[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-mis-ile-sonuc-ve-onceki-durum-nitelemesi":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4f51-78a3-8fd5-fdf34fddee90":25,"exercise-list-path-tr-none":45},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-4f51-78a3-8fd5-fdf34fddee90","-mış ile sonuç ve önceki durum nitelemesi","mis-ile-sonuc-ve-onceki-durum-nitelemesi","Türkçede -mış sıfat-fiiliyle tamamlanmış olayları, sonuç durumlarını ve önceki deneyimleri nitelemeyi; ek uyumunu ve anlam farklarını örneklerle öğren.","**-mış** sıfat-fiili, bir adı daha önce gerçekleşen bir olay, bu olayın sonucu veya önceki bir deneyim üzerinden niteler. Bu yapıyla **kırılmış bir cam**, **kurumuş çiçekler** ve **yurt dışında yaşamış bir öğretmen** gibi ifadeler kurabilir; tamamlanmış olayla süren olay arasındaki farkı gösterebilirsin.\n\n## 1. Tamamlanmış olay ve sonuç durumu\n\n**-mış** ile kurulan sıfat-fiil, nitelediği addan önce gelir. Adın hangi durumda olduğunu veya daha önce ne yaşadığını belirtir.\n\n:::example\n- Masadaki **soğumuş çayı** içmedim. → Çay daha önce soğumuş; içmek istediğim sırada soğuk.\n- **Kırılmış pencereyi** değiştirdiler. → Pencere daha önce kırılmış; değiştirilmeden önce kırık durumda.\n- **Bu alanda çalışmış bir uzmana** danışalım. → Uzmanın bu alanda çalışma deneyimi var; şu anda da çalışması şart değil.\n:::\n\nBu örneklerde iki anlam öne çıkar:\n\n- **Sonuç durumu:** Önceki olayın sonucu, söz edilen anda görülür: **kurumuş yapraklar**.\n- **Önceki deneyim:** Kişi daha önce bir işi yapmıştır: **aynı sorunu yaşamış insanlar**.\n\nHer kullanımda sonucun hâlâ devam etmesi gerekmez. Örneğin **bir zamanlar bu köyde yaşamış bir yazar** artık başka bir yerde yaşayabilir.\n\n## 2. Ek biçimleri ve olumsuzluk\n\nEk, fiil gövdesinin son ünlüsüne göre **-mış, -miş, -muş, -müş** biçimlerinden birini alır.\n\n| Son ünlü | Ek | Niteleme örneği |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı | **-mış** | **sararmış** yaprak |\n| e, i | **-miş** | **pişmiş** yemek |\n| o, u | **-muş** | **donmuş** göl |\n| ö, ü | **-müş** | **çürümüş** elma |\n\nÜnlüyle biten fiillere de ek doğrudan bağlanır: **oku-muş → okumuş**, **yaşa-mış → yaşamış**.\n\nOlumsuz biçimde önce **-ma \u002F -me**, ardından **-mış \u002F -miş** gelir. Olumsuzluk ekinin son ünlüsü nedeniyle burada **-muş \u002F -müş** kullanılmaz.\n\n| Olumlu niteleme | Olumsuz niteleme |\n| --- | --- |\n| **tamamlanmış** proje | **tamamlanmamış** proje |\n| **pişmiş** yemek | **pişmemiş** yemek |\n| **kurumuş** boya | **kurumamış** boya |\n| **çürümüş** meyve | **çürümemiş** meyve |\n\n:::example\n**Henüz kurumamış boyaya** dokunma.\n\n**Daha önce uçakla seyahat etmemiş yolculara** bilgi verildi.\n:::\n\n**Henüz** beklenen sonucun gerçekleşmediğini, **daha önce** ise geçmiş deneyimi belirginleştirir.\n\n## 3. İşi yapan ve olaydan etkilenen ad\n\n**-mış** eki, fiili kendiliğinden edilgen yapmaz. Nitelediğin ad işi yapıyorsa etken, yapılan işten etkileniyorsa uygun edilgen fiil biçimini kullanırsın.\n\n| Anlatılmak istenen | Uygun niteleme | Açıklama |\n| --- | --- | --- |\n| Öğrenci kitabı okudu. | kitabı **okumuş öğrenci** | Okuyan kişi öğrencidir. |\n| Kitap okundu. | **okunmuş kitap** | Kitap, okuma işinden etkilenir. |\n| Aşçı yemeği pişirdi. | yemeği **pişirmiş aşçı** | Pişiren kişi aşçıdır. |\n| Yemek pişti. | **pişmiş yemek** | Yemek bir duruma ulaşmıştır. |\n\nSon örnekte **pişmek** zaten yemeğin geçirdiği değişimi anlatır; edilgenlik eki gerekmez. **Pişirilmiş yemek** ise yemeğin biri tarafından hazırlanmış olduğunu öne çıkarır.\n\n:::warning\n✗ **okumuş kitap** → Birinin okuduğu kitabı anlatmak için uygun değildir.\n\n✓ **okunmuş kitap** → Kitap okunmuştur.