[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-maz-ve-ar-ile-kalici-niteleme":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4f39-7517-a0d8-235c047dd0dd":228,"exercise-list-path-tr-none":244},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":225,"readyImages":227},"01a0e1ad-4f39-7517-a0d8-235c047dd0dd","-maz ve -ar ile kalıcı niteleme","maz-ve-ar-ile-kalici-niteleme","-maz ve -ar sıfat-fiilleriyle kalıcı özellik, eğilim ve işlev bildirmeyi; kalıplaşmış nitelemeleri, yazım ayrımlarını ve bağlama göre anlamı incele.","**İşler bir düzen**, **paslanmaz çelik** ve **çıkmaz sokak** gibi ifadelerde sıfat-fiil, tek bir olayı anlatmak yerine bir özelliği, eğilimi veya işlevi öne çıkarır. Bu yapılarda kalıcılığın nasıl yorumlandığını, kalıplaşmış nitelemelerin sınırlarını ve bağlamın anlam üzerindeki etkisini inceleyeceksin.\n\n## 1. Kalıcılık: değişmezlik değil, karakteristik özellik\n\n**-ar** ve **-maz** ile kurulan nitelemeler, varlıkları tipik davranışları ya da ayırt edici özellikleri üzerinden tanıtabilir. Buradaki *kalıcı*, özelliğin hiçbir koşulda değişmeyeceği anlamına gelmez. Önemli olan, tek seferlik bir olayın değil, genel bir niteliğin öne çıkmasıdır.\n\n- **Güler yüz**, belirli bir anda gülme hareketinden çok sıcak ve dostça bir ifadeyi anlatır.\n- **Paslanmaz çelik**, malzemenin ayırt edici özelliğini belirtir.\n- **Çalar saat**, nesneyi belirli bir işlevi üzerinden adlandırır.\n- **Unutulmaz bir karşılaşma**, karşılaşmanın etkisine ilişkin güçlü bir değerlendirme sunar.\n\n:::note\nBu ekler tek başına kalıcılık garantisi vermez. **Dayanılmaz bir ağrı** geçici olabilir; **inanılmaz bir sonuç** ise tek bir olaya ilişkin değerlendirmedir. Kalıcı özellik yorumu, ekin yanı sıra fiilin anlamına, nitelenen ada ve bağlama dayanır.\n:::\n\n## 2. Biçimler ve fiil gövdesi\n\nBaşlıkta **-ar** ile temsil edilen olumlu sıfat-fiilin biçimleri **-r, -ar, -er, -ır, -ir, -ur, -ür**; olumsuz biçimleri ise **-maz, -mez** şeklindedir. Olumlu biçimin seçiminde fiilin bilinen geniş zaman biçimi yol gösterir; yalnızca son ünlüye bakmak yeterli değildir.\n\n| Ek biçimi | Fiil → sıfat-fiil | Niteleme örneği |\n| --- | --- | --- |\n| **-r** | işle- → işler | işler bir düzen |\n| **-ar** | çal- → çalar | çalar saat |\n| **-er** | gül- → güler | güler yüz |\n| **-ır** | çalış- → çalışır | çalışır durumda bir araç |\n| **-ir** | geç- → geçir- → geçirir | su geçirir kumaş |\n| **-ur** | oku- → okun- → okunur | kolay okunur bir metin |\n| **-ür** | gör- → görül- → görülür | gözle görülür bir fark |\n| **-maz** | paslan- → paslanmaz | paslanmaz çelik |\n| **-mez** | tüken- → tükenmez | tükenmez kalem |\n\nEk, çatı eklerinden sonra gelir. **Okunur** ve **görülür** biçimlerindeki edilgenlik, nitelenen varlığın okuma veya görme işini yapan kişi olmadığını gösterir. **Su geçirir kumaş** ifadesinde ise kumaş, suyun geçmesine izin veren özelliğiyle tanımlanır.\n\n:::tip\nFiilin geniş zaman biçimini bilmek, ekin biçimini bulmana yardım eder; fakat ortaya çıkan her sıfat-fiilin her adla doğal bir birleşim oluşturacağını göstermez. Yerleşik kullanımı ve bağlamı da kontrol et.\n:::\n\n## 3. Sıfat-fiil ile yüklemi ayırma\n\nBu biçimler geniş zaman yüklemleriyle aynı görünebilir. Ayrım, cümledeki görevlerine dayanır: sıfat-fiil bir adı niteler; yüklem ise yargıyı kurar.\n\n:::example\n**Bu kumaş su geçirmez.**\n\n**Geçirmez**, cümlenin yüklemidir; kumaş hakkında bir yargı bildirir.