[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-is-ile-olus-ve-yapilis-bicimi":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4ddc-78e3-8a19-ea610962ecde":202,"exercise-list-path-tr-none":232},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":199,"readyImages":201},"01a0e1ad-4ddc-78e3-8a19-ea610962ecde","-ış ile oluş ve yapılış biçimi","is-ile-olus-ve-yapilis-bicimi","Türkçede -ış, -iş, -uş, -üş ekleriyle oluşu ve yapılış biçimini anlatmayı; kaynaştırma y’sini, yaygın kullanımları ve temel anlam farklarını öğren.","Birinin nasıl konuştuğunu veya bir işin nasıl yapıldığını anlatırken **konuşuş**, **yapılış** gibi adlar kullanabilirsin. **-ış** eki, yapılış biçimini anlatmanın yanında **geliş**, **başlayış** gibi sözcüklerle bir olayı da adlandırır.\n\n## 1. Bir hareketi adlandırmak\n\n**-ış**, fiilden ad yapan bir *isim-fiil ekidir*. Fiilin anlattığı hareket, cümlede bir ad gibi kullanılır. Bu ad bazen “Nasıl?” sorusuyla ilgilidir; bazen de olayın kendisini anlatır.\n\n:::example\n- Ece çok sakin konuşuyor. → Ece'nin **konuşuşu** çok sakin. Burada konuşma biçimi önemlidir.\n- Misafirler geldi. → Misafirlerin **gelişi** bizi sevindirdi. Burada gelme olayı önemlidir.\n:::\n\nBu yüzden **-ış** ekini gördüğünde her zaman “yapılış biçimi” anlamı arama. Anlamı cümlenin bütünüyle birlikte düşün.\n\n## 2. Dört biçim ve araya giren y\n\nÖnce fiilin **-mak \u002F -mek** ekini çıkar. Sonra fiilin son ünlüsüne göre **-ış, -iş, -uş, -üş** biçimlerinden birini ekle.\n\n| Son ünlü | Ek | Kuruluş | Sonuç |\n| --- | --- | --- | --- |\n| a, ı | **-ış** | bak + ış | **bakış** |\n| e, i | **-iş** | gel + iş | **geliş** |\n| o, u | **-uş** | dur + uş | **duruş** |\n| ö, ü | **-üş** | gül + üş | **gülüş** |\n\nFiil ünlüyle bitiyorsa araya **y** girer:\n\n- başla + y + ış → **başlayış**\n- bekle + y + iş → **bekleyiş**\n- oku + y + uş → **okuyuş**\n- yürü + y + üş → **yürüyüş**\n\n:::note\n**Demek** fiili de aynı kurala uyar: **de- + y + iş → deyiş**. **Yemek** fiilinde ise **ye-**, **yi-** olur: **yi- + y + iş → yiyiş**. **Deyiş** sözcüğünü “diyiş” diye yazma.\n:::\n\n## 3. Yapılış biçimi ve olay anlamı\n\nBir hareketin kendine özgü biçimini anlatmak için **-ış** kullanabilirsin. Özellikle değerlendirme yaparken bu kullanım yararlıdır.\n\n:::example\n- Bu şiiri **okuyuşunu** çok beğendim. Kelimeleri yavaş ve açık söyledin.\n- Onun **gülüşü** annesinin gülüşüne benziyor.\n- Bu yemeğin **yapılışı** çok kolay. Önce sebzeleri doğruyorsun, sonra hepsini pişiriyorsun.\n:::\n\n**Yapılış**, *yapılmak* fiilinden gelir: **yapıl- + -ış**. Bir şeyin nasıl yapıldığını anlatır. **Oluş** ise *olmak* fiilinden gelir: **ol- + -uş**. Bir olayın nasıl gerçekleştiğini anlatmak için de kullanılır.\n\n:::example\n- Polis, kazanın **oluş biçimini** araştırıyor.\n- Yağmurun aniden **başlayışı** herkesi şaşırttı.\n- Eve **dönüşümüz** iki saat sürdü.\n:::\n\nSon iki örnekte bir hareketin tarzından çok, olayın kendisi ve süresi önemlidir.\n\n### İyelik ve durum ekleriyle zaman anlatımı\n\n**-ış** ile oluşan adlara iyelik ve durum ekleri getirerek bir olayın zamanını da anlatabilirsin. İyelik eki, hareketi yapan kişiyi belirtir.\n\n:::example\n- Türkiye'ye **gelişimde** birkaç gün Ankara'da kaldım. → Türkiye'ye geldiğimde.\n- Ece'nin **gidişinden önce** onunla konuştuk. → Ece gitmeden önce.\n- Baharın **gelişiyle birlikte** havalar ısındı. → Bahar gelince.