[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-makta-ile-resmi-ve-surec-odakli-anlatim":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4f03-7f71-82e3-e0fd1b84a192":22,"exercise-list-path-tr-none":51},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a0e1ad-4f03-7f71-82e3-e0fd1b84a192","-makta ile resmî ve süreç odaklı anlatım","makta-ile-resmi-ve-surec-odakli-anlatim","Türkçede -makta ve -mekte ile süren işleri resmî bir dille anlatmayı, kişi eklerini, olumsuz ve soru biçimlerini, -yor ile kullanım farklarını öğren.","**-makta \u002F -mekte**, bir işin sürdüğünü özellikle resmî ve yazılı dilde anlatır. Bu yapıyla devam eden çalışmaları bildirebilir, kişi eklerini kullanabilir, olumsuz cümle ve soru kurabilirsin. **-yor** ile karşılaştırarak hangi anlatımın günlük konuşmaya, hangisinin bir rapora uygun olduğunu seçebilirsin.\n\n## 1. Süren işi resmî bir dille anlatma\n\n**-makta \u002F -mekte**, konuşulan dönemde devam eden bir işi veya süreci anlatabilir. Raporlarda, duyurularda, kurumsal yazışmalarda ve resmî sunumlarda sık kullanılır.\n\n:::example\n- Teknik ekip sorunun kaynağını **araştırmaktadır**.\n- Yeni kütüphanenin yapımı **sürmektedir**.\n- Başvuruları şu anda **incelemekteyiz**.\n:::\n\nBu cümlelerde işler tamamlanmış olarak değil, devam eden süreçler olarak sunulur. Ancak süreç yalnızca konuşma anıyla sınırlı değildir; haftalar veya aylar boyunca sürebilir.\n\nYapı, kurumların düzenli faaliyetlerini anlatırken de kullanılır: “Merkezimiz hafta içi her gün **hizmet vermektedir**.” Burada tek bir anlık eylem değil, düzenli olarak sürdürülen bir hizmet söz konusudur.\n\n## 2. -makta ve -mekte nasıl kurulur?\n\nTemel yapı **fiil kökü veya gövdesi + -makta \u002F -mekte + kişi eki** biçimindedir. Ek, fiilin son ünlüsüne göre seçilir.\n\n| Fiilin son ünlüsü | Ek | Örnekler |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı, o, u | **-makta** | çalışmakta, taşımakta, olmakta, sunmakta |\n| e, i, ö, ü | **-mekte** | beklemekte, gelişmekte, dönmekte, yürümekte |\n\nBu yapı, **-mak \u002F -mek** ile **-ta \u002F -te** birleşiminden oluşur. **k** sert ünsüz olduğu için burada **-da \u002F -de** kullanılmaz: **çalışmakta**, **beklemekte**.\n\nÜnlüyle biten fiillerde son ünlü korunur:\n\n- bekle- → **beklemekte**\n- ara- → **aramakta**\n- oku- → **okumakta**\n\nBu nedenle **bekliyor** biçimindeki ünlü değişmesini buraya taşımazsın: doğru biçim **beklemekte**, yanlış biçim *beklimekte* olur.\n\n## 3. Kişi ekleri ve -dır kullanımı\n\nBirinci kişilerde kişi ekinden önce **y** bulunur: **-maktayım, -mekteyim; -maktayız, -mekteyiz**.\n\n| Kişi | çalışmak | beklemek |\n| --- | --- | --- |\n| ben | çalışmaktayım | beklemekteyim |\n| sen | çalışmaktasın | beklemektesin |\n| o | çalışmakta \u002F çalışmaktadır | beklemekte \u002F beklemektedir |\n| biz | çalışmaktayız | beklemekteyiz |\n| siz | çalışmaktasınız | beklemektesiniz |\n| onlar | çalışmaktalar \u002F çalışmaktadırlar | beklemekteler \u002F beklemektedirler |\n\n**Siz** biçimi hem birden çok kişiye hem de tek kişiye saygılı biçimde seslenirken kullanılabilir.