[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-sart-ekiyle-gercek-kosullar":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-501b-7b84-a847-2842b36232fb":25,"exercise-list-path-tr-none":60},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-501b-7b84-a847-2842b36232fb","Şart ekiyle gerçek koşullar","sart-ekiyle-gercek-kosullar","Türkçede gerçek koşulları -sa\u002F-se ekiyle kurmayı, olumlu ve olumsuz biçimleri, kişi eklerini ve koşula bağlı sonuçları doğal örneklerle öğren.","Bir planın gerçekleşmesi başka bir duruma bağlı olabilir: **Vaktim olursa seni ararım.** Gerçekleşmesi mümkün koşulları anlatmak için **-sa\u002F-se** kullanırsın. Bu yapıyla koşulu, koşulu gerçekleştiren kişiyi ve koşula bağlı sonucu belirtebilirsin.\n\n## 1. Koşul ve sonuç\n\nKoşul cümlesinde iki bölüm vardır. Bir bölüm koşulu, diğer bölüm bu koşula bağlı sonucu anlatır.\n\n| Koşul | Sonuç |\n| --- | --- |\n| Yağmur **yağarsa** | pikniği iptal ederiz. |\n| Erken **çıkarsan** | otobüse yetişirsin. |\n| İşim erken **biterse** | seninle geleceğim. |\n\nBu cümlelerde koşulun gerçekleşmesi mümkündür ama kesin değildir. Örneğin **Yağmur yağarsa pikniği iptal ederiz** cümlesi, yağmurun mutlaka yağacağını söylemez.\n\n**Eğer** sözcüğü koşulu belirginleştirir; kullanılması zorunlu değildir.\n\n:::example\n**Eğer erken çıkarsan** otobüse yetişirsin.\n\n**Erken çıkarsan** otobüse yetişirsin.\n\nİki cümlede de aynı koşul vardır.\n:::\n\n## 2. Geniş zamanla koşul kurma\n\nGerçekleşmesi mümkün olaylarda sık kullanılan yapı şöyledir:\n\n**Fiil + geniş zaman eki + -sa\u002F-se + kişi eki**\n\nGeniş zamanın olumlu biçimini temel alırsın: **gelir → gelirse**, **yapar → yaparsa**, **okur → okursa**.\n\nŞart eki iki biçimlidir. Kendisinden önceki son ünlü **a, ı, o, u** ise **-sa**; **e, i, ö, ü** ise **-se** gelir.\n\n| Kişi | gelmek | yapmak |\n| --- | --- | --- |\n| Ben | gelirsem | yaparsam |\n| Sen | gelirsen | yaparsan |\n| O | gelirse | yaparsa |\n| Biz | gelirsek | yaparsak |\n| Siz | gelirseniz | yaparsanız |\n| Onlar | gelirlerse | yaparlarsa |\n\nKişi eki şart ekinden sonra gelir: **gel-ir-se-m**. Ancak tablodaki üçüncü çoğul kişi biçiminde **-ler\u002F-lar**, şart ekinden öncedir: **gel-ir-ler-se**.\n\n:::note\nÖzne açıkça **onlar** olduğunda çoğul eki kullanılmayabilir: **Onlar gelirse birlikte yemek yeriz.** **Onlar gelirlerse** biçimi de doğrudur.\n:::\n\n:::note\n**Gelirsen sevinirim** cümlesinde gelmen gerçekleşmesi mümkün bir koşuldur. **Gelsen sevinirdim** ise bir dilek veya varsayım anlatır; burada öğrendiğin gerçek koşul kullanımından farklıdır.\n:::\n\n## 3. Olumsuz koşullar\n\nOlumsuz geniş zamanlı koşulda **-mazsa\u002F-mezse** kullanırsın. Ardından kişi eki gelir.\n\n| Kişi | Olumsuz koşul |\n| --- | --- |\n| Ben | gelmezsem |\n| Sen | gelmezsen |\n| O | gelmezse |\n| Biz | gelmezsek |\n| Siz | gelmezseniz |\n| Onlar | gelmezlerse |\n\nDiğer ünlü uyumu biçimine örnek: **yapmazsam, yapmazsan, yapmazsa**.