[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-maktansa-ile-tercih":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4f0b-7663-a48b-711248af319c":22,"exercise-list-path-tr-none":42},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a0e1ad-4f0b-7663-a48b-711248af319c","-maktansa ile tercih","maktansa-ile-tercih","-maktansa ve -mektense ile iki eylem arasında tercih belirtmeyi, ekin kuruluşunu, olumsuz biçimlerini ve önerilerdeki kullanımını örneklerle öğren.","## 1. İki eylem arasında tercih\n\n**-maktansa \u002F -mektense**, iki eylemi karşılaştırırken birini diğerine tercih ettiğini gösterir. Bu yapıyla kendi seçimini açıklayabilir, bir öneride bulunabilir veya daha uygun bulduğun davranışı belirtebilirsin. Olumsuz biçimlerle bir eylemi yapmamayı da seçenek olarak sunabilirsin.\n\n**A yapmaktansa B yapmak** yapısında tercih edilen seçenek **B**’dir. Ek alan ilk eylem ise daha az uygun bulunan seçenektir.\n\n:::example\nTrafikte bir saat **beklemektense** metroyla gitmeyi tercih ederim.\n\nİki seçenek: trafikte beklemek ve metroyla gitmek. Tercihim: **metroyla gitmek**.\n:::\n\nBu yapı ilk seçeneğin her zaman kötü olduğunu söylemez. Yalnızca o durumda ikinci seçeneğin daha uygun bulunduğunu gösterir.\n\n## 2. Ek nasıl kurulur?\n\nFiil kök veya gövdesine **-maktansa** ya da **-mektense** eklenir. Seçim, fiilin son ünlüsüne bağlıdır.\n\n| Fiilin son ünlüsü | Ek | Örnekler |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı, o, u | **-maktansa** | yapmak → yapmaktansa; konuşmak → konuşmaktansa |\n| e, i, ö, ü | **-mektense** | beklemek → beklemektense; düşünmek → düşünmektense |\n\nYapıyı **-mak \u002F -mek + -tan \u002F -ten + -sa \u002F -se** olarak inceleyebilirsin: **bak-mak-tan-sa**, **git-mek-ten-se**. Ek bütünü fiile bitişik yazılır. **k** sesinden sonra **-tan \u002F -ten** gelir; burada **-dan \u002F -den** kullanılmaz.\n\n:::warning\n✓ Burada **beklemektense** eve dönelim.\n\n✗ Burada **beklemekdense** eve dönelim.\n\nDoğru biçim **-mektense**’dir. Sondaki **-se**, bu yapıda bir koşul değil, tercih ilişkisi kurar.\n:::\n\n## 3. Tercih, öneri ve değerlendirme\n\nTercih edilen eylem ana cümlede bulunur. Yüklem, konuşanın amacına göre değişebilir:\n\n- **Kişisel tercih:** Kalabalık bir yerde oturmaktansa evde dinlenmeyi tercih ederim.\n- **Birlikte yapılacak iş için öneri:** Telefonda uzun uzun konuşmaktansa yüz yüze görüşelim.\n- **Birine tavsiye:** Tahminde bulunmaktansa görevliye sormalısın.\n- **Genel değerlendirme:** Sorunu görmezden gelmektense çözüm aramak daha iyi.\n\n**Tercih etmek** fiilini kullanmak zorunda değilsin. Tercih ilişkisini zaten **-maktansa \u002F -mektense** belirtir.\n\n:::example\n**Durum:** Yeni bir masa pahalı, eski masa ise tamir edilebilir.\n\nYeni bir masa **almaktansa** eskisini tamir ettireceğim.\n\n**Durum:** Arkadaşın, yanlış anlaşılmayı konuşmadan çözmeye çalışıyor.\n\nTek başına **üzülmektense** onunla açıkça konuşsan daha iyi olur.\n:::\n\n:::note\nBu yapı hem konuşma hem de yazı dilinde kullanılır. Bağlama göre ilk seçeneğe yönelik eleştiri de taşıyabilir: **Şikâyet etmektense çözüm öner.** Bu cümle, yalnızca tercih bildirmez; doğrudan ve sert bir öneri gibi de duyulabilir.