[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-mali-ile-cikarim-ve-beklenti":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4f12-7be7-9788-1106b32fe614":25,"exercise-list-path-tr-none":43},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4f12-7be7-9788-1106b32fe614","-malı ile çıkarım ve beklenti","mali-ile-cikarim-ve-beklenti","Türkçede -malı ve -meli ile belirtilere dayalı çıkarım ve beklenti kurmayı, olmalı yapılarını ve bu yapıların zorunluluk anlamından farkını öğren.","**-malı \u002F -meli** yalnızca gereklilik bildirmez. Belirtilere dayanarak bir sonuca varırken veya normal koşullarda beklenen bir durumu anlatırken de kullanılır. Burada bu anlamları ayırt etmeyi ve **olmalı** ile şimdiki ya da geçmiş durumlar hakkında çıkarım kurmayı öğreneceksin.\n\n## 1. Gereklilikten çıkarıma\n\n*Çıkarım*, bildiğin veya gözlemlediğin şeylerden hareketle bir sonuca varmaktır. **-malı \u002F -meli**, bu kullanımda bir görev bildirmez; konuşanın doğru olduğunu düşündüğü sonucu gösterir.\n\n| Kullanım | Örnek | Anlam |\n| --- | --- | --- |\n| Gereklilik | Yarın erken kalkacağım; artık **uyumalıyım**. | Uyumam gerekiyor. |\n| Çıkarım | Odasından hiç ses gelmiyor; **uyuyor olmalı**. | Büyük ihtimalle uyuyor. |\n| Beklenti | Her zamanki saatte çıktıysa birazdan burada **olmalı**. | Normal koşullarda birazdan gelmesini bekliyorum. |\n\nÇıkarımda bir belirtiyi yorumlarsın. Beklentide ise saat, plan veya alışılmış düzen gibi bir bilgiye dayanırsın. Bu iki anlam bazen birbirine yaklaşır.\n\n:::note\n**-malı** tek başına kesin bilgi vermez. Çıkarımın güçlü olabilir; yine de yanlış çıkabilir.\n:::\n\n## 2. Çıkarımda kullanılan yapılar\n\nEk, ünlü uyumuna göre **-malı** veya **-meli** olur: **yapmalı, gelmeli**. Ancak bir eylem hakkında çıkarım yaparken yalnızca bu eki kullanmak, gereklilik anlamına yol açabilir. Bu nedenle **olmalı** içeren yapılar önemlidir.\n\n| Anlatılan durum | Yapı | Örnek |\n| --- | --- | --- |\n| Şimdiki durum veya yer | İsim, sıfat ya da yer bildiren söz + **olmalı** | Anahtar çantada **olmalı**. |\n| Şu anda süren eylem | **-yor + olmalı** | Deniz toplantıya **hazırlanıyor olmalı**. |\n| Daha önce gerçekleşmiş eylem | **-mış \u002F -miş \u002F -muş \u002F -müş + olmalı** | Ece çoktan **çıkmış olmalı**. |\n\n**Olmalı** biçimindeki ek, önceki sözcüğe değil, **ol-** fiiline bağlanır. Bu yüzden **gelmiş olmalı** deriz; *gelmiş olmeli* demeyiz.\n\nKişi eki de **olmalı** üzerine gelir: **olmalıyım, olmalısın, olmalı, olmalıyız, olmalısınız**. Üçüncü çoğul kişide **olmalılar** kullanılabilir; çoğul özne açıkça belirtilmişse yüklem tekil de kalabilir: “Çocuklar uyuyor **olmalı**.”\n\n:::example\n- Telefonuna cevap vermiyor; duş **alıyor olmalı**.\n- Montu burada değil; dışarı **çıkmış olmalı**.\n- Aynı sokaktan üçüncü kez geçiyorum; yolu **karıştırmış olmalıyım**.\n- Çok solgun görünüyorsun; **yorgun olmalısın**.\n:::\n\n## 3. Plan ve düzene dayalı beklenti\n\nBir yolculuğun süresi, bir çalışma programı veya alışkanlık, beklentinin dayanağı olabilir. **Bu saatte, şimdiye kadar, birazdan** gibi ifadeler beklenen zamanı gösterir.\n\n:::example\n**Bilinen durum:** Yolculuk iki saat sürüyor. Selin üç saat önce yola çıktı.\n\nSelin şimdiye kadar **varmış olmalı**.\n\n**Bilinen durum:** Kütüphane hafta içi saat dokuza kadar açık. Şu an saat sekiz.\n\nKütüphane hâlâ **açık olmalı**.\n:::\n\nİlk örnekte varışın gerçekleştiği sonucuna varılır. İkinci örnekte çalışma saatlerine göre bir beklenti dile getirilir. İkisinde de doğrudan doğrulanmış bir bilgi aktarılmaz.