\n\nGeniş zamanın bağımsız olumsuz biçimleri **gelmem, gelmeyiz** olsa da koşul kurarken **gelmezsem, gelmezsek** dersin.\n\n:::example\nBugün **yağmur yağmazsa** yürüyüşe çıkacağız.\n\nYarın toplantıya **gelmezsen** sana notları gönderirim.\n\nBu akşam yemeği evde **yemezsek** dışarıda yeriz.\n:::\n\n:::warning\n**Gelmemse** yerine **gelmezsem**, **gelmeyizse** yerine **gelmezsek** kullan.\n\n✓ Yarın **gelmezsem** beni ara.\n:::\n\n## 4. Başka zamanlarla gerçek koşullar\n\nŞart eki yalnızca geniş zamanla kullanılmaz. Koşulun zamanına göre başka zaman eklerinden sonra da gelebilir.\n\n| Bağlam | Örnek | Anlam |\n| --- | --- | --- |\n| Geleceğe yönelik bir plan veya beklenti | Yarın **gelecekse** haber ver. | Yarın gelme planı veya beklentisi koşuldur. |\n| Şu anda devam eden bir durum | Şu anda **çalışıyorsan** seni daha sonra ararım. | Çalışıp çalışmadığını bilmiyorum. |\n| Tamamlanıp tamamlanmadığı bilinmeyen bir olay | Ödevini **bitirdiysen** dışarı çıkabilirsin. | Ödevinin bitmiş olması koşuldur. |\n| Önceden gerçekleşmiş olabilecek bir olay | Ali **gelmişse** başlayalım. | Ali'nin artık gelmiş olması koşuldur. |\n\n**Gelirse** gelme olasılığını koşul yapar. **Gelecekse** geleceğe yönelik bir planı veya beklentiyi öne çıkarır. **Gelmişse** ise gelme olayının daha önce gerçekleşmiş olmasını koşul yapar; konuşan kişi bunu kesin olarak bilmiyor olabilir.\n\n**Bitirdiysen** biçiminde geçmiş zaman eki **-di** ile şart eki **-se** arasına **y** girer: **bitir-di-y-se-n**.\n\n:::note\n**Ödevini bitirdiysen** cümlesi, ödevin bitmediğini söylemez. Konuşan kişi ödevin bitip bitmediğini bilmiyor olabilir. Burada geçmişteki gerçek bir durumu koşul olarak kullanır.\n:::\n\n### İsim, sıfat ve var\u002Fyok ile koşullar\n\nBir durumu koşul yapmak için isim ve sıfatlardan, ayrıca **var\u002Fyok** sözcüklerinden sonra **ise** kullanabilirsin. **İse** ayrı yazılabilir veya **-(y)sa\u002F-(y)se** biçiminde sözcüğe eklenebilir. Birleşik biçimde son ünlüye göre **-sa** veya **-se** seçilir. Sözcük ünlüyle bitiyorsa araya **y** girer; kişi eki şart ekinden sonra gelir: **ev-de-y-se-n**, **hasta-y-sa-n**, **yorgun-sa-n**.\n\n| Ayrı biçim | Birleşik biçimle örnek |\n| --- | --- |\n| öğrenci isen | **Öğrenciysen** indirimden yararlanabilirsin. |\n| evde isen | **Evdeysen** sana uğrayayım. |\n| hasta isen | **Hastaysan** dinlen. |\n| yorgun isen | **Yorgunsan** biraz ara ver. |\n| paran var ise | **Paran varsa** bileti bugün alabilirsin. |\n| vaktin yok ise | **Vaktin yoksa** yarın konuşalım. |\n\n## 5. Sonuç bölümünü seçme\n\nSonuç bölümünde tek bir zaman veya kip kullanmak zorunda değilsin. Ne anlatmak istediğine göre biçimi seçersin.\n\n- **Genel sonuç:** Bu düğmeye basarsan kapı açılır.\n- **Gelecek planı:** İşim erken biterse seninle geleceğim.\n- **Yönerge:** Geç kalırsan bana haber ver.\n- **Olumsuz sonuç:** Yağmur yağarsa dışarı çıkmayacağız.