[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-gelecek-zamanin-rivayeti":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4d5a-7627-8e11-883b308ec03f":25,"exercise-list-path-tr-none":43},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4d5a-7627-8e11-883b308ec03f","Gelecek zamanın rivayeti","gelecek-zamanin-rivayeti","Gelecek zamanın rivayetini -acakmış ve -ecekmiş ile kur; duyulan planları aktar, kişi eklerini, olumsuz biçimleri ve soru yapılarını örneklerle öğren.","## 1. Duyulan bir planı aktarmak\n\nBir başkasından duyduğun veya bir duyurudan öğrendiğin gelecek planlarını **-acakmış \u002F -ecekmiş** ile aktarabilirsin. Bu yapı *gelecek zamanın rivayeti* olarak adlandırılır. Kişi ekleri, olumsuzluk ve soru biçimleriyle kimin ne yapacağını aktarır veya sorarsın.\n\n:::example\nElif telefonda, “Yarın evden çalışacağım,” dedi.\n\nBu bilgiyi arkadaşına aktarıyorsun:\n\nElif yarın evden **çalışacakmış**.\n:::\n\nBurada çalışma henüz gerçekleşmemiştir. **-mış**, çalışmanın geçmişte olduğunu değil, bilgiyi dolaylı olarak edindiğini gösterir.\n\n- Bir planı aktarabilirsin: Deniz hafta sonu ailesini **ziyaret edecekmiş**.\n- Bir duyurudaki bilgiyi paylaşabilirsin: Kütüphane pazartesi **açılacakmış**.\n- Duyduğun bir tahmini aktarabilirsin: Hava raporuna göre yarın kar **yağacakmış**.\n\n:::note\n**Rivayet**, burada bir dil bilgisi terimidir; bilginin mutlaka söylenti veya güvenilmez olduğu anlamına gelmez. Resmî bir duyurudan öğrendiğin bilgiyi de bu yapıyla aktarabilirsin.\n:::\n\n### Sonradan fark etme ve şaşırma\n\n**-mış**, yalnızca duyulan bilgiyi aktarmak için kullanılmaz; bir bilgiyi sonradan fark ettiğini de gösterebilir. Bağlama ve söyleyişe göre şaşkınlık da anlatabilir. **Meğer** sözü bu anlamı belirginleştirir.\n\n:::example\nKatılımcı listesinde hiç beklemediğin bir arkadaşının adını görüyorsun:\n\nMeğer o da bizimle **gelecekmiş**!\n\nTakvime yeniden bakıp tarihi yanlış hatırladığını fark ediyorsun:\n\nToplantı **yarınmış**, ben bugün sanıyordum.\n:::\n\nİlk örnekte **gelecekmiş**, gelecekteki bir plana ilişkin yeni fark edilen bilgiyi anlatır. İkinci örnekte **yarınmış**, gelecek zamanın rivayeti değildir; **-mış** ekinin isim soylu bir sözcüğe eklenerek sonradan fark etmeyi anlatmasına örnektir.\n\n## 2. Yapı ve kişi ekleri\n\nTemel yapı şöyledir:\n\n**Fiil kökü veya gövdesi + -(y)acak \u002F -(y)ecek + -mış \u002F -miş + kişi eki**\n\nGelecek zaman eki, fiilin son ünlüsüne göre seçilir. Ünlüyle biten fiillerde araya **y** girer: **başlayacakmış**, **bekleyecekmiş**.\n\n| Fiilin son ünlüsü | Birleşik ek | Örnek |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı, o, u | **-(y)acakmış** | bakacakmış, çalışacakmış, koşacakmış, bulacakmış |\n| e, i, ö, ü | **-(y)ecekmiş** | gelecekmiş, bitecekmiş, dönecekmiş, gülecekmiş |\n\nRivayet eki burada **-mış** veya **-miş** olur. Çünkü hemen önündeki gelecek zaman ekinin son ünlüsü **a** veya **e**'dir; bu yapıda **-muş \u002F -müş** kullanılmaz.\n\n| Kişi | Gelmek | Yapmak |\n| --- | --- | --- |\n| Ben | **gelecekmişim** | **yapacakmışım** |\n| Sen | **gelecekmişsin** | **yapacakmışsın** |\n| O | **gelecekmiş** | **yapacakmış** |\n| Biz | **gelecekmişiz** | **yapacakmışız** |\n| Siz | **gelecekmişsiniz** | **yapacakmışsınız** |\n| Onlar | **geleceklermiş** | **yapacaklarmış** |\n\nÜçüncü çoğul kişide **gelecekmişler \u002F yapacakmışlar** biçimleri de doğrudur.\n\n:::tip\n**Geleceğim** biçiminde k, ğ olur; ancak **gelecekmişim** biçiminde k korunur. Çünkü gelecek zaman ekinden sonra ünsüzle başlayan **-miş** gelir.\n:::\n\nBirinci kişi biçimleri de doğaldır. Özellikle senin hakkında başkasının yaptığı bir planı sonradan öğrendiğinde kullanılır:\n\n:::example\nMüdür yeni görev dağılımını açıklamış. Yarınki toplantıda sunumu ben **yapacakmışım**.\n\nYeni programa göre biz cumartesi de **çalışacakmışız**.\n:::\n\n## 3. Olumsuzluk ve sorular\n\nOlumsuzluk eki **-ma \u002F -me**, gelecek zaman ekinden önce gelir. Ardından **y** eklenir:\n\n**gel-me-y-ecek-miş → gelmeyecekmiş**\n\n**yap-ma-y-acak-mış → yapmayacakmış**\n\nSoru kurarken **mı \u002F mi** ayrı yazılır. Rivayet eki soru ekine bağlanır ve araya **y** girer: **mıymış \u002F miymiş**. Kişi eki de bu bölümün sonuna gelir.\n\n| Anlam | Örnek |\n| --- | --- |\n| Olumsuz bilgi | Ece yarın **gelmeyecekmiş**. |\n| Olumlu soru | Ece yarın **gelecek miymiş**? |\n| Olumsuz soru | Ece yarın **gelmeyecek miymiş**? |\n| İkinci kişiyle soru | Sen de bizimle **gelecek miymişsin**? |\n| Kalın ünlülü biçim | Toplantı erken **başlayacak mıymış**? |\n| Üçüncü çoğul kişiyle soru | Misafirler burada **kalacaklar mıymış**? |\n\nBu sorular, çoğunlukla karşıdaki kişinin edindiği bilgiyi öğrenmek için kullanılır.\n\n:::example\n— Ece'yle konuştun mu? Yarın bizimle **gelecek miymiş**?\n\n— Hayır, işi varmış. **Gelmeyecekmiş**.\n:::\n\nİkinci kişiyle soruda da muhatabının başkasından öğrendiği bir planı sorabilirsin:\n\n:::example\nAyşe ile Deniz aynı ekipte çalışıyor. Müdür, geziye kimlerin katılacağını Deniz'e bildirmiş. Ayşe, Deniz'e soruyor:\n\n— Müdürle konuşmuşsun. Sen de bizimle **gelecek miymişsin**?\n\n— Evet, beni de listeye eklemiş. Ben de **gelecekmişim**.\n:::\n\n**Ne zaman, nerede, kim** gibi soru sözleri varsa ayrıca mı \u002F mi kullanılmaz:\n\n- Ece **ne zaman gelecekmiş**?\n- Toplantı **nerede yapılacakmış**?\n\n## 4. Gelecek zaman ve hikâye biçimiyle farkı\n\nAynı olay, konuşanın bilgiye yaklaşımına göre farklı biçimlerde anlatılabilir.\n\n| Biçim | Örnek | Temel fark |\n| --- | --- | --- |\n| Gelecek zaman | Ece yarın **gelecek**. | Konuşan gelecek olayı doğrudan bildirir; bilgi kaynağını ekle belirtmez. |\n| Gelecek zamanın rivayeti | Ece yarın **gelecekmiş**. | Konuşan duyduğu veya öğrendiği gelecek bilgisini aktarır. |\n| Gelecek zamanın hikâyesi | Ece dün **gelecekti**. | Konuşan geçmişteki bir planı veya beklentiyi anlatır. |\n\n**Gelecek** biçimini kullanmak, olayı mutlaka kendi gözünle bildiğin anlamına gelmez. Buradaki fark, **gelecekmiş** biçiminin dolaylı bilgi aktarımını özellikle belirtmesidir.\n\nGelecekte olma ilişkisi, geçmişteki bir konuşma anına göre de kurulabilir:\n\n:::example\nGeçen pazartesi Ece'yle konuştum. Salı günü Ankara'ya **gidecekmiş**. Sonra konuşmadık; gidip gitmediğini bilmiyorum.