\n\nÜçüncü tekil kişide **-dır \u002F -dir** olmadan da cümle kurulabilir: “Görüşmeler **sürmekte**.” Resmî bildirimlerde **sürmektedir** biçimi de çok yaygındır.\n\nÖzne açıkça çoğul olduğunda yüklem her zaman çoğul eki almaz:\n\n- Uzmanlar konuyu **incelemektedir**.\n- Uzmanlar konuyu **incelemektedirler**.\n\nHer iki cümle de doğrudur. İnsan dışındaki çoğul öznelerle yüklem genellikle tekil biçimdedir: “Çalışmalar **sürmektedir**.”\n\n:::note\n**-dır**, bu yapının zorunlu bir parçası değildir. **İncelemekteyiz** zaten tam bir yüklemdir. **-dır** ekini, verilen bilginin mutlaka kanıtlanmış olduğunu gösteren bir işaret olarak da düşünme.\n:::\n\n## 4. Olumsuzluk ve soru\n\nOlumsuzluk için fiilden sonra **-ma \u002F -me**, ardından **-makta \u002F -mekte** gelir:\n\n**fiil + -ma \u002F -me + -makta \u002F -mekte + kişi eki**\n\n| Olumlu | Olumsuz |\n| --- | --- |\n| çalışmaktayım | çalışmamaktayım |\n| beklemekteyiz | beklememekteyiz |\n| kullanılmaktadır | kullanılmamaktadır |\n| hizmet vermektedir | hizmet vermemektedir |\n\nYan yana gelen iki benzer bölüm doğrudur: **çalış-ma-makta**, **bekle-me-mekte**.\n\n:::example\n- Bu giriş güvenlik nedeniyle **kullanılmamaktadır**.\n- Merkezimiz pazar günleri **hizmet vermemektedir**.\n:::\n\nGenel bir evet-hayır sorusunda soru eki **-makta \u002F -mekte** bölümünden sonra ayrı yazılır. Bu bölümün son ünlüsü **a** veya **e** olduğu için soru eki **mı \u002F mi** olur. Kişi eki soru ekine bağlanır.\n\n| Kişi | Soru |\n| --- | --- |\n| ben | çalışmakta mıyım? |\n| sen | çalışmakta mısın? |\n| o | çalışmakta mı? |\n| biz | çalışmakta mıyız? |\n| siz | çalışmakta mısınız? |\n| onlar | çalışmaktalar mı? |\n\n**-mekte** ile aynı düzen izlenir: **beklemekte miyim, beklemekte misin, beklemekte mi, beklemekte miyiz, beklemekte misiniz, beklemekteler mi?**\n\nResmî sorularda üçüncü kişi için **-dır \u002F -dir** soru ekine bağlanabilir: “Sistem **çalışmakta mıdır?**”, “Süreç **devam etmekte midir?**”\n\n:::warning\n✓ Başka bir kurumda **çalışmakta mısınız?**\n\n✗ Başka bir kurumda *çalışmaktasınız mı?*\n\nGenel evet-hayır sorusunda ikinci kişi eki soru ekinden sonra gelir. Olumsuz soruda da düzen aynıdır: **çalışmamakta mısınız?**\n:::\n\n## 5. -yor ile anlam ve üslup farkı\n\n**-yor** ve **-makta \u002F -mekte** birçok bağlamda aynı süreci anlatabilir. Aralarındaki önemli farklardan biri üsluptur.\n\n| Günlük veya tarafsız anlatım | Daha resmî anlatım |\n| --- | --- |\n| Ekibimiz yeni bir uygulama geliştiriyor. | Ekibimiz yeni bir uygulama geliştirmektedir. |\n| Sonuçları bekliyoruz. | Sonuçları beklemekteyiz. |\n| Bu cihaz artık kullanılmıyor. | Bu cihaz artık kullanılmamaktadır. |\n\nSağdaki cümleler bir rapora veya kurumsal açıklamaya daha uygundur. Soldaki cümleler ise günlük konuşmada daha doğaldır. **-yor** resmî metinlerde de kullanılabilir; resmî yazı yazmak için her fiili **-makta** biçimine çevirmek gerekmez.