\n\n✓ **kitabı okumuş kişi** → Kişi kitabı okumuştur.\n\nYalnızca **-mış** ekine değil, fiilin etken veya edilgen biçimine de dikkat et.\n:::\n\n## 4. Tamamlanma ile sürme arasındaki fark\n\n**-an \u002F -en**, bağlama göre süren veya genel bir olayı anlatabilir. **-mış** ise olayın daha önce gerçekleşmiş olmasını ve çoğu zaman ortaya çıkan durumu öne çıkarır.\n\n| Süreç veya genel durum | Tamamlanmış olay veya sonuç |\n| --- | --- |\n| Fırında **pişen yemek** güzel kokuyor. | **Pişmiş yemeği** masaya getirdim. |\n| İpte **kuruyan çamaşırları** bekliyorum. | **Kurumuş çamaşırları** dolaba koydum. |\n| Burada **çalışan bir mühendisle** görüştüm. | Daha önce burada **çalışmış bir mühendisle** görüştüm. |\n\n:::note\n**-an \u002F -en** her zaman “şimdi” demek değildir: **dün gelen misafir** de doğrudur. Bu nedenle farkı yalnızca “şimdiki zaman–geçmiş zaman” olarak düşünme. **-mış**, önce gerçekleşme veya tamamlanma anlamını özellikle belirginleştirir.\n:::\n\nÖncelik, yalnızca konuşma anına göre belirlenmez. **Eve girdiğimde açık bırakılmış pencereyi kapattım** cümlesinde pencere, eve girme olayından önce açık bırakılmıştır.\n\n## 5. Duyum anlamı ve olan kullanımı\n\nYüklemdeki **-mış**, duyulan veya sonradan fark edilen bir bilgiyi anlatabilir: **Cam kırılmış.** Ancak bir adı niteleyen **-mış**, bilginin mutlaka başkasından duyulduğunu göstermez.\n\n:::example\nCamın kırıldığını kendi gözlerimle gördüm. Sonra **kırılmış cam parçalarını** topladım.\n:::\n\nBurada konuşan kişi olaya tanık olmuştur. **Kırılmış**, cam parçalarının önceki olayla bağlantısını belirtir.\n\nNiteleme, **-mış olan** biçiminde de kurulabilir:\n\n- **Başvurmuş adaylar** görüşmeye çağrıldı.\n- **Başvurmuş olan adaylar** görüşmeye çağrıldı.\n\nBu iki cümlede temel anlam aynıdır. **Olan**, niteleme ilişkisini daha açık hâle getirebilir; özellikle yazılı ve resmî anlatımda sık görülür. Ancak her cümlede gerekli değildir.\n\n## 6. Kullanırken kontrol et\n\n1. **Anlamı belirle:** Önceki bir olayı, deneyimi veya sonuç durumunu mu anlatıyorsun?\n2. **Fiili seç:** Ad işi mi yapıyor, yoksa olaydan mı etkileniyor? **Yazmış kişi**, fakat **yazılmış mektup**.\n3. **Eki uydur:** Son ünlüye göre **-mış, -miş, -muş, -müş** kullan.\n4. **Olumsuzluğu önce ekle:** **Bit-me-miş iş**.\n5. **Nitelemeyi adın önüne koy:** **Daha önce bu işi yapmış bir çalışan**.\n\nKısacası, **-mış + ad** yapısında temel bağlantı önce gerçekleşen olaydır. Bağlama göre bu olayın **sonucu** veya kişinin **deneyimi** öne çıkar; duyum anlamı zorunlu değildir.","tr","B2",148,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4aa0-7c97-b72a-809c07636875","Sıfat-fiilde rol, zaman ve adlaşma",false,0,6,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"sifat-fiilde-rol-zaman-ve-adlasma-b2",[],[26,36],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-760d-705e-9aab-5da9544e2cd9","GrammarExercise","01a0e1ad-760d-705e-9aab-5da9544e2cd9","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4f51-78a3-8fd5-fdf34fddee90","-mış ile sonuç ve önceki durum nitelemesi – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_dba666af-885a-4cf4-8878-3e8cdd606fbd_hero.webp?v=1790492636",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":42,"questionCount":43,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":44},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-762d-71d6-b654-721058048326","01a0e1ad-762d-71d6-b654-721058048326","-mış ile sonuç ve önceki durum nitelemesi – Hatayı bulma ve düzeltme","Hatalı sözcüğü bulun ve yerine gelecek doğru biçimi seçin.",1,"find_and_fix",8,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0e52fe09-d189-4f8f-9273-9a8522b6f6b2_hero.webp?v=1790492636",null]