[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-inca-ile-zaman-iliskisi":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4dc7-7e83-8eff-4e3093405527":25,"exercise-list-path-tr-none":63},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4dc7-7e83-8eff-4e3093405527","-ınca ile zaman ilişkisi","inca-ile-zaman-iliskisi","Fiillere -ınca, -ince, -unca ve -ünce eklerini getirerek olayların zaman ilişkisini anlat; olumlu ve olumsuz biçimleri günlük örneklerle doğru kullan.","Bir olayın ardından ne olduğunu ya da ne yapacağını **-ınca** ekiyle anlatabilirsin: Eve **gelince** dinlendim. Bu yapı, iki olay arasında zaman ilişkisi kurar. Olumlu ve olumsuz biçimleri günlük durumlarda kullanabilirsin.\n\n## 1. Olaylar arasında zaman ilişkisi\n\n**-ınca**, bir eylemi başka bir eylemin zamanına bağlayan bir *zarf-fiil ekidir*. Bu yapıyla ana cümledeki eylemin ne zaman gerçekleştiğini anlatırsın.\n\n:::example\nOtobüs **gelince** bindik.\n\nÖnce otobüs geldi, sonra biz bindik.\n\nHaberi **duyunca** çok sevindim.\n\nSevinmem, haberi duyduğum anda başladı.\n:::\n\nBu nedenle **-ınca**, her zaman aralarında uzun bir süre bulunan iki olayı anlatmaz. İkinci olay, ilk olayla birlikte de başlayabilir.\n\n### Benzer zaman yapılarıyla karşılaştırma\n\n| Yapı | Örnek | Vurgu |\n| --- | --- | --- |\n| **-ınca** | Eve **gelince** aradım. | Eve gelmek, aramanın zamanını belirler; arama o anda veya sonrasında gerçekleşir. |\n| **-dığında** | Eve **geldiğimde** aradım. | Eve geldiğim zamanı belirtir; bu örnekte **gelince** ile anlamı çok yakındır. |\n| **-dıktan sonra** | Eve **geldikten sonra** aradım. | Önce eve geldim, sonra aradım; olayların sırası öne çıkar. |\n| **-ır -maz** | Eve **gelir gelmez** aradım. | Eve geldim ve hiç beklemeden aradım. |\n\nBir olay olduğunda ne yaptığını veya yapacağını anlatmak için **-ınca** kullanabilirsin. Özellikle olayların sırasını vurgulamak istiyorsan **-dıktan sonra**, hiç beklemediğini belirtmek istiyorsan **-ır -maz** uygundur. **-dığında** yapısında kişiye göre biçim değişir: **geldiğimde**, **geldiğinde**, **geldiğimizde**. **-ınca** ise kişiye göre değişmez.\n\n:::note\n**Bana gelince…** kalıbı zaman bildirmez; “bana gelirsek” anlamıyla konuyu bana çevirir: Herkes dışarı çıkmak istiyor. **Bana gelince, ben evde kalmayı tercih ediyorum.**\n:::\n\n## 2. Ek nasıl seçilir?\n\nFiilin **-mak \u002F -mek** bölümünü çıkar ve son ünlüye göre eki seç.\n\n| Fiilin son ünlüsü | Ek | Örnek |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı | **-ınca** | bakmak → **bakınca**, çıkmak → **çıkınca** |\n| e, i | **-ince** | gelmek → **gelince**, bitmek → **bitince** |\n| o, u | **-unca** | olmak → **olunca**, durmak → **durunca** |\n| ö, ü | **-ünce** | dönmek → **dönünce**, gülmek → **gülünce** |\n\nFiil ünlüyle bitiyorsa araya **y** girer:\n\n- başla + y + ınca → **başlayınca**\n- bekle + y + ince → **bekleyince**\n- oku + y + unca → **okuyunca**\n- yürü + y + ünce → **yürüyünce**\n\n**Gitmek** ve **etmek** fiillerinde ünlüyle başlayan bu ek geldiğinde **ünsüz yumuşaması** olur: **t → d**, gitmek → **gidince**, etmek → **edince**. Bu değişim, **t** ile biten her fiilde görülmez: bitmek → **bitince**.