:::tip\nAktarmadan önce üç soruyu cevapla: **Kim konuşuyor? Hangi gün? Nerede?** İfadeleri bu cevaplara göre seç.\n:::\n\n## 5. Soruları aktarmak\n\nEvet veya hayırla cevaplanan sorularda yaygın yapı **fiilin olumlu biçimi + olumsuz biçimi + kişi ve durum ekleri** şeklindedir: **gelip gelmediğini**, gelecek anlamında **gelip gelmeyeceğini**.\n\n| Doğrudan soru | Dolaylı anlatım |\n| --- | --- |\n| Ayşe bana, “Kahve içiyor musun?” diye sordu. | Ayşe bana **kahve içip içmediğimi** sordu. |\n| Ayşe bana, “Yarın gelecek misin?” diye sordu. | Ayşe bana **yarın gelip gelmeyeceğimi** sordu. |\n| Ayşe bana, “Hazır mısın?” diye sordu. | Ayşe bana **hazır olup olmadığımı** sordu. |\n\nSoru kelimesi varsa onu koruruz:\n\n- “Nerede oturuyorsun?” → Ayşe bana **nerede oturduğumu** sordu.\n- “Ne zaman döneceksin?” → Ayşe bana **ne zaman döneceğimi** sordu.\n\n:::warning\nDolaylı soruya ayrıca **mi** ekleme:\n\n✓ Ayşe bana **nerede oturduğumu sordu**.\n\n✗ Ayşe bana **nerede oturduğumu mu sordu**.\n\nİkinci biçim, aktarılan soruyu bildirmek için uygun değildir. Sonuna soru işareti konursa farklı bir soruya dönüşür: Ayşe'nin bunu sorup sormadığını sorarız.\n:::\n\n## 6. Emir ve istekleri aktarmak\n\nEmir veya isteği aktarırken genellikle **-ma \u002F -me + iyelik eki + belirtme durumu eki** kullanırız: **gelmemi, beklemeni, oturmasını**. Aktarma fiili olarak **söylemek** veya **istemek** kullanılabilir.\n\n:::example\nÖğretmen bize, “Kapıyı kapatın.” dedi.\n\n→ Öğretmen bize **kapıyı kapatmamızı söyledi**.\n\nAnnem bana, “Geç kalma.” dedi.\n\n→ Annem bana **geç kalmamamı söyledi**.\n\nEce bana, “Lütfen biraz bekle.” dedi.\n\n→ Ece **biraz beklememi istedi**.\n:::\n\n**Geç kalmamamı** biçimindeki ilk **-ma** olumsuzluk bildirir; sonraki **-ma**, isteği aktarmak için kullanılan yapının parçasıdır.\n\nAnlam farkına dikkat et:\n\n- **Geldiğini söyledi:** Birinin geldiği bilgisini verdi.\n- **Gelmesini söyledi:** Birine gelmesi yönünde talimat verdi.\n\n## 7. Aktarmadan önce kontrol et\n\n1. **Bilgi mi, soru mu, istek mi?** Buna uygun yapıyı seç.\n2. **İşi kim yapıyor?** Kişiyi ve iyelik ekini kontrol et.\n3. **Zaman veya yer değişti mi?** Yalnızca gerekli ifadeleri değiştir.\n4. **Anlam aynı kaldı mı?** Haberi yanlışlıkla emre veya soruya dönüştürme.\n\nKısa hatırlatma: **geldiğini söyledi** bilgi, **gelip gelmediğini sordu** soru, **gelmesini istedi** istek aktarır.","tr","B1",128,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0e1ad-4a89-7e19-b6bd-ee6492d3437b",false,0,4,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":34},"01a0e1ad-a84b-7818-a1ac-3924494a4750","Dolaylı anlatımda kullanılan fiiller",[25,37,48,58,66],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":36},"01a0e1ad-a84b-78bc-a1ac-3924499f0759",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":32,"partsOfSpeech":33,"audio":34,"audioUrl":35},"01a0e1ad-84e3-7153-928b-1f8dee16c4e5","demek",8,"A2","tts_74e4b943c6175cd4_tr-TR.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_74e4b943c6175cd4_tr-TR.mp3",1,{"id":38,"vocabularyWord":39,"displayOrder":47},"01a0e1ad-a84b-78fc-a1ac-39244a68f7ee",{"id":40,"word":41,"frequency":42,"level":43,"language":9,"audioFilePath":44,"partsOfSpeech":45,"audio":34,"audioUrl":46},"01a0e1ad-86ec-76e9-9a35-0a48692637d6","söylemek",10,"A1","tts_55685d020076b97e_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_55685d020076b97e_tr-TR.mp3",2,{"id":49,"vocabularyWord":50,"displayOrder":57},"01a0e1ad-a84b-7924-a1ac-39244a905db1",{"id":51,"word":52,"frequency":53,"level":10,"language":9,"audioFilePath":54,"partsOfSpeech":55,"audio":34,"audioUrl":56},"01a0e1ad-844b-77ab-bdd3-80d8e8ef517d","belirtmek",7,"tts_082ba0d0b1cc9a5b_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_082ba0d0b1cc9a5b_tr-TR.mp3",3,{"id":59,"vocabularyWord":60,"displayOrder":17},"01a0e1ad-a84b-7944-a1ac-39244aafe265",{"id":61,"word":62,"frequency":30,"level":43,"language":9,"audioFilePath":63,"partsOfSpeech":64,"audio":34,"audioUrl":65},"01a0e1ad-86eb-7740-a0d1-d5b818fbd8cd","sormak","tts_802beef43cd41638_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_802beef43cd41638_tr-TR.mp3",{"id":67,"vocabularyWord":68,"displayOrder":74},"01a0e1ad-a84b-797c-a1ac-39244b84612b",{"id":69,"word":70,"frequency":30,"level":43,"language":9,"audioFilePath":71,"partsOfSpeech":72,"audio":34,"audioUrl":73},"01a0e1ad-85b0-7c97-aeac-b889ed7349f3","istemek","tts_cf10b7590acd521d_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_cf10b7590acd521d_tr-TR.mp3",5,[],[77,87,93,100],{"@id":78,"@type":79,"id":80,"grammarPage":81,"title":82,"instructions":83,"displayOrder":16,"type":84,"questionCount":85,"blankCount":85,"isCompleted":15,"ogImageUrl":86},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5e43-7dee-8a4f-327432dff7de","GrammarExercise","01a0e1ad-5e43-7dee-8a4f-327432dff7de","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4cbe-7e19-b077-3c87eced1758","Doğrudan ve dolaylı anlatım – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0555b2af-7ea7-416e-b6cd-2c8db269d3da_hero.webp?v=1790492630",{"@id":88,"@type":79,"id":89,"grammarPage":81,"title":90,"instructions":91,"displayOrder":36,"type":84,"questionCount":85,"blankCount":85,"isCompleted":15,"ogImageUrl":92},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5e69-7709-bc29-2f1f9400af79","01a0e1ad-5e69-7709-bc29-2f1f9400af79","Doğrudan ve dolaylı anlatım – Bağlama uygun anlam","Bağlamda amaçlanan anlamı veren seçeneği seçin.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_630447a9-9fa5-4a12-b473-3df90d7ef509_hero.webp?v=1790492630",{"@id":94,"@type":79,"id":95,"grammarPage":81,"title":96,"instructions":97,"displayOrder":47,"type":98,"questionCount":17,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":99},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5e8b-784f-b71e-d0dd88c20c25","01a0e1ad-5e8b-784f-b71e-d0dd88c20c25","Dolaylı anlatım: bilgi, zaman ve kişi","Bir kutucuğa, ardından uygun sütuna dokunun. Bütün kutucukları yerleştirin.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_85d18384-ea48-42f5-92e4-874ebb3ca2ae_hero.webp?v=1790492630",{"@id":101,"@type":79,"id":102,"grammarPage":81,"title":103,"instructions":104,"displayOrder":57,"type":98,"questionCount":17,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":105},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-5e94-76ce-9498-1e36306c4bcb","01a0e1ad-5e94-76ce-9498-1e36306c4bcb","Dolaylı anlatım: sorular ve istekler","Bir kutucuğa, ardından uygun sütuna dokunun. Her panoda verilen sınıflandırma ölçütünü kullanın.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e1f051ba-dc9e-4250-9bea-78120986187b_hero.webp?v=1790492630",null]