\n\n**Su geçirmez bir kumaş arıyorum.**\n\n**Su geçirmez**, *kumaş* adını niteler; aranan kumaşın özelliğini belirtir.\n\n**Bu düzen işler.** → Yargı bildiren yüklem.\n\n**İşler bir düzen kurmalıyız.** → *Düzen* adını niteleyen sıfat-fiil.\n:::\n\nSıfat-fiil grubunda fiilin tamamlayıcıları bulunabilir: **su geçirmez**, **kolay okunur**, **gözle görülür**. Nitelemeyi yalnızca son sözcükle değil, bu grubun bütünüyle değerlendir.\n\n## 4. Genel özellik ile belirli olayın karşıtlığı\n\n**-an\u002F-en** ve **-mayan\u002F-meyen** biçimleriyle karşılaştırma, genel özellik yorumunu görünür kılar. Ancak bu karşıtlık kesin bir zaman ayrımı değildir; bu komşu biçimler de uygun bağlamda alışkanlık anlatabilir.\n\n| Bağlam | İfade | Öne çıkan anlam |\n| --- | --- | --- |\n| Bir ürünün işlevini söylüyorsun. | **çalar saat** | Saatin türü ve işlevi |\n| Şu anda ses çıkaran saati gösteriyorsun. | **çalan saat** | Gerçekleşen olay |\n| Bir malzeme türünü seçiyorsun. | **paslanmaz çelik** | Genel malzeme özelliği |\n| Deney sonucunu bildiriyorsun. | **deney boyunca paslanmayan çelik örneği** | Belirli koşullarda gözlenen durum |\n\n:::warning\n**Paslanmayan çelik** yanlış değildir ve bağlama göre genel bir özellik de anlatabilir. Buna karşılık **paslanmaz çelik**, yerleşik bir malzeme adlandırmasıdır. Biçimleri yalnızca “kalıcı–geçici” karşıtlığıyla açıklamak, gerçek kullanımı daraltır.\n:::\n\nHer fiilde **-ar** biçimini seçmek doğal bir kalıcı niteleme oluşturmaz. Örneğin alışkanlık belirtmek için **her gün kitap okuyan bir çocuk** doğaldır; bunun yerine **her gün kitap okur bir çocuk** demek standart, nötr kullanımda tercih edilmez.\n\n## 5. Kalıplaşma, anlam ve yazım\n\nBazı nitelemeler zamanla belirli bir nesnenin veya kavramın yerleşik adı olur. Böyle durumlarda anlam, parçaların düz anlamından uzaklaşabilir.\n\n:::example\n**Tükenmez kalem** aldım.\n\nBurada mürekkebi sonsuza kadar bitmeyen bir kalemden değil, belirli bir kalem türünden söz edilir.\n\nEvleri **çıkmaz bir sokakta**.\n\nSokağın diğer ucundan geçiş yoktur.\n\nGörüşmeler **çıkmaz bir yola** girdi.\n\nAynı niteleme bu kez çözüm üretmeyen bir süreci mecazlı biçimde anlatır.\n:::\n\n**-maz\u002F-mez** her zaman yalnızca bir eylemin yapılmadığını bildirmez. **Anlaşılmaz bir açıklama**, anlamanın güçlüğünü veya mümkün olmayışını; **unutulmaz bir gün** ise güçlü ve kalıcı bir etkiyi anlatabilir. Özellikle ikinci kullanım, nesnel bir özellikten çok konuşanın değerlendirmesidir.\n\nKalıplaşma, otomatik olarak bitişik yazım gerektirmez:\n\n- **çalar saat**, **tükenmez kalem**, **çıkmaz sokak** ayrı yazılır.\n- **akarsu**, **bilgisayar**, **uçaksavar** bitişik yazılan yerleşik birleşik sözcüklerdir.\n\nBirleşik sözcüklerin yazımını yalnızca ekin biçiminden çıkaramazsın; gerektiğinde sözlükten kontrol et.\n\n## 6. Kullanımını denetle\n\nBir niteleme kurarken şu sırayı izle:\n\n1. **Anlamı belirle:** Tek bir olayı mı, genel bir özelliği mi, işlevi mi, değerlendirmeyi mi anlatıyorsun?\n2. **Doğal birleşimi seç:** **Çalar saat** gibi yerleşik bir kullanım varsa anlamını bütün olarak düşün.\n3. **Fiil gövdesini kontrol et:** **Okunur metin** örneğinde olduğu gibi çatı eklerini koru.\n4. **Bağlamı değerlendir:** **Paslanmayan** gibi başka bir biçim de doğru olabilir; seçimin hangi anlamı öne çıkardığına bak.\n5. **Yazımı doğrula:** Kalıplaşmış her ifade bitişik yazılmaz.