\n:::\n\n**Gelişimde**, **geliş + im + de** biçiminde kurulur: **-im** iyelik, **-de** bulunma durumu ekidir. **Gidişinden önce** ifadesinde **gidiş + i + n + den** vardır: **-i** iyelik ekinden sonra araya **n** girer ve ayrılma durumu eki **-den** gelir. **Gelişiyle birlikte** ifadesinde ise **geliş + i + yle** vardır; **ile**, ünlüden sonra **-yle** biçiminde eklenir.\n\n## 4. -mak ve -ma ile anlam farkı\n\n**-mak**, **-ma** ve **-ış** hareketleri adlandırabilir; ancak her cümlede aynı anlamı vermezler.\n\n| Cümle | Öne çıkan anlam |\n| --- | --- |\n| **Yüzmek** sağlıklıdır. | Genel olarak yüzme etkinliği |\n| Ece'nin burada **yüzmesi** yasak. | Ece'nin burada bu hareketi yapması |\n| Ece'nin **yüzüşü** çok zarif. | Ece'nin yüzme biçimi |\n\nBu ayrım kesin bir sınır değildir. Örneğin **Misafirlerin gelmesi bizi sevindirdi** ve **Misafirlerin gelişi bizi sevindirdi** cümlelerinin ikisi de doğaldır; ikisi de gelme olayını anlatabilir.\n\n### Her fiille aynı ölçüde doğal değildir\n\n**-ış** eki tam üretken değildir; yani her fiille aynı rahatlıkla kullanılmaz. Birçok fiilde, özellikle yalnızca olayı anlatırken, **-ma \u002F -me** daha doğaldır. Örneğin **Yağmurun aniden başlaması herkesi şaşırttı** günlük dilde çoğu zaman **başlayışı** kullanılan cümleden daha doğaldır. **Başlayışı** yanlış değildir; olayın gerçekleşme biçimini daha belirgin kılabilir.\n\nPek çok **-ış** sözcüğü de kalıplaşarak sözlükte ayrı bir anlam kazanmıştır. Örneğin **görüş**, “fikir” anlamında kullanılabilir; **satış** ve **alışveriş** günlük hayattaki işlemleri adlandırır. **Bakış açısı** ise bir konuyu değerlendirme biçimini anlatan kalıplaşmış bir ifadedir. Bu sözcük ve ifadeleri kendi anlamlarıyla öğrenmek yararlıdır.\n\n:::tip\nÖzellikle “Nasıl yapıyor?” sorusuna dikkat çekmek istiyorsan **-ış** yararlı olabilir: **okuyuşu**, **konuşuşu**, **yürüyüşü**. Yine de seçim yaparken cümlenin anlamını kontrol et.\n:::\n\n## 5. Yaygın kullanımlar ve karışan biçimler\n\nBu ekle oluşan bazı sözcükler günlük dilde belirli bir ad olarak da kullanılır:\n\n- **Giriş** kapısı solda. → Bir yerin giriş bölümü.\n- **Çıkış** nerede? → Dışarı çıkılan yer.\n- Her sabah yarım saat **yürüyüş** yapıyorum. → Bir etkinlik.\n\nGünlük konuşmada **bir … var ki…** kalıbı, kişinin bir özelliğini vurgulamak için kullanılabilir. **Bir bakış atmak** ise birine veya bir şeye bakmayı anlatır; eklenen sıfat, bakışın nasıl olduğunu belirtir.\n\n:::example\n- Onun **bir gülüşü var ki** insanın bütün yorgunluğunu unutturuyor. → Gülüşünün etkisini vurguluyor.\n- Bana **ters bir bakış attı**. → Bana kızgın veya hoşnutsuz bir ifadeyle baktı.\n:::\n\nOlumsuz anlam gerektiğinde **-ma \u002F -me**, isim-fiil ekinden önce gelir. Bu ek ünlüyle bittiği için araya **y** girer: **ol-ma-y-ış → olmayış**.\n\n:::example\nEvde kimsenin **olmayışı** beni şaşırttı.\n:::\n\nOlumsuz **-ış** biçimleri çoğu zaman yazılı anlatımda daha belirgindir. Günlük konuşmada **Evde kimsenin olmaması beni şaşırttı** da doğal bir seçenektir.\n\n:::warning\nÜnlüyle biten fiillerde **y** sesini unutma:\n\n- ✗ Şiiri **okuşunu** beğendim.\n- ✓ Şiiri **okuyuşunu** beğendim.\n\nAyrıca benzer görünen her ek isim-fiil eki değildir: **Çocuklar gülüştü** cümlesindeki *gülüşmek* bir fiildir. **Çocuğun gülüşü güzeldi** cümlesinde ise **gülüş**, hareketten oluşan bir addır.