[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-ozne-ile-yuklem-arasinda-sayi-uyumu":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-4fc5-7841-b1c9-8bb39c533f53":22,"exercise-list-path-tr-none":58},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a0e1ad-4fc5-7841-b1c9-8bb39c533f53","Özne ile yüklem arasında sayı uyumu","ozne-ile-yuklem-arasinda-sayi-uyumu","Türkçede özne ile yüklemin sayı uyumunu; insan, hayvan, eşya ve topluluk adlarında tekil ve çoğul yüklem seçimini açık ve doğal örneklerle öğren.","## 1. Sayı uyumu ne demektir?\n\nÖzne, işi yapanı ya da cümlede anlatılan varlığı belirtir. Yüklem ise onun ne yaptığını veya nasıl olduğunu bildirir. **Sayı uyumu**, öznenin tekil ya da çoğul olmasıyla yüklemin biçimi arasındaki ilişkidir. Türkçede çoğul bir özne, her zaman çoğul yüklem gerektirmez.\n\nBu konuda özellikle şunlara dikkat et:\n\n- Özne bir kişiyi mi, birden çok kişiyi mi anlatıyor?\n- Özne insan mı, hayvan mı, eşya mı?\n- Öznede sayı sözü veya topluluk adı var mı?\n\n## 2. Tekil ve çoğul kişiler\n\nTek bir kişiyi anlatırken tekil, **biz** ve **siz** ile çoğul kişi biçimlerini kullanırsın. **Onlar** ile yüklem tekil de çoğul da olabilir.\n\n| Özne | Örnek | Yüklemin biçimi |\n| --- | --- | --- |\n| Ben | Ben **geldim**. | Birinci tekil kişi |\n| Sen | Sen **geldin**. | İkinci tekil kişi |\n| O | O **geldi**. | Üçüncü tekil kişi |\n| Biz | Biz **geldik**. | Birinci çoğul kişi |\n| Siz | Siz **geldiniz**. | İkinci çoğul kişi |\n| Onlar | Onlar **geldi \u002F geldiler**. | Üçüncü tekil veya çoğul kişi |\n\n:::note\n**Siz**, saygılı bir hitapta tek bir kişi için de kullanılır. Bu durumda yüklem yine **siz** biçimindedir: “Siz erken **geldiniz**, Ayşe Hanım.”\n:::\n\n## 3. İnsanları anlatan çoğul özneler\n\nÖzne birden fazla insanı anlatıyorsa üçüncü kişi yüklemi **tekil veya çoğul** olabilir. İki biçim de standart Türkçede doğrudur.\n\n:::example\nÖğrenciler bahçede **oynuyor**.\n\nÖğrenciler bahçede **oynuyorlar**.\n\nMisafirler biraz önce **geldi**.\n\nMisafirler biraz önce **geldiler**.\n:::\n\nBu örneklerde yüklemin tekil olması, yalnızca bir öğrencinin veya bir misafirin bulunduğu anlamına gelmez. Çokluk bilgisi öznede zaten vardır.\n\nAynı durum isim cümlelerinde de görülür:\n\n- Çocuklar bugün çok **mutlu**.\n- Çocuklar bugün çok **mutlular**.\n\n:::warning\n“Özne **-lar\u002F-ler** aldıysa yüklem de mutlaka **-lar\u002F-ler** alır.” diye düşünme. **Öğrenciler geldi** cümlesi eksik ya da yanlış değildir.\n:::\n\n## 4. Hayvanlar, eşyalar ve soyut kavramlar\n\nİnsan dışındaki çoğul öznelerle yüklem **genellikle tekil** kullanılır. Günlük ve tarafsız anlatımda bu biçimi tercih et.\n\n| Öznenin anlattığı | Çoğul özne | Doğal örnek |\n| --- | --- | --- |\n| Hayvanlar | Kuşlar | Kuşlar **uçuyor**. |\n| Bitkiler | Çiçekler | Çiçekler **açtı**. |\n| Eşyalar | Anahtarlar | Anahtarlar masanın üstünde **duruyor**. |\n| Soyut kavramlar | Düşünceler | Düşünceler zamanla **değişir**. |\n\n:::note\nBu, istisnasız bir yasak değildir. Özellikle masallarda ve edebî anlatımda hayvanlara veya başka varlıklara insan özelliği verildiğinde çoğul yüklem kullanılabilir: “Ağaçlar birbirlerine sırlarını **anlattılar**.” Burada ağaçlar insan gibi davranır.\n:::\n\n## 5. Sayı sözleri ve topluluk adları\n\nBir öznenin anlamca birden çok varlığı anlatması, biçimce de çoğul olduğu anlamına gelmez.\n\n### Sayıyla belirtilen özneler\n\nSayı sözünden sonra ad genellikle tekil kalır: **üç öğrenci**, **beş kitap**. Bu tür öznelerle yüklem de genellikle tekildir.\n\n:::example\nÜç öğrenci derse geç **kaldı**.\n\nİki kedi kapının önünde **bekliyor**.\n\nBeş kitap masadan yere **düştü**.\n:::\n\nİnsanları anlatan sayılı öznelerle çoğul yüklem de görülebilir: “İki arkadaş yıllar sonra **buluştular**.” Bu yüzden **İki arkadaş buluştu** ve **İki arkadaş buluştular** biçimlerinden birini her durumda yanlış sayma.