\n\n:::tip\nBeklentinin dayanağını belirt: **Programa göre**, **her zamanki gibi** veya **bir aksilik olmadıysa** gibi ifadeler, neden bu sonucu beklediğini açıklar.\n:::\n\n## 4. Olumsuz çıkarım\n\nOlumsuz bir eylem hakkında çıkarım yaparken olumsuzluk ekini ana fiile getirirsin; **olmalı** olumlu kalır.\n\n| Olumlu çıkarım | Olumsuz çıkarım |\n| --- | --- |\n| Mesajı **görmüş olmalı**. | Mesajı **görmemiş olmalı**. |\n| Şu anda **çalışıyor olmalı**. | Şu anda **çalışmıyor olmalı**. |\n| Evde **olmalı**. | Evde **olmamalı**. |\n\nSon örnekteki **evde olmamalı**, bağlama göre hem “Sanırım evde değil” hem de “Evde bulunması uygun değil” anlamına gelebilir. Çıkarım anlamını açıklaştırmak için dayanağını ekleyebilirsin: “Zile birkaç kez bastım, açan olmadı; evde **olmamalı**.”\n\n:::warning\n**Gitmemeli** ile **gitmemiş olmalı** aynı anlama gelmez.\n\n- Yollar buzlu; bugün oraya **gitmemeli**. → Gitmesi uygun değil.\n- Biletini iptal etmiş; oraya **gitmemiş olmalı**. → Muhtemelen gitmedi.\n:::\n\n## 5. Aynı biçimi bağlama göre yorumlama\n\n**Olmalı** bulunan her cümle çıkarım değildir. Konuşanın bir kural mı bildirdiğine, yoksa bir bilgiden sonuç mu çıkardığına bak.\n\n:::example\n**İş yeri kuralı:** Mesain dokuzda başlıyor. Saat dokuzda ofiste **olmalısın**.\n\n**Konum tahmini:** Her gün bu saatte çalışıyorsun. Şimdi ofiste **olmalısın**.\n:::\n\nİlk cümlede bulunman gereken yer söylenir. İkincisinde nerede olduğun tahmin edilir. **Şimdi** gibi bir zaman sözcüğü tek başına anlamı belirlemez; asıl belirleyici bağlamdır.\n\nBenzer biçimde, **gelmiş olmalı** da bir son teslim saati bağlamında gereklilik bildirebilir: “Toplantı dokuzda başlayacak; herkes o saate kadar gelmiş olmalı.” Bu nedenle yalnızca biçime bakarak karar verme.\n\n## 6. Kısa kontrol listesi\n\nBir cümle kurarken veya yorumlarken şu sırayı izle:\n\n1. **Anlamı belirle:** Yapılması gereken bir şey mi, yoksa bir çıkarım veya beklenti mi var?\n2. **Dayanağı bul:** Belirti, program, süre veya alışkanlık ne?\n3. **Zamana uygun yapıyı seç:** Durum için **yorgun olmalı**, süren eylem için **uyuyor olmalı**, gerçekleşmiş eylem için **uyumuş olmalı**.\n4. **Olumsuzluğu doğru yere getir:** Gerçekleşmediğini düşündüğün eylem için **uyumamış olmalı**.\n\n**-malı \u002F -meli** ile çıkarım ve beklenti bildirirken hem yapıyı hem bağlamı kullan; tahminini kesin bilgi gibi sunma.","tr","B2",138,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a9c-78d8-b1c5-216c4d1f0e4a","Olasılıktan çıkarıma ve tutuma",false,0,6,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"olasiliktan-cikarima-ve-tutuma-b2",[],[26,36],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7430-75e0-a0d5-9dbc927ef976","GrammarExercise","01a0e1ad-7430-75e0-a0d5-9dbc927ef976","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4f12-7be7-9788-1106b32fe614","-malı ile çıkarım ve beklenti – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_28eae854-7455-48ec-9769-6b6db58119d2_hero.webp?v=1790492636",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":42},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-745d-700a-9e39-33c505b69449","01a0e1ad-745d-700a-9e39-33c505b69449","-malı ile çıkarım ve beklenti – Bağlama uygun anlam","Bağlamda amaçlanan anlamı veren seçeneği seçin.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a0f57545-67d2-4ea8-8be0-b3282df6d467_hero.webp?v=1790492636",null]