\n:::\n\n## 4. Olumsuz seçenekler\n\nİlk eylemi olumsuz yapmak için fiile önce **-ma \u002F -me**, sonra **-maktansa \u002F -mektense** eklenir: **-mamaktansa \u002F -memektense**.\n\n| Yapı | Örnek | Tercih edilen seçenek |\n| --- | --- | --- |\n| Olumlu ilk eylem | Aceleyle **cevaplamaktansa** biraz düşüneyim. | Biraz düşünmek |\n| Olumsuz ilk eylem | Hiç **çalışmamaktansa** günde yarım saat çalışmak daha iyi. | Günde yarım saat çalışmak |\n| Olumsuz ilk eylem | Hiç **denememektense** bir kez denemeyi tercih ederim. | Bir kez denemek |\n| Olumsuz ikinci eylem | Yanlış bilgi **vermektense** cevap vermemeyi tercih ederim. | Cevap vermemek |\n\nOlumsuzluk ekinin hangi eylemde bulunduğuna dikkat et. **Denemektense** ile **denememektense** aynı seçeneği anlatmaz.\n\n## 5. Yakın yapılar ve anlam sınırları\n\n**-mak \u002F -mek yerine**, birçok bağlamda benzer bir anlam verir. Ancak **-maktansa \u002F -mektense**, seçenekleri değerlendirme ve birini daha uygun bulma anlamını daha belirgin kılar.\n\n:::example\nOtobüsle **gitmek yerine** yürüdüm.\n\nOtobüsle **gitmektense** yürümeyi tercih ettim.\n\nİlk cümle, bir eylemin diğerinin yerini aldığını bildirir. İkinci cümle, konuşanın tercihini açıkça öne çıkarır.\n:::\n\nTercih edilen eylemin gerçekten yapılıp yapılmadığını yalnızca bu ekten anlayamazsın. Ana cümlenin yüklemine ve bağlama bakmalısın:\n\n- Evde oturmaktansa yürüyüşe **çıkalım**. → Öneri var; yürüyüş henüz gerçekleşmiş olmayabilir.\n- Evde oturmaktansa yürüyüşe **çıktık**. → Gerçekleşmiş bir eylem anlatılıyor.\n\n## 6. Kısa kontrol listesi\n\nCümle kurarken şu sırayı izle:\n\n1. İki eylemi belirle: beklemek ve yürümek.\n2. Daha az uygun bulduğun eyleme eki getir: **beklemektense**.\n3. Tercih ettiğin eylemi ana cümlede söyle: **yürüyelim**.\n4. Olumsuzluk varsa hangi seçeneği değiştirdiğini kontrol et.\n\n**Otobüs beklemektense yürüyelim.** → Beklemek değil, yürümek öneriliyor.","tr","B2",154,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0e1ad-4a95-7f3a-bdf8-ed69bdc80a18",false,0,2,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],[],[23,33],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":31,"isCompleted":15,"ogImageUrl":32},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-73e7-713d-b970-32fccdd81795","GrammarExercise","01a0e1ad-73e7-713d-b970-32fccdd81795","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4f0b-7663-a48b-711248af319c","-maktansa ile tercih – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_04d9a5e9-dc98-48ad-b7e6-d21f0946bf48_hero.webp?v=1790492636",{"@id":34,"@type":25,"id":35,"grammarPage":27,"title":36,"instructions":37,"displayOrder":38,"type":39,"questionCount":40,"blankCount":40,"isCompleted":15,"ogImageUrl":41},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-740a-70f6-b5ea-cc72d5a5380e","01a0e1ad-740a-70f6-b5ea-cc72d5a5380e","-maktansa ile tercih – Cümle kurma","Sözcük kutucuklarını sıralayarak bağlama uygun cümleyi kurun. Büyük harfe ve noktalama işaretlerine dikkat edin. Yanlış kutucukları kullanmayın.",1,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7ec336cd-7661-4d63-9cfa-735210039ebc_hero.webp?v=1790492636",null]