[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-mak-ve-ma-ile-isim-fiiller":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4ef4-7665-9e85-4ce024346a34":25,"exercise-list-path-tr-none":61},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4ef4-7665-9e85-4ce024346a34","-mak ve -ma ile isim-fiiller","mak-ve-ma-ile-isim-fiiller","-mak ve -ma ile isim-fiillerin kuruluşunu, ünlü uyumunu, etkinlik adlarında kullanımını ve olumsuzluk ekiyle farkını doğal Türkçe örneklerle öğren.","**Okumak** ve **okuma**, bir işi veya etkinliği adlandırır. Bu biçimlerle bir etkinlik hakkında konuşabilir, bir alışkanlığı değerlendirebilir ve **yüzme kursu** gibi ad grupları kurabilirsin. Bu iki biçimin nerelerde kullanıldığını ve **-ma** ekinin olumsuzluk ekinden farkını öğrenebilirsin.\n\n## 1. İsim-fiil ne işe yarar?\n\n*İsim-fiil*, fiilden oluşur ama cümlede isim gibi kullanılır. Bir işi yapan kişiyi ve zamanı tek başına bildirmez; işin adını belirtir.\n\n- **Yüzüyorum.** → Şimdi yaptığım işi anlatıyorum.\n- **Yüzmek** güzel. → Etkinlik hakkında bir değerlendirme yapıyorum.\n- **Yüzme** kursuna gidiyorum. → Kursun türünü belirtiyorum.\n\nİsim-fiil, fiille birlikte kullanılan başka sözcükleri de yanına alabilir: **kitap okumak**, **her sabah yürümek**, **hızlı konuşma**.\n\n:::example\n**Kitap okumak** beni dinlendiriyor.\n\n**Her sabah yürümek** sağlığa yararlıdır.\n\nBu kursta **doğru nefes alma** tekniklerini öğreniyoruz.\n:::\n\n## 2. Eklerin biçimleri\n\nFiil köküne veya gövdesine **-mak \u002F -mek** ya da **-ma \u002F -me** eklenir. Ekin ünlüsü, fiilin son ünlüsüne göre seçilir.\n\n| Fiilin son ünlüsü | -mak \u002F -mek biçimi | -ma \u002F -me biçimi |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı, o, u | bakmak, çalışmak, koşmak, okumak | bakma, çalışma, koşma, okuma |\n| e, i, ö, ü | gelmek, gitmek, görmek, gülmek | gelme, gitme, görme, gülme |\n\nÖrneğin **oku-** fiilinin son ünlüsü **u** olduğu için **okumak** ve **okuma** biçimleri kullanılır. **Yürü-** fiilinde ise son ünlü **ü** olduğu için biçimler **yürümek** ve **yürüme** olur.\n\n## 3. -mak ile etkinlikten söz etmek\n\n**-mak \u002F -mek**, bir etkinliği genel olarak adlandırırken sık kullanılır. Etkinlik hakkında yorum yapabilir veya **istemek** fiiliyle kendi isteğini anlatabilirsin.\n\n:::example\n**Yeni bir dil öğrenmek** zaman ister.\n\nBu akşam evde **dinlenmek istiyorum**.\n\nHer gün **spor yapmak** bazen zor oluyor.\n:::\n\n**Dinlenmek istiyorum** cümlesinde hem isteyen hem de dinlenecek kişi benim. Buradaki **dinlenmek**, kişi veya zaman eki almaz; kişi ve zaman bilgisi **istiyorum** biçimindedir.\n\nİsim-fiilin biçimi, birlikte kullanıldığı fiile de bağlıdır. Aşağıdaki kalıplarda **istemek** ile **-mak \u002F -mek**, diğer fiillerle **-ma \u002F -me + durum eki** kullanılır.\n\n| Fiil | Kalıp | Örnek |\n| --- | --- | --- |\n| istemek | -mak \u002F -mek + istemek | **Yüzmek istiyorum.** |\n| sevmek | -ma \u002F -me + belirtme eki + sevmek | **Yüzmeyi seviyorum.** |\n| başlamak | -ma \u002F -me + yönelme eki + başlamak | **Okumaya başladım.** |\n| unutmak | -ma \u002F -me + belirtme eki + unutmak | **Gelmeyi unuttum.