\n\n### Topluluk adları ve herkes\n\n**Aile, takım, sınıf** gibi adlar birden çok kişiden oluşan tek bir topluluğu anlatabilir. Topluluğu bir bütün olarak anlatırken tekil yüklem kullanılır.\n\n- Ailem bu şehirde **yaşıyor**.\n- Takım sahaya **çıktı**.\n- Sınıf bugün çok **sessiz**.\n\n**Herkes** de çok sayıda kişiyi kapsar; ancak standart kullanımda tekil yüklem alır.\n\n:::warning\n✓ Herkes zamanında **geldi**.\n\n✗ Herkes zamanında **geldiler**.\n\n**Herkes** ile **onlar** aynı uyum kuralına sahip değildir: **Onlar geldiler** doğrudur.\n:::\n\n## 6. Birden fazla özne ve kısa kontrol\n\n**Ve** ile bağlanan iki insan adı, birlikte çoğul bir özne oluşturur. Üçüncü kişide yine tekil veya çoğul yüklem kullanılabilir.\n\n:::example\nElif ve Deniz sinemaya **gitti**.\n\nElif ve Deniz sinemaya **gittiler**.\n:::\n\nÖznenin içinde **ben** varsa yüklem **biz** biçimini alır. **Ben** yoksa ve **sen** varsa yüklem **siz** biçimini alır.\n\n- Sen ve ben yarın **gideceğiz**.\n- Elif ve ben yarın **gideceğiz**.\n- Sen ve Elif yarın **gideceksiniz**.\n\nBir cümle kurarken şu sırayla kontrol et:\n\n1. **Kişiyi belirle:** Ben ve arkadaşım → **geldik**; sen ve arkadaşın → **geldiniz**.\n2. **Üçüncü kişide öznenin türüne bak:** Öğrenciler → **geldi \u002F geldiler**; yapraklar → genellikle **düştü**.\n3. **Özel yapılara dikkat et:** Üç öğrenci → genellikle **geldi**; ailem → **geldi**; herkes → **geldi**.\n\nTemel ayrım şudur: **İnsanları anlatan çoğul öznelerde iki yüklem biçimi de mümkündür; diğer çoğul öznelerde tekil yüklem genel tercihtir.**","tr","B1",127,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0e1ad-4a94-7295-a78a-c5607ffe6331",false,0,4,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],[],[23,34,43,51],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":32,"isCompleted":15,"ogImageUrl":33},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-78e4-700d-8775-337f1e8cac8b","GrammarExercise","01a0e1ad-78e4-700d-8775-337f1e8cac8b","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-4fc5-7841-b1c9-8bb39c533f53","Özne ile yüklem arasında sayı uyumu – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,19,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c79f5d5e-275f-42e6-87ee-1b8e86f3ecdb_hero.webp?v=1790492637",{"@id":35,"@type":25,"id":36,"grammarPage":27,"title":37,"instructions":38,"displayOrder":39,"type":40,"questionCount":41,"blankCount":41,"isCompleted":15,"ogImageUrl":42},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7907-717f-8f04-d3cf6e178a27","01a0e1ad-7907-717f-8f04-d3cf6e178a27","Özne ile yüklem arasında sayı uyumu – Cümle kurma","Sözcükleri sıralayarak soru cümlelerini kurun. Gereksiz kutucuğu kullanmayın.",1,"sentence_builder",11,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7d09f197-7fab-4cc1-8780-73a9c1ab751d_hero.webp?v=1790492637",{"@id":44,"@type":25,"id":45,"grammarPage":27,"title":46,"instructions":47,"displayOrder":48,"type":49,"questionCount":17,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":50},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7919-78a1-978c-64916f14865f","01a0e1ad-7919-78a1-978c-64916f14865f","Sayı uyumu: Özneye göre kişi çekimi","Bir kutucuğa, ardından uygun sütuna dokunun. Bütün kutucukları yerleştirin.",2,"word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_bfa783e0-d246-49a8-a28e-311d6abce784_hero.webp?v=1790492637",{"@id":52,"@type":25,"id":53,"grammarPage":27,"title":54,"instructions":55,"displayOrder":56,"type":49,"questionCount":17,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":57},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7921-70cf-b02f-1c72cf29c571","01a0e1ad-7921-70cf-b02f-1c72cf29c571","Sayı uyumu: Özne türleri ve yüklem seçenekleri","Bir kutucuğa, ardından uygun sütuna dokunun. Her panoda belirtilen ölçüte göre bütün kutucukları sınıflandırın.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_05e53c00-bebf-41a5-8487-22b45cb85693_hero.webp?v=1790492637",null]