\n\n**Yemek** fiilinde ise ünlü değişir: **e → i**, ye + y + ince → **yiyince**. **Demek** fiilinde bu ekle ünlü değişmez; yalnızca araya **y** girer: de + y + ince → **deyince**.\n\n:::warning\nBu ekin başında her zaman **c** vardır; **ç** kullanılmaz.\n\n✓ Evden **çıkınca** beni ara.\n\n✗ Evden **çıkınça** beni ara.\n:::\n\n### İsim ve sıfatlarla: olunca\n\nBir isim veya sıfatla belirtilen durumu başka bir olaya bağlamak için **isim \u002F sıfat + olunca** kullanabilirsin.\n\n:::example\nHava **soğuk olunca** dışarı çıkmıyorum.\n\nHavanın soğuk olduğu zamanlarda dışarı çıkmıyorum; soğuk hava bunun nedenini de açıklıyor.\n\n**Öğrenci olunca** indirimli bilet alabiliyorsun.\n\nÖğrenci olduğun durumda indirimli bilet alma imkânın var.\n:::\n\nBu kullanımda **olunca**, bağlama göre bir durumu veya yeni bir duruma geçişi anlatabilir: **Üniversitede öğrenci olunca başka bir şehre taşındım.** Bu cümlede taşınma, öğrenciliğin başlamasıyla ilişkilidir.\n\n## 3. Geçmiş, gelecek ve alışkanlık\n\n**-ınca** tek başına geçmiş ya da gelecek zaman bildirmez. Zamanı ana cümlenin fiilinden ve bağlamdan anlarsın.\n\n| Kullanım | Örnek |\n| --- | --- |\n| Geçmişteki olay | Dün eve **gelince** yemek yaptım. |\n| Gelecekteki olay | Yarın eve **gelince** seni arayacağım. |\n| Alışkanlık | Her akşam eve **gelince** ellerimi yıkarım. |\n| İstek veya talimat | Eve **gelince** beni ara. |\n\n:::note\n**-ınca** tek başına “hemen” anlamını zorunlu kılmaz. Bunu özellikle belirtmek için **hemen** ekleyebilirsin: Mesajı **okuyunca hemen** cevap verdim.\n:::\n\n## 4. Eylemi kim yapıyor?\n\n**-ınca** yapısına kişi eki getirilmez. Kişiyi cümlenin öznesinden veya bağlamdan anlarsın.\n\n:::example\n**Ben** eve **gelince** dinlendim.\n\n**Biz** eve **gelince** dinlendik.\n:::\n\nİki eylemi aynı kişi yapabilir. Eylemleri farklı kişiler de yapabilir; bu durumda kimin ne yaptığını açıkça belirt.\n\n:::example\n**Ben** eve **gelince annem** çay hazırladı.\n\nGelen kişi benim; çayı hazırlayan kişi annem.\n:::\n\n:::warning\n✓ Ben eve **gelince** seni arayacağım.\n\n✗ Ben eve **gelincem** seni arayacağım.\n\nKişi eki **gelince** biçimine değil, ana cümlenin fiiline gelir: **arayacağım**.\n:::\n\n## 5. Olumsuz biçim ve neden anlamı\n\nOlumsuz biçimde fiile önce **-ma \u002F -me**, ardından **-yınca \u002F -yince** gelir. Sonuç **-mayınca \u002F -meyince** olur.\n\n| Olumlu | Olumsuz |\n| --- | --- |\n| arayınca | **aramayınca** |\n| gelince | **gelmeyince** |\n| okuyunca | **okumayınca** |\n| gülünce | **gülmeyince** |\n\nOlumsuz yapı, beklenen bir olayın gerçekleşmemesini anlatabilir. Özellikle bu kullanımda zaman ilişkisine neden anlamı da eklenir.\n\n:::example\nOtobüs **gelmeyince** taksiye bindik.\n\nOtobüsü bekledik ama otobüs gelmedi. Bu yüzden taksiye bindik.\n\nAnahtarımı **bulamayınca** kapıyı açamadım.\n\nAnahtarımı bulamadım. Bu yüzden kapıyı açamadım.