\n\nKısacası **-ar** ve **-maz**, tek bir olaydan uzaklaşıp karakteristik özellik, işlev veya değerlendirme bildirmeye elverişlidir. Ancak kalıcılık, doğallık ve yazım kararı yalnızca eke değil, ifadenin bütününe bağlıdır.","tr","C1",180,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4ab8-7950-8e62-8a631ab39a30","Özellikten değerlendirmeye sıfat-fiiller",false,0,4,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[22],{"id":23,"title":24,"vocabularyListWords":25,"isPublished":39},"01a0e1ad-ab74-788d-91a2-2a1a9da9dcdb","Kalıcı nitelemeler ve yerleşik birleşimler",[26,42,53,63,74,84,95,103,112,122,130,142,153,162,171,180,189,198,207,216],{"id":27,"vocabularyWord":28,"displayOrder":40},"01a0e1ad-ab74-7905-91a2-2a1a9e8295d8",{"id":29,"word":30,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":33,"partsOfSpeech":34,"audio":39,"audioUrl":41},"01a0e1ad-87e9-7266-956f-369c9fcf0328","işler",7,"A1","tts_cdd342bcd2e50071_tr-TR.mp3",[35],{"id":36,"partOfSpeech":37,"definition":38,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a0e1ad-8837-75b3-8caf-7f8b560f34a9","ADJECTIVE","",true,1,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_cdd342bcd2e50071_tr-TR.mp3",{"id":43,"vocabularyWord":44,"displayOrder":52},"01a0e1ad-ab74-7941-91a2-2a1a9e9018a3",{"id":45,"word":46,"frequency":47,"level":48,"language":9,"audioFilePath":49,"partsOfSpeech":50,"audio":39,"audioUrl":51},"01a0e1ad-84cd-7bf9-966a-4ac688aa73eb","çalar saat",5,"A2","tts_556fe0838baf9940_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_556fe0838baf9940_tr-TR.mp3",2,{"id":54,"vocabularyWord":55,"displayOrder":62},"01a0e1ad-ab74-7965-91a2-2a1a9eb7c24f",{"id":56,"word":57,"frequency":47,"level":58,"language":9,"audioFilePath":59,"partsOfSpeech":60,"audio":39,"audioUrl":61},"01a0e1ad-857a-75ba-a0e7-2c6b8ba8dffa","güler yüz","B1","tts_344b6f95c0a93405_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_344b6f95c0a93405_tr-TR.mp3",3,{"id":64,"vocabularyWord":65,"displayOrder":18},"01a0e1ad-ab74-7985-91a2-2a1a9ef51cb6",{"id":66,"word":67,"frequency":68,"level":32,"language":9,"audioFilePath":69,"partsOfSpeech":70,"audio":39,"audioUrl":73},"01a0e1ad-877e-7b59-b8a0-cad1be9f1ef9","çalışır",10,"tts_3f4c7a000ba3ea26_tr-TR.mp3",[71],{"id":72,"partOfSpeech":37,"definition":38,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a0e1ad-8796-7862-8199-8f71f39dc3a6","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_3f4c7a000ba3ea26_tr-TR.mp3",{"id":75,"vocabularyWord":76,"displayOrder":47},"01a0e1ad-ab74-79a5-91a2-2a1a9fef374a",{"id":77,"word":78,"frequency":52,"level":58,"language":9,"audioFilePath":79,"partsOfSpeech":80,"audio":39,"audioUrl":83},"01a0e1ad-8823-7b3e-a739-be1b81791621","su geçirir","tts_c5ff08ed28531bca_tr-TR.mp3",[81],{"id":82,"partOfSpeech":37,"definition":38,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a0e1ad-883f-7b1f-a040-de0eddbd561f","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c5ff08ed28531bca_tr-TR.mp3",{"id":85,"vocabularyWord":86,"displayOrder":94},"01a0e1ad-ab74-79d1-91a2-2a1aa018f13a",{"id":87,"word":88,"frequency":47,"level":48,"language":9,"audioFilePath":89,"partsOfSpeech":90,"audio":39,"audioUrl":93},"01a0e1ad-87fa-7021-a932-d47375f856a3","kolay