\n:::\n\n## 6. Kısa kontrol listesi\n\n1. Hareketi mi, hareketin yapılış biçimini mi anlatmak istediğini belirle.\n2. Son ünlüye göre **-ış, -iş, -uş, -üş** biçimini seç.\n3. Fiil ünlüyle bitiyorsa araya **y** koy: **bekleyiş**.\n4. Anlamı bağlamdan kontrol et: **okuyuş** bir biçimi, **geliş** bir olayı, **giriş** ise bir yeri anlatabilir.\n\n**-ış**, yalnızca “nasıl?” anlamı vermez; bir hareketi veya olayı da adlandırır.","tr","B1",102,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a8b-7d92-b3b0-1df776569cdc","Eylemleri isim olarak kullanma",false,0,17,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[22],{"id":23,"title":24,"vocabularyListWords":25,"isPublished":34},"01a0e1ad-aac3-7a1c-a918-a281f3a3bfbd","Hareket ve yapılış bildiren isimler",[26,36,45,56,65,74,83,91,101,110,119,128,137,146,155,164,173,181,190],{"id":27,"vocabularyWord":28,"displayOrder":31},"01a0e1ad-aac3-7aac-a918-a281f456256c",{"id":29,"word":30,"frequency":31,"level":10,"language":9,"audioFilePath":32,"partsOfSpeech":33,"audio":34,"audioUrl":35},"01a0e1ad-8617-7cc4-90fa-816da03df261","konuşuş",1,"tts_a001e19253dc74f5_tr-TR.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_a001e19253dc74f5_tr-TR.mp3",{"id":37,"vocabularyWord":38,"displayOrder":41},"01a0e1ad-aac3-7b14-a918-a281f531f3f7",{"id":39,"word":40,"frequency":41,"level":10,"language":9,"audioFilePath":42,"partsOfSpeech":43,"audio":34,"audioUrl":44},"01a0e1ad-88b2-7a5f-b5cb-10b5e9a31a55","yapılış",2,"tts_5716686fa7cd8ae4_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5716686fa7cd8ae4_tr-TR.mp3",{"id":46,"vocabularyWord":47,"displayOrder":55},"01a0e1ad-aac3-7b58-a918-a281f5cdae43",{"id":48,"word":49,"frequency":50,"level":51,"language":9,"audioFilePath":52,"partsOfSpeech":53,"audio":34,"audioUrl":54},"01a0e1ad-855b-7cc6-8e82-97cb56511c01","geliş",7,"A2","tts_d89354547cbb9c2f_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_d89354547cbb9c2f_tr-TR.mp3",3,{"id":57,"vocabularyWord":58,"displayOrder":64},"01a0e1ad-aac3-7ba4-a918-a281f65018ec",{"id":59,"word":60,"frequency":31,"level":10,"language":9,"audioFilePath":61,"partsOfSpeech":62,"audio":34,"audioUrl":63},"01a0e1ad-8441-737c-bae2-7db43cf27293","başlayış","tts_8ce5b8cf8884fafc_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_8ce5b8cf8884fafc_tr-TR.mp3",4,{"id":66,"vocabularyWord":67,"displayOrder":73},"01a0e1ad-aac3-7be4-a918-a281f70a8d21",{"id":68,"word":69,"frequency":50,"level":51,"language":9,"audioFilePath":70,"partsOfSpeech":71,"audio":34,"audioUrl":72},"01a0e1ad-8439-7bdd-a7ca-f40ce4e2b861","bakış","tts_02d0298ada522112_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_02d0298ada522112_tr-TR.mp3",5,{"id":75,"vocabularyWord":76,"displayOrder":82},"01a0e1ad-aac3-7c24-a918-a281f75308f2",{"id":77,"word":78,"frequency":50,"level":10,"language":9,"audioFilePath":79,"partsOfSpeech":80,"audio":34,"audioUrl":81},"01a0e1ad-84f7-76df-84bc-ce713bd50d28","duruş","tts_5641efddff8e1738_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5641efddff8e1738_tr-TR.mp3",6,{"id":84,"vocabularyWord":85,"displayOrder":50},"01a0e1ad-aac3-7c60-a918-a281f7b1d40d",{"id":86,"word":87,"frequency":50,"level":51,"language":9,"audioFilePath":88,"partsOfSpeech":89,"audio":34,"audioUrl":90},"01a0e1ad-857c-733f-862a-7c156b31294e","gülüş","tts_1711d486ff111772_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_1711d486ff111772_tr-TR.mp3",{"id":