\n:::\n\nBu örnekte salı günü, pazartesi yapılan konuşmaya göre gelecektedir. Olayın gerçekleşip gerçekleşmediğini **gidecekmiş** biçimi tek başına söylemez.\n\n:::warning\n**Gelecekmiş**, “gelecekti ama gelmedi” demek değildir. Gerçekleşmeyen bir planı anlatmak istiyorsan sonucu da belirt: Ece dün **gelecekti ama gelemedi**.\n:::\n\n### Görünüşe dayanan tahmin: -acakmış \u002F -ecekmiş gibi\n\n**-acakmış \u002F -ecekmiş gibi** kalıbı, gözlenen belirtilerden hareketle bir olayın gerçekleşecek izlenimi verdiğini anlatabilir. Bu kullanımda bilgiyi başkasından duymuş olman gerekmez; olayın gerçekleşeceği de kesin değildir.\n\n:::example\nGözleri dolmuştu. **Ağlayacakmış gibi** bakıyordu.\n\nGökyüzü karardı. **Yağmur yağacakmış gibi** görünüyor.\n:::\n\nİlk örnekte kişinin bakışı ağlamak üzere olduğu izlenimini verir; ikinci örnekte gökyüzünün görünüşü yağmur beklentisi oluşturur.\n\n## 5. Sık yapılan hatalar\n\n| Yanlış | Doğru | Neden? |\n| --- | --- | --- |\n| ✗ geleceğmişim | ✓ **gelecekmişim** | -miş önünde k, ğ olmaz. |\n| ✗ gelmeecekmiş | ✓ **gelmeyecekmiş** | Olumsuzluk ekinden sonra y gerekir. |\n| ✗ gelecekmişsin mi? | ✓ **gelecek miymişsin**? | Tarafsız bilgi sorusunda sıra: gelecek zaman + soru + rivayet + kişi. |\n| ✗ başlayacakmiymiş | ✓ **başlayacak mıymış** | Soru eki ayrı yazılır ve ünlü uyumuna uyar. |\n\n:::note\n**Gelecekmişsin mi?** gibi bir sıra, duyulan sözü şaşkınlıkla tekrar eden özel bir soruda kullanılabilir. Ancak normal biçimde bilgi sorarken **Gelecek miymişsin?** yapısını seç.\n:::\n\n## 6. Kısa kontrol listesi\n\n1. Duyduğun veya öğrendiğin bir gelecek planını mı aktarıyorsun? **-acakmış \u002F -ecekmiş** kullan.\n2. Olay olumsuz mu? **-mayacakmış \u002F -meyecekmiş** biçimini seç.\n3. Evet-hayır sorusu mu soruyorsun? **Yapacak mıymış? \u002F Gelecek miymiş?** biçiminde kur.\n4. Kişi ekini doğru yere ekle: **gelecekmişsin**, **gelecek miymişsin?**\n5. Gerçekleşme sonucunu ayrıca belirt: Bu yapı tek başına olayın gerçekleştiğini veya gerçekleşmediğini göstermez.","tr","B2",130,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a97-7a4f-967b-21778665fcf5","Bilgi kaynağı ve rivayet",false,0,7,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"bilgi-kaynagi-ve-rivayet-b2",[],[26,36],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-63b5-7f96-a40e-4a448340249e","GrammarExercise","01a0e1ad-63b5-7f96-a40e-4a448340249e","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4d5a-7627-8e11-883b308ec03f","Gelecek zamanın rivayeti – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9a186985-bfb9-4c30-be94-66cefb40a61d_hero.webp?v=1790492632",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":42},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-63cf-7966-9e15-be8aa3520a1c","01a0e1ad-63cf-7966-9e15-be8aa3520a1c","Gelecek zamanın rivayeti – Bağlama uygun anlam","Bağlamda amaçlanan anlamı veren seçeneği seçin.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a8fa2edd-03bd-461c-893d-3fcc017ab851_hero.webp?v=1790492632",null]