** |\n\nBu örneklerde isim-fiil ile durum eki arasına **y** girer: **yüz-me-y-i**, **oku-ma-y-a**, **gel-me-y-i**. Fiili öğrenirken bu kalıbı da birlikte öğren.\n\n## 4. -ma ile etkinlik adı ve ad grupları\n\n**-ma \u002F -me** biçimi, özellikle başka bir isimle birlikte bir etkinliğin türünü, alışkanlığını veya yöntemini belirtir.\n\n| Ad grubu | Anlamı |\n| --- | --- |\n| **yüzme kursu** | Yüzmeyi öğreten kurs |\n| **okuma alışkanlığı** | Düzenli olarak kitap, yazı gibi şeyler okuma alışkanlığı |\n| **çalışma saatleri** | Çalışmaya ayrılan saatler |\n| **konuşma hızı** | Bir kişinin ne kadar hızlı konuştuğu |\n\nBu gruplarda ilk sözcükte **-ma \u002F -me** kullanılır: **yüzme kursu**, “yüzmek kursu” değil.\n\nAncak iki ek arasında her cümle için geçerli, kesin bir anlam ayrımı yoktur. Bazı cümlelerde ikisi de kullanılabilir.\n\n:::example\n**Sigara içmek** yasaktır.\n\n**Sigara içme** yasağı var.\n\n**Düzenli çalışmak** başarıyı artırır.\n\n**Düzenli çalışma** başarıyı artırır.\n:::\n\nSon iki cümle birbirine yakın anlam taşır. Kullanımdaki fark eklerle daha açık görülür: **-ma \u002F -me** biçimi, **çalışmanın önemi** ve **çalışmaya başlamak** örneklerinde olduğu gibi ad gibi çekimlenebilir. **-mak \u002F -mek** ise genel etkinlik adı olarak çoğunlukla yalın hâlde kullanılır; ancak **çalışmaktan yorulmak** gibi ekli kullanımları da vardır.\n\n:::note\n**-ma \u002F -me** biçimleri iyelik ve durum ekleri de alabilir: **okumam**, **okumayı**. Yukarıdaki **yüzmeyi sevmek** ve **okumaya başlamak** kalıpları, durum ekiyle kullanımın sık karşılaşılan örnekleridir. İyelik eklerinin ayrıntıları ayrı bir konudur.\n:::\n\n### Etkinlik adı mı, kalıcı isim mi?\n\n**-ma \u002F -me** ile oluşan bazı sözcükler, bir yiyeceğin veya nesnenin adı olarak sözlükleşmiştir. **Dondurma yedim**, **gözleme yaptık** ve **kazmayı depoya koydum** cümlelerinde bu sözcükler bir etkinliği değil, yiyecek veya alet adını belirtir; bu kullanımlarda kalıcı isimdir. **Çakma** da **Bu çanta çakma** cümlesinde “taklit, sahte” anlamında sözlükleşmiş bir kullanımdır; çakmak eylemini adlandırmaz.\n\nGörevi anlamak için bağlama bak: **Toprağı kazma işi zor** cümlesinde **kazma** bir etkinliği, **Bu kazma ağır** cümlesinde ise bir aleti adlandırır. **Konuşma** gibi biçimleri değerlendirirken de cümlede neyi belirttiklerini kontrol et.\n\n:::note\nTürkçede üçüncü bir isim-fiil eki de **-ış \u002F -iş \u002F -uş \u002F -üş** ekidir: **git- → gidiş**, **yürü- → yürüyüş**. **Onun gidişi bizi üzdü** cümlesinde **gidiş**, gitme eylemini adlandırır. Bu biçimler de bağlama göre kalıcı isim olarak kullanılabilir: **Her sabah yürüyüş yapıyorum.**\n:::\n\n## 5. İsim-fiil eki mi, olumsuzluk eki mi?\n\n**-ma \u002F -me**, olumsuzluk ekinin de biçimidir. Görevini anlamak için yalnızca sözcüğe değil, cümleye bak.\n\n| Cümle | -ma \u002F -me ekinin görevi |\n| --- | --- |\n| **Konuşma** sırası sende. | İsim-fiil eki: etkinliğin adı |\n| Şimdi **konuşma**! | Olumsuzluk eki: olumsuz emir |\n\nİsim-fiilin kendisi de olumsuz olabilir. Bu durumda **önce olumsuzluk eki, sonra isim-fiil eki** gelir.