\n\nKoşul bölümünün kişisi ile sonuç bölümünün kişisi farklı olabilir: **Sen gelirsen ben de gelirim.** İlk bölümde koşul senin gelmendir; ikinci bölümde sonucu ben gerçekleştiririm.\n\nKoşul bölümü genellikle önce gelir: **Geç kalırsan beni ara.**\n\n:::tip\nYazıda şart ekiyle biten koşul bölümünden sonra normalde virgül koyma:\n\n✓ **Vaktin olursa beni ara.**\n:::\n\n## 6. Kısa kontrol listesi\n\nGerçek bir koşul kurarken şu sırayı izle:\n\n1. **Koşulu seç:** Erken çıkmak.\n2. **Zamanı ve kişiyi belirle:** Yarın senin erken çıkman → **erken çıkarsan**.\n3. **Gerekirse olumsuz yap:** **Erken çıkmazsan**.\n4. **Uygun sonucu ekle:** **Erken çıkmazsan otobüsü kaçırırsın.**\n\n**Gelirsen** mümkün bir olayı, **gelmezsen** bu olayın gerçekleşmemesini koşul yapar. Sonuç bölümünde ise bir durumu, planı veya yönergeyi anlatabilirsin.","tr","B1",94,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a90-716c-89e4-8ae703cbf0fd","Koşul ve değişmeyen sonuç",false,0,12,"2026-09-27T07:03:46+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"kosul-ve-degismeyen-sonuc-b1",[],[26,35,44,53],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":18,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":34},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7b3d-73c7-895d-78bdce465cb6","GrammarExercise","01a0e1ad-7b3d-73c7-895d-78bdce465cb6","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-501b-7b84-a847-2842b36232fb","Şart ekiyle gerçek koşullar – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d3922cc7-6dad-4523-aa81-365d79c34347_hero.webp?v=1790492638",{"@id":36,"@type":28,"id":37,"grammarPage":30,"title":38,"instructions":39,"displayOrder":40,"type":33,"questionCount":41,"blankCount":42,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7b50-7b70-922e-c9a54922de45","01a0e1ad-7b50-7b70-922e-c9a54922de45","Şart ekiyle gerçek koşullar – Bağlama uygun anlam","Bağlamda amaçlanan anlamı veren seçeneği seçin.",1,15,16,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5c2eebff-42ac-4025-907f-3e60c36e89aa_hero.webp?v=1790492638",{"@id":45,"@type":28,"id":46,"grammarPage":30,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7b6b-7b41-a6af-0146086b4c0f","01a0e1ad-7b6b-7b41-a6af-0146086b4c0f","Gerçek koşullar: kişi ve olumsuzluk","Her kutucuğa dokunun, sonra uygun sütuna dokunarak yerleştirin.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a18fa9a4-607e-4435-b5d7-c2230529c70b_hero.webp?v=1790492638",{"@id":54,"@type":28,"id":55,"grammarPage":30,"title":56,"instructions":57,"displayOrder":58,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":59},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7b72-7297-84ef-6c6c31f36eb4","01a0e1ad-7b72-7297-84ef-6c6c31f36eb4","Gerçek koşullar: zaman ve yüklem türü","Her ifadeyi okuyun. Kutucuğa, ardından uygun sütuna dokunun.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e0457938-8768-4618-a03c-844bedfd2041_hero.webp?v=1790492638",null]