92,"vocabularyWord":93,"displayOrder":100},"01a0e1ad-aac3-7ca8-a918-a281f87842fb",{"id":94,"word":95,"frequency":31,"level":96,"language":9,"audioFilePath":97,"partsOfSpeech":98,"audio":34,"audioUrl":99},"01a0e1ad-844a-7739-a9ee-d4f43ad25bd4","bekleyiş","B2","tts_51d2e86548ca8c1a_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_51d2e86548ca8c1a_tr-TR.mp3",8,{"id":102,"vocabularyWord":103,"displayOrder":109},"01a0e1ad-aac3-7cd4-a918-a281f8b79d79",{"id":104,"word":105,"frequency":41,"level":10,"language":9,"audioFilePath":106,"partsOfSpeech":107,"audio":34,"audioUrl":108},"01a0e1ad-869b-78b0-b36a-e2ecb11bc7ed","okuyuş","tts_e4179d4b3b76d429_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e4179d4b3b76d429_tr-TR.mp3",9,{"id":111,"vocabularyWord":112,"displayOrder":118},"01a0e1ad-aac3-7cf4-a918-a281f935c0d8",{"id":113,"word":114,"frequency":50,"level":51,"language":9,"audioFilePath":115,"partsOfSpeech":116,"audio":34,"audioUrl":117},"01a0e1ad-88cf-7329-b183-5781e1cd7ce0","yürüyüş","tts_f276be0b7ddbc107_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f276be0b7ddbc107_tr-TR.mp3",10,{"id":120,"vocabularyWord":121,"displayOrder":127},"01a0e1ad-aac3-7d14-a918-a281f9625822",{"id":122,"word":123,"frequency":31,"level":10,"language":9,"audioFilePath":124,"partsOfSpeech":125,"audio":34,"audioUrl":126},"01a0e1ad-84e6-74f0-82b2-b2bdbe120ae3","deyiş","tts_2b6ac5c6f2234a30_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_2b6ac5c6f2234a30_tr-TR.mp3",11,{"id":129,"vocabularyWord":130,"displayOrder":136},"01a0e1ad-aac3-7d30-a918-a281f9dae77b",{"id":131,"word":132,"frequency":50,"level":10,"language":9,"audioFilePath":133,"partsOfSpeech":134,"audio":34,"audioUrl":135},"01a0e1ad-86a3-76a4-849f-8b136819a6f9","oluş","tts_9c65c07a7ca26e6f_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_9c65c07a7ca26e6f_tr-TR.mp3",12,{"id":138,"vocabularyWord":139,"displayOrder":145},"01a0e1ad-aac3-7d50-a918-a281fa363e2c",{"id":140,"word":141,"frequency":50,"level":51,"language":9,"audioFilePath":142,"partsOfSpeech":143,"audio":34,"audioUrl":144},"01a0e1ad-84f1-71ce-a337-c7241576f382","dönüş","tts_f61da5f04aa33c16_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f61da5f04aa33c16_tr-TR.mp3",13,{"id":147,"vocabularyWord":148,"displayOrder":154},"01a0e1ad-aac3-7d6c-a918-a281fadf669c",{"id":149,"word":150,"frequency":50,"level":51,"language":9,"audioFilePath":151,"partsOfSpeech":152,"audio":34,"audioUrl":153},"01a0e1ad-8564-78e6-bfcf-78b0b0b725b0","gidiş","tts_8f1519d3654452f3_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_8f1519d3654452f3_tr-TR.mp3",14,{"id":156,"vocabularyWord":157,"displayOrder":163},"01a0e1ad-aac3-7d88-a918-a281fb8c2612",{"id":158,"word":159,"frequency":100,"level":10,"language":9,"audioFilePath":160,"partsOfSpeech":161,"audio":34,"audioUrl":162},"01a0e1ad-8570-7baa-a397-442f9d4b88f2","görüş","tts_98f7bf4fb2a6c5ae_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_98f7bf4fb2a6c5ae_tr-TR.mp3",15,{"id":165,"vocabularyWord":166,"displayOrder":172},"01a0e1ad-aac3-7da4-a918-a281fc7d26fa",{"id":167,"word":168,"frequency":50,"level":10,"language":9,"audioFilePath":169,"partsOfSpeech":170,"audio":34,"audioUrl":171},"01a0e1ad-86cd-72b4-a306-64364d38589f","satış","tts_014010086c1ca53d_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_014010086c1ca53d_tr-TR.mp3",16,{"id":174,"vocabularyWord":175,"displayOrder":18},"01a0e1ad-aac3-7dc0-a918-a281fccbd599",{"id":176,"word":177,"frequency":50,"level":51,"language":9,"audioFilePath":178,"partsOfSpeech":179,"audio":34,"audioUrl":180},"01a0e1ad-8422-7858-9ffd-93b1a5922cb5","alışveriş","tts_0b1a177e8c6ebcef_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_0b1a177e8c6ebcef_tr-TR.mp3",{"id":182,"vocabularyWord":183,"displayOrder":189},"01a0e1ad-aac3-7de0-a918-a281fdc5797e",{"id":184,"word":185,"frequency":50,"level":51,"language":9,"audioFilePath":186,"partsOfSpeech":187,"audio":34,"audioUrl":188},"01a0e1ad-8565-796e-a100-ef5743e7f9f2","giriş","tts_c5b2cef42a6d594b_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c5b2cef42a6d594b_tr-TR.mp3",18,{"id":191,"vocabularyWord":192,"displayOrder":198},"01a0e1ad-aac3-7dfc-a918-a281fde80335",{"id":193,"word":194,"frequency":50,"level":51,"language":9,"audioFilePath":195,"partsOfSpeech":196,"audio":34,"audioUrl":197},"01a0e1ad-84d4-72cb-afab-ba5b2283604a","çıkış","tts_69add9e476881584_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_69add9e476881584_tr-TR.mp3",19,{"name":15,"slug":200,"language":9},"eylemleri-isim-olarak-kullanma-b1",[],[203,212,219,226],{"@id":204,"@type":205,"id":206,"grammarPage":207,"title":208,"instructions":209,"displayOrder":17,"type":210,"questionCount":163,"blankCount":172,"isCompleted":16,"ogImageUrl":211},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-694f-7a7e-8aff-2eec7e116302","GrammarExercise","01a0e1ad-694f-7a7e-8aff-2eec7e116302","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4ddc-78e3-8a19-ea610962ecde","-ış ile oluş ve yapılış biçimi – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b43a8f31-0547-4150-b25f-0b1fabe241b0_hero.webp?v=1790492633",{"@id":213,"@type":205,"id":214,"grammarPage":207,"title":215,"instructions":216,"displayOrder":31,"type":217,"questionCount":100,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":218},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-697c-7ae3-9630-53bd521abb52","01a0e1ad-697c-7ae3-9630-53bd521abb52","-ış ile oluş ve yapılış biçimi – Hatayı bulma ve düzeltme","Hatalı sözcüğü bulun ve yerine gelecek doğru biçimi seçin.","find_and_fix","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3e97da17-4f66-40af-8bae-1874feaefd6a_hero.webp?v=1790492633",{"@id":220,"@type":205,"id":221,"grammarPage":207,"title":222,"instructions":223,"displayOrder":41,"type":224,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":225},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-698c-7f51-a872-6273246359dc","01a0e1ad-698c-7f51-a872-6273246359dc","-ış ile oluş ve yapılış biçimi – Ekleri sınıflandırma","Her kutucuğa dokunun, sonra uygun sütuna dokunarak yerleştirin.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_caddfb67-8f3c-49f0-9d6f-d2cbe71874be_hero.webp?v=1790492633",{"@id":227,"@type":205,"id":228,"grammarPage":207,"title":229,"instructions":230,"displayOrder":55,"type":224,"questionCount":64,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":231},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-6996-78fa-990a-84a829a525b9","01a0e1ad-6996-78fa-990a-84a829a525b9","-ış ile oluş ve yapılış biçimi – Bağlam ve anlam","Cümleleri okuyun. Her kutucuğa, ardından anlamına uygun sütuna dokunun.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a9d8928a-363c-453a-92d1-627913912935_hero.webp?v=1790492633",null]