\n\n- yap-ma-mak → **yapmamak**\n- gel-me-mek → **gelmemek**\n- konuş-ma-ma → **konuşmama**\n\n:::example\nAynı hatayı **yapmamak** için not alıyorum.\n\nToplantıda **konuşmama** kararı aldım. → Toplantıda konuşmayacağım.\n:::\n\n:::warning\n**Konuşma kararı aldım** ile **konuşmama kararı aldım** aynı anlama gelmez. İlkinde konuşmaya, ikincisinde konuşmamaya karar verilir. İkinci cümledeki iki **-ma** ekinden ilki olumsuzluk, ikincisi isim-fiil ekidir.\n:::\n\n## 6. Kısa kontrol listesi\n\n1. Bir etkinliği genel olarak adlandırırken **-mak \u002F -mek** biçimini düşün: **Yürümek yararlıdır.**\n2. **Yüzme kursu**, **okuma alışkanlığı** gibi gruplarda **-ma \u002F -me** kullan.\n3. Eki fiilin son ünlüsüne göre seç: **koşmak**, **yürümek**; **koşma**, **yürüme**.\n4. Olumsuz anlam istiyorsan olumsuzluk ekini isim-fiil ekinden önce getir: **yapmamak**, **yapmama**.\n5. Tek bir biçime bakarak karar verme; **konuşma** gibi sözcüklerin görevini cümlede kontrol et.","tr","B1",99,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a8b-7d92-b3b0-1df776569cdc","Eylemleri isim olarak kullanma",false,0,17,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"eylemleri-isim-olarak-kullanma-b1",[],[26,36,45,54],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7320-7639-991b-885608855629","GrammarExercise","01a0e1ad-7320-7639-991b-885608855629","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4ef4-7665-9e85-4ce024346a34","-mak ve -ma ile isim-fiiller – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7c9882a3-12fe-4d03-9366-fa776d3c8af7_hero.webp?v=1790492635",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":42,"questionCount":43,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":44},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7347-7d95-811d-3de132200477","01a0e1ad-7347-7d95-811d-3de132200477","-mak ve -ma ile isim-fiiller – Hatayı bulma ve düzeltme","Hatalı sözcüğü bulun ve yerine gelecek doğru biçimi seçin.",1,"find_and_fix",8,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_07b71278-61bc-4856-bf93-acc70aa10bdf_hero.webp?v=1790492635",{"@id":46,"@type":28,"id":47,"grammarPage":30,"title":48,"instructions":49,"displayOrder":50,"type":51,"questionCount":52,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":53},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7351-7419-8e34-6c6c89f7d63b","01a0e1ad-7351-7419-8e34-6c6c89f7d63b","İsim-fiiller: ekler ve cümlede kullanım","Her kutucuğa dokunun, ardından uygun sütuna dokunarak yerleştirin.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6f7d4da7-6e8b-440d-8302-2da7c5f3b241_hero.webp?v=1790492635",{"@id":55,"@type":28,"id":56,"grammarPage":30,"title":57,"instructions":58,"displayOrder":59,"type":51,"questionCount":52,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":60},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7357-79a5-a558-46d86c73a969","01a0e1ad-7357-79a5-a558-46d86c73a969","İsim-fiiller: bağlam ve olumsuzluk","İfadeyi okuyun. Kutucuğa, sonra bağlama uygun sütuna dokunun.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_24e5a27d-54db-40d2-bfa5-6e6e17048582_hero.webp?v=1790492635",null]