okunur","tts_a5bbfac68c7c8872_tr-TR.mp3",[91],{"id":92,"partOfSpeech":37,"definition":38,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a0e1ad-8839-7920-afdb-d49a7f90f63b","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_a5bbfac68c7c8872_tr-TR.mp3",6,{"id":96,"vocabularyWord":97,"displayOrder":31},"01a0e1ad-ab74-79f1-91a2-2a1aa0204cf3",{"id":98,"word":99,"frequency":52,"level":58,"language":9,"audioFilePath":100,"partsOfSpeech":101,"audio":39,"audioUrl":102},"01a0e1ad-8575-711b-8a3c-11213da04bc0","gözle görülür","tts_24eb8b779f61a159_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_24eb8b779f61a159_tr-TR.mp3",{"id":104,"vocabularyWord":105,"displayOrder":111},"01a0e1ad-ab74-7a0d-91a2-2a1aa04908a0",{"id":106,"word":107,"frequency":94,"level":58,"language":9,"audioFilePath":108,"partsOfSpeech":109,"audio":39,"audioUrl":110},"01a0e1ad-86f4-76d2-a308-4bfa2f4ca623","su geçirmez","tts_c97b4295e1508f33_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c97b4295e1508f33_tr-TR.mp3",8,{"id":113,"vocabularyWord":114,"displayOrder":121},"01a0e1ad-ab74-7a2d-91a2-2a1aa0beda40",{"id":115,"word":116,"frequency":47,"level":117,"language":9,"audioFilePath":118,"partsOfSpeech":119,"audio":39,"audioUrl":120},"01a0e1ad-86bb-7b13-8ce6-c9c6e90e47af","paslanmaz çelik","B2","tts_e247cfbb700d5385_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e247cfbb700d5385_tr-TR.mp3",9,{"id":123,"vocabularyWord":124,"displayOrder":68},"01a0e1ad-ab74-7a49-91a2-2a1aa145bfbb",{"id":125,"word":126,"frequency":47,"level":48,"language":9,"audioFilePath":127,"partsOfSpeech":128,"audio":39,"audioUrl":129},"01a0e1ad-8749-79b2-956e-0fa8e53a4b68","tükenmez kalem","tts_610bb488f175f4a0_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_610bb488f175f4a0_tr-TR.mp3",{"id":131,"vocabularyWord":132,"displayOrder":141},"01a0e1ad-ab74-7a65-91a2-2a1aa1b69940",{"id":133,"word":134,"frequency":40,"level":48,"language":9,"audioFilePath":135,"partsOfSpeech":136,"audio":39,"audioUrl":140},"01a0e1ad-877e-7071-b8a0-cad1bde94335","çalan saat","tts_e749ee2d0ba3ac86_tr-TR.mp3",[137],{"id":138,"partOfSpeech":139,"definition":38,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a0e1ad-8796-774a-8199-8f71f367923e","NOUN","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e749ee2d0ba3ac86_tr-TR.mp3",11,{"id":143,"vocabularyWord":144,"displayOrder":152},"01a0e1ad-ab74-7a85-91a2-2a1aa23d0601",{"id":145,"word":146,"frequency":52,"level":117,"language":9,"audioFilePath":147,"partsOfSpeech":148,"audio":39,"audioUrl":151},"01a0e1ad-8814-7c23-a597-cc9b282a6e4f","paslanmayan çelik","tts_5a34fca2b7f2ffc3_tr-TR.mp3",[149],{"id":150,"partOfSpeech":139,"definition":38,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a0e1ad-883d-780d-bfc5-06c14a585596","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5a34fca2b7f2ffc3_tr-TR.mp3",12,{"id":154,"vocabularyWord":155,"displayOrder":161},"01a0e1ad-ab74-7aa1-91a2-2a1aa2e42b36",{"id":156,"word":157,"frequency":94,"level":58,"language":9,"audioFilePath":158,"partsOfSpeech":159,"audio":39,"audioUrl":160},"01a0e1ad-84d5-7ef4-bb36-0232ba3b9dcf","çıkmaz