[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-simdiki-zamanda-unlu-daralmasi":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-504d-71f1-988a-75f83b4d78c2":136,"exercise-list-path-tr-none":148},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":135},"01a0e1ad-504d-71f1-988a-75f83b4d78c2","Şimdiki zamanda ünlü daralması","simdiki-zamanda-unlu-daralmasi","Şimdiki zamanda -yor ekiyle a ve e seslerinin ı, i, u, ü seslerine dönüşmesini; bekliyor, oynuyor, diyor ve yiyor gibi biçimlerin yazımını öğren.","## 1. Ünlü daralması nedir?\n\nŞimdiki zamanda **-yor** ekiyle bazı fiillerin son sesi değişir: **bekle → bekliyor**, **oyna → oynuyor**. Bu değişime *ünlü daralması* denir. Burada bu biçimleri ve **diyor, yiyor** sözcüklerinin yazımını öğreneceksin.\n\nFiilin sonundaki **a** veya **e**, **-yor** ekinden önce **ı, i, u, ü** seslerinden birine dönüşür.\n\n:::example\n- Ben otobüs **bekliyorum**. → bekle → bekliyor\n- Çocuk parkta **oynuyor**. → oyna → oynuyor\n:::\n\n## 2. Hangi ses kullanılır?\n\nÖnce fiilden **-mak \u002F -mek** bölümünü çıkar: **başlamak → başla**, **söylemek → söyle**. Son ses **a** veya **e** ise ondan önceki ünlüye bak.\n\n| Son a\u002Fe'den önceki ünlü | Yeni ses | Fiil | Şimdiki zaman |\n| --- | --- | --- | --- |\n| a, ı | **ı** | başla, hazırla, ara | başl**ı**yor, hazırl**ı**yor, ar**ı**yor |\n| e, i | **i** | bekle, izle | bekl**i**yor, izl**i**yor |\n| o, u | **u** | oyna, kutla | oyn**u**yor, kutl**u**yor |\n| ö, ü | **ü** | söyle, süsle | söyl**ü**yor, süsl**ü**yor |\n\nÖrneğin **oyna** fiilinde son **a**'dan önce **o** vardır. Bu yüzden **a → u** olur: **oynuyor**.\n\n:::tip\nYalnızca sondaki **a** veya **e** değişir. **Başla → başlıyor** biçiminde ilk **a** aynı kalır.\n:::\n\n### Olumsuz biçimler\n\nOlumsuzluk eki **-ma \u002F -me** de **-yor** ekinden önce daralır. Yeni sesi seçmek için yine önceki ünlüye bak:\n\n| Fiil | Olumsuzluk ekiyle | Şimdiki zaman |\n| --- | --- | --- |\n| yap | yap-ma | yapm**ı**yor |\n| gel | gel-me | gelm**i**yor |\n| oku | oku-ma | okum**u**yor |\n| gül | gül-me | gülm**ü**yor |\n\n## 3. Diyor ve yiyor\n\n**Demek** ve **yemek** fiillerinin bu biçimlerini birlikte öğren:\n\n| Fiil | Şimdiki zaman | Örnek |\n| --- | --- | --- |\n| demek | **diyor** | Ece bana merhaba **diyor**. |\n| yemek | **yiyor** | Ali elma **yiyor**. |\n\nBu iki fiilde **e → i** olur. **De** ve **ye** biçimlerinde son **e**'den önce başka bir ünlü yoktur; bu yüzden tabloyu kullanamazsın ve **diyor, yiyor** biçimlerini ezberlemelisin.\n\n:::example\n- Ben elma **yiyorum**.\n- Sen ne **diyorsun**?\n- O yemek **yiyor**.\n:::\n\nKişi değişse de daralan ünlü aynı kalır: **yiyorum, yiyorsun, yiyor**.\n\nOlumsuz biçimlerde ise **de** ve **ye** aynı kalır; daralan ses **-me** ekindeki **e**'dir: **de-me → demiyor**, **ye-me → yemiyor**. **Dimiyor** ve **yimiyor** yazımları yanlıştır.\n\n## 4. Yazarken dikkat et\n\n**-yor** ekinden önce sondaki **a** veya **e**'yi koruma. Daralmayı yazıda da göster.