\n\n:::tip\nArkadaşına “Şimdi yemek **yiyorum**.” demek doğaldır. “Şimdi yemek **yemekteyim**.” dil bilgisi bakımından doğrudur, ancak günlük konuşmada fazla resmî, mesafeli veya şakalı duyulabilir.\n:::\n\nİki yapıyı her durumda değiştiremezsin. **-yor**, zaman ifadesiyle gelecek planını da anlatabilir: “Yarın Ankara'ya **gidiyorum**.” Bu anlam için “Yarın Ankara'ya **gitmekteyim**.” doğal bir karşılık değildir. **-makta** yapısını gelecek planlarını anlatan genel bir kalıp olarak kullanma.\n\nAyrıca **-makta**, tek başına “hiç ara vermeden” anlamını taşımaz. “Bu yıl yeni bir proje üzerinde **çalışmaktayız**.” cümlesi, projenin bu dönemde sürdüğünü bildirir; her dakika çalışıldığını söylemez.\n\n## 6. Kullanımdan önce kısa kontrol\n\n1. **Anlamı kontrol et:** Devam eden bir süreçten veya sürdürülen bir faaliyetten mi söz ediyorsun?\n2. **Üslubu seç:** Günlük konuşmada çoğunlukla **-yor**, resmî süreç anlatımında **-makta \u002F -mekte** uygundur.\n3. **Eki seç:** Son ünlüye göre **-makta** veya **-mekte** kullan; fiilin son ünlüsünü koru.\n4. **Olumsuzluğu ve soruyu yerleştir:** **çalışmamaktayız**, **çalışmakta mıyız?**\n5. **Kişiyi kontrol et:** **beklemekteyim**, **beklemekteyiz**, **beklemektesiniz**.\n\nKısaca: **Araştırıyoruz** tarafsız bir bildirimdir; **araştırmaktayız** aynı süreci daha resmî bir dille sunar.","tr","B2",133,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0e1ad-4a95-71c2-bdf8-ed69bd7e377b",false,0,3,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],[],[23,33,42],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":32},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7392-7b3e-94a7-752efdeb02c0","GrammarExercise","01a0e1ad-7392-7b3e-94a7-752efdeb02c0","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4f03-7f71-82e3-e0fd1b84a192","-makta ile resmî ve süreç odaklı anlatım – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_fed782a8-c4e8-4572-9359-87c8c839007b_hero.webp?v=1790492636",{"@id":34,"@type":25,"id":35,"grammarPage":27,"title":36,"instructions":37,"displayOrder":38,"type":30,"questionCount":39,"blankCount":40,"isCompleted":15,"ogImageUrl":41},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-73ba-7234-bcbc-add16576c5cf","01a0e1ad-73ba-7234-bcbc-add16576c5cf","-makta ile resmî ve süreç odaklı anlatım – Bağlama uygun anlam","Bağlama ve cümle yapısına uygun seçeneği seçin. Bazı sorularda kullanım açıklamasını tamamlayın.",1,12,13,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e68d4bf3-709c-4b29-9fcd-6d3e9102cf81_hero.webp?v=1790492636",{"@id":43,"@type":25,"id":44,"grammarPage":27,"title":45,"instructions":46,"displayOrder":47,"type":48,"questionCount":49,"blankCount":49,"isCompleted":15,"ogImageUrl":50},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-73d3-7f7c-a85f-d5d9eef6b4e6","01a0e1ad-73d3-7f7c-a85f-d5d9eef6b4e6","-makta ile resmî bildirimler ve sorular kurma","Kelimeleri sıralayarak cümleyi veya soruyu kurun. Yanlış kutucukları kullanmayın.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_fc3f894a-ad6d-495f-8a66-431df0e5e584_hero.webp?v=1790492636",null]