sokak","tts_3a9ebc440a86892b_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_3a9ebc440a86892b_tr-TR.mp3",13,{"id":163,"vocabularyWord":164,"displayOrder":170},"01a0e1ad-ab74-7ac1-91a2-2a1aa2f076c5",{"id":165,"word":166,"frequency":94,"level":58,"language":9,"audioFilePath":167,"partsOfSpeech":168,"audio":39,"audioUrl":169},"01a0e1ad-8759-77e9-a824-4908ecfb4906","unutulmaz","tts_5fd1b624d0a48898_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5fd1b624d0a48898_tr-TR.mp3",14,{"id":172,"vocabularyWord":173,"displayOrder":179},"01a0e1ad-ab74-7add-91a2-2a1aa32a5de0",{"id":174,"word":175,"frequency":94,"level":117,"language":9,"audioFilePath":176,"partsOfSpeech":177,"audio":39,"audioUrl":178},"01a0e1ad-84df-7a8d-b682-d6a5af074690","dayanılmaz","tts_57276ff1388a3a80_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_57276ff1388a3a80_tr-TR.mp3",15,{"id":181,"vocabularyWord":182,"displayOrder":188},"01a0e1ad-ab74-7af9-91a2-2a1aa35992c6",{"id":183,"word":184,"frequency":31,"level":58,"language":9,"audioFilePath":185,"partsOfSpeech":186,"audio":39,"audioUrl":187},"01a0e1ad-85a9-7a99-8c7d-25d86c884b42","inanılmaz","tts_5374b9a7890bb7d6_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5374b9a7890bb7d6_tr-TR.mp3",16,{"id":190,"vocabularyWord":191,"displayOrder":197},"01a0e1ad-ab74-7b15-91a2-2a1aa35bca54",{"id":192,"word":193,"frequency":94,"level":58,"language":9,"audioFilePath":194,"partsOfSpeech":195,"audio":39,"audioUrl":196},"01a0e1ad-842a-773e-a61c-66c7111116cd","anlaşılmaz","tts_e8a3352e24334b63_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e8a3352e24334b63_tr-TR.mp3",17,{"id":199,"vocabularyWord":200,"displayOrder":206},"01a0e1ad-ab74-7b31-91a2-2a1aa3b66309",{"id":201,"word":202,"frequency":40,"level":58,"language":9,"audioFilePath":203,"partsOfSpeech":204,"audio":39,"audioUrl":205},"01a0e1ad-841b-7703-b230-e45fb0836ab6","akarsu","tts_223145095e4c6646_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_223145095e4c6646_tr-TR.mp3",18,{"id":208,"vocabularyWord":209,"displayOrder":215},"01a0e1ad-ab74-7b4d-91a2-2a1aa45ad7ea",{"id":210,"word":211,"frequency":31,"level":48,"language":9,"audioFilePath":212,"partsOfSpeech":213,"audio":39,"audioUrl":214},"01a0e1ad-8454-7f08-8a4c-e20a7821efdd","bilgisayar","tts_8384abefb201dc92_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_8384abefb201dc92_tr-TR.mp3",19,{"id":217,"vocabularyWord":218,"displayOrder":224},"01a0e1ad-ab74-7b6d-91a2-2a1aa4bbdeaa",{"id":219,"word":220,"frequency":40,"level":117,"language":9,"audioFilePath":221,"partsOfSpeech":222,"audio":39,"audioUrl":223},"01a0e1ad-8750-70a4-9ffc-4ab376ff101e","uçaksavar","tts_4ab375a866345818_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_4ab375a866345818_tr-TR.mp3",20,{"name":15,"slug":226,"language":9},"ozellik-ve-degerlendirme-sifat-fiilleri-c1",[],[229,238],{"@id":230,"@type":231,"id":232,"grammarPage":233,"title":234,"instructions":235,"displayOrder":17,"type":236,"questionCount":152,"blankCount":152,"isCompleted":16,"ogImageUrl":237},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7557-7cf9-959c-5b51a865acc2","GrammarExercise","01a0e1ad-7557-7cf9-959c-5b51a865acc2","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4f39-7517-a0d8-235c047dd0dd","-maz ve -ar ile kalıcı niteleme – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2f8d6028-e2a6-4535-808e-382d06f43a68_hero.webp?v=1790492636",{"@id":239,"@type":231,"id":240,"grammarPage":233,"title":241,"instructions":242,"displayOrder":40,"type":236,"questionCount":152,"blankCount":152,"isCompleted":16,"ogImageUrl":243},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-756d-75f5-89ae-c0a46908751b","01a0e1ad-756d-75f5-89ae-c0a46908751b","-maz ve -ar ile kalıcı niteleme – Bağlama uygun anlam","Bağlamda amaçlanan anlamı veren seçeneği seçin.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c5ab78fe-d26d-495c-a048-42ca49e72519_hero.webp?v=1790492636",null]