\n:::\n\nOlumlu biçimde de bağlama göre neden anlamı bulunabilir: Çok **yorulunca** biraz dinlendim. Yorulmak hem dinlenmenin zamanını hem de nedenini açıklar.\n\n## 6. Kısa kontrol listesi\n\nBir cümle kurarken şu adımları izle:\n\n1. Zamanı belirleyen olayı seç: **Ders bitti.**\n2. Fiile uygun eki getir: **bitince**.\n3. Ana eylemi ekle: Ders **bitince** eve döndük.\n4. Eylemi yapan kişiyi ve zamanı açık tut: Ders **bitince ben** eve döneceğim.\n\n**-ınca \u002F -ince \u002F -unca \u002F -ünce** olayları zaman bakımından bağlar. Ünlüden sonra **y** kullanılır. Olumsuz biçimler **-mayınca \u002F -meyince** olur; zaman ve kişi bilgisi ana cümlede tamamlanır.","tr","B1",112,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a92-798f-98a9-77ae6b9493bc","Zaman, geçen süre ve değişim",false,0,12,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"zaman-gecen-sure-ve-degisim-b1",[],[26,37,46,55],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-6848-723a-8d0e-ec9b6243ca45","GrammarExercise","01a0e1ad-6848-723a-8d0e-ec9b6243ca45","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4dc7-7e83-8eff-4e3093405527","-ınca ile zaman ilişkisi – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,33,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d64ed582-dd35-428d-ba27-21d76dbe7f76_hero.webp?v=1790492633",{"@id":38,"@type":28,"id":39,"grammarPage":30,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":43,"questionCount":44,"blankCount":44,"isCompleted":16,"ogImageUrl":45},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-6879-7b01-adef-189d1d6e45e1","01a0e1ad-6879-7b01-adef-189d1d6e45e1","-ınca ile zaman ilişkisi – Cümle kurma","Sözcük kutucuklarına doğru sırayla dokunarak cümleyi kurun. Büyük harflere ve noktalama işaretlerine dikkat edin. Yanlış kutucuğu kullanmayın.",1,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_347087fe-4cc1-441f-8b28-829957ad35a1_hero.webp?v=1790492633",{"@id":47,"@type":28,"id":48,"grammarPage":30,"title":49,"instructions":50,"displayOrder":51,"type":52,"questionCount":53,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":54},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-688e-711b-9d85-7ea7755a96d2","01a0e1ad-688e-711b-9d85-7ea7755a96d2","-ınca ile zaman ilişkisi – Eklerin oluşumu","Bir kutucuğa, ardından uygun sütuna dokunun. Bütün kutucukları yerleştirin.",2,"word_sort",5,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_986e5b92-559a-4cc8-ac98-5cd1c932e9c5_hero.webp?v=1790492633",{"@id":56,"@type":28,"id":57,"grammarPage":30,"title":58,"instructions":59,"displayOrder":60,"type":52,"questionCount":61,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":62},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-6893-7f08-87c4-08983a84dcef","01a0e1ad-6893-7f08-87c4-08983a84dcef","-ınca ile zaman ilişkisi – Cümlede anlam","Bir kutucuğa, ardından uygun sütuna dokunun. Her panoda belirtilen anlama göre bütün cümleleri gruplandırın.",3,4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2a1b208a-efad-45e9-83a1-38d0862138bc_hero.webp?v=1790492633",null]