\n\n:::warning\n- Yanlış: bekl**e**yor → Doğru: bekl**i**yor\n- Yanlış: oyn**a**yor → Doğru: oyn**u**yor\n- Yanlış: d**e**yor → Doğru: d**i**yor\n- Yanlış: y**e**yor → Doğru: y**i**yor\n:::\n\nHer **-yor** biçiminde ünlü daralması yoktur. **Oku → okuyor** örneğinde **u** zaten vardır; değişmez. **Gel → geliyor** örneğinde ise fiil **l** ile biter; bir **a** veya **e** daralmaz.\n\nÜnsüzle biten fiillere son ünlüye göre **-ıyor \u002F -iyor \u002F -uyor \u002F -üyor** gelir. Buradaki **ı, i, u, ü** ekin parçasıdır:\n\n| Fiilin son ünlüsü | Ek | Örnek |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı | **-ıyor** | bak + ıyor → **bakıyor** |\n| e, i | **-iyor** | gel + iyor → **geliyor** |\n| o, u | **-uyor** | koş + uyor → **koşuyor** |\n| ö, ü | **-üyor** | gül + üyor → **gülüyor** |\n\n## 5. Kısa kontrol listesi\n\n1. **-mak \u002F -mek** bölümünü çıkar: **dinlemek → dinle**.\n2. Son sese bak: **dinle** sonunda **e** var.\n3. Önceki ünlüyü bul: **i**. Bu yüzden sondaki **e → i** olur.\n4. Biçimi yaz: **dinliyor**.\n\n**Hatırla:** **başlıyor, bekliyor, oynuyor, söylüyor**. İki kısa fiili de unutma: **de → diyor**, **ye → yiyor**.","tr","A1",26,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0e1ad-4a6b-71a1-8117-3697a437a15a",false,0,1,"2026-09-27T07:03:47+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":33},"01a0e1ad-abca-774c-973f-bd8b434d5b7f","Ünlüsü daralan yaygın fiiller",[25,35,46,56,65,74,83,91,99,109,117,126],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":17},"01a0e1ad-abca-77d0-973f-bd8b437698ea",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":10,"language":9,"audioFilePath":31,"partsOfSpeech":32,"audio":33,"audioUrl":34},"01a0e1ad-843f-7989-8cce-64a42ea59cc3","başlamak",10,"tts_4314eea2078edce1_tr-TR.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_4314eea2078edce1_tr-TR.mp3",{"id":36,"vocabularyWord":37,"displayOrder":45},"01a0e1ad-abca-7810-973f-bd8b4427d348",{"id":38,"word":39,"frequency":40,"level":41,"language":9,"audioFilePath":42,"partsOfSpeech":43,"audio":33,"audioUrl":44},"01a0e1ad-8590-70aa-ad02-3c044846c629","hazırlamak",7,"A2","tts_383fa7df32525b97_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_383fa7df32525b97_tr-TR.mp3",2,{"id":47,"vocabularyWord":48,"displayOrder":55},"01a0e1ad-abca-784c-973f-bd8b45200b21",{"id":49,"word":50,"frequency":51,"level":10,"language":9,"audioFilePath":52,"partsOfSpeech":53,"audio":33,"audioUrl":54},"01a0e1ad-842e-766f-9b9c-b1cd7f853531","aramak",8,"tts_72bc1c07e432c709_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_72bc1c07e432c709_tr-TR.mp3",3,{"id":57,"vocabularyWord":58,"displayOrder":64},"01a0e1ad-abca-7870-973f-bd8b456e6a67",{"id":59,"word":60,"frequency":51,"level":10,"language":9,"audioFilePath":61,"partsOfSpeech":62,"audio":33,"audioUrl":63},"01a0e1ad-8448-7963-9d9a-221722f4550d","beklemek","tts_ec6303765c20dba5_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_ec6303765c20dba5_tr-TR.mp3",4,{"id":66,"vocabularyWord":67,"displayOrder":73},"01a0e1ad-abca-7890-973f-bd8b461bee8b",{"id":68,"word":69,"frequency":51,"level":41,"language":9,"audioFilePath":70,"partsOfSpeech":71,"audio":33,"audioUrl":72},"01a0e1ad-85ee-7cbf-828e-b77797b72144","izlemek","tts_5c7b298d0d58b6e6_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5c7b298d0d58b6e6_tr-TR.mp3",5,{"id":75,"vocabularyWord":76,"displayOrder":82},"01a0e1ad-abca-78b0-973f-bd8b46b03480",{"id":77,"word":78,"frequency":51,"level":10,"language":9,"audioFilePath":79,"partsOfSpeech":80,"audio":33,"audioUrl":81},"01a0e1ad-86b6-7dc2-9969-f4a8514075ff","oynamak","tts_d95449f1d74ae7ff_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_d95449f1d74ae7ff_tr-TR.mp3",6,{"id":84,"vocabularyWord":85,"displayOrder":40},"01a0e1ad-abca-78d0-973f-bd8b46f284db",{"id":86,"word":87,"frequency":40,"level":41,"language":9,"audioFilePath":88,"partsOfSpeech":89,"audio":33,"audioUrl":90},"01a0e1ad-8628-7d9d-84eb-b23a586b3584","kutlamak","tts_3acc948f34ac5a5d_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_3acc948f34ac5a5d_tr-TR.mp3",{"id":92,"vocabularyWord":93,"displayOrder":51},"01a0e1ad-abca-78ec-973f-bd8b471e838a",{"id":94,"word":95,"frequency":30,"level":10,"language":9,"audioFilePath":96,"partsOfSpeech":97,"audio":33,"audioUrl":98},"01a0e1ad-86ec-76e9-9a35-0a48692637d6","söylemek","tts_55685d020076b97e_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_55685d020076b97e_tr-TR.mp3",{"id":100,"vocabularyWord":101,"displayOrder":108},"01a0e1ad-abca-790c-973f-bd8b472efd53",{"id":102,"word":103,"frequency":73,"level":104,"language":9,"audioFilePath":105,"partsOfSpeech":106,"audio":33,"audioUrl":107},"01a0e1ad-8733-7ecc-be69-993f113657f5","süslemek","B1","tts_597bb1da51deb864_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_597bb1da51deb864_tr-TR.mp3",9,{"id":110,"vocabularyWord":111,"displayOrder":30},"01a0e1ad-abca-7928-973f-bd8b47ce7103",{"id":112,"word":113,"frequency":51,"level":10,"language":9,"audioFilePath":114,"partsOfSpeech":115,"audio":33,"audioUrl":116},"01a0e1ad-84e7-71ff-ac3b-356717b67877","dinlemek","tts_e8bbb46357f82239_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e8bbb46357f82239_tr-TR.mp3",{"id":118,"vocabularyWord":119,"displayOrder":125},"01a0e1ad-abca-7944-973f-bd8b4824da3e",{"id":120,"word":121,"frequency":51,"level":41,"language":9,"audioFilePath":122,"partsOfSpeech":123,"audio":33,"audioUrl":124},"01a0e1ad-84e3-7153-928b-1f8dee16c4e5","demek","tts_74e4b943c6175cd4_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_74e4b943c6175cd4_tr-TR.mp3",11,{"id":127,"vocabularyWord":128,"displayOrder":134},"01a0e1ad-abca-7964-973f-bd8b48dd0095",{"id":129,"word":130,"frequency":51,"level":10,"language":9,"audioFilePath":131,"partsOfSpeech":132,"audio":33,"audioUrl":133},"01a0e1ad-88c0-7e36-bf8a-81d5c79a2f07","yemek","tts_250ded604bc2389d_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_250ded604bc2389d_tr-TR.mp3",12,[],[137],{"@id":138,"@type":139,"id":140,"grammarPage":141,"title":142,"instructions":143,"displayOrder":16,"type":144,"questionCount":145,"blankCount":146,"isCompleted":15,"ogImageUrl":147},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7cfd-7ea7-8850-975f5f40b2dc","GrammarExercise","01a0e1ad-7cfd-7ea7-8850-975f5f40b2dc","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-504d-71f1-988a-75f83b4d78c2","Şimdiki zamanda ünlü daralması – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,19,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5a208ac0-dc74-402e-9f53-96830364ad80_hero.webp?v=1790492638",null]