[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-unlu-dusmesi":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-5093-7aa0-a512-1c09a8a0d50d":145,"exercise-list-path-tr-none":157},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":144},"01a0e1ad-5093-7aa0-a512-1c09a8a0d50d","Ünlü düşmesi","unlu-dusmesi","Ünlü düşmesini burun, ağız, şehir ve oğul gibi kelimelerde öğren; ünlüyle başlayan ekleri, düşme olmayan örnekleri ve yaygın birleşik fiilleri tanı.","## 1. Ünlü düşmesi nedir?\n\nBazı kelimeler ek alınca bir ünlüsünü kaybeder: **burun → burnum**. Buna *ünlü düşmesi* denir. Burada burun, ağız, şehir ve oğul gibi kelimeleri, ek gelince değişmeyen örnekleri ve birkaç yaygın birleşik fiili öğreneceksin.\n\n**Burun** kelimesinde iki ünlü vardır: **u, u**. **Burnum** biçiminde kelimenin ikinci **u** harfi düşer; **-um** eki eklenir. Bu değişiklik hem söyleyişte hem yazıda vardır.\n\n:::example\nHava çok soğuk. **Burnum** üşüyor.\n\nDişçide **ağzımı** açıyorum.\n\nBu **şehrin** sokakları çok güzel.\n:::\n\n## 2. Ünlüyle başlayan ekler\n\nBazı iki heceli kelimeler **ünlüyle başlayan bir ek** alınca ikinci hecedeki dar ünlü düşer. Dar ünlüler **ı, i, u, ü** harfleridir. Düşen ünlü, kelimenin son hecesinde iki ünsüz arasındadır: **bur-u-n**, **şeh-i-r**.\n\n| Düşen ünlü | Kelime | Kelime + ek | Yeni biçim |\n| --- | --- | --- | --- |\n| ı | ağız | ağız + ı | **ağzı** |\n| i | şehir | şehir + i | **şehri** |\n| u | burun | burun + u | **burnu** |\n| ü | göğüs | göğüs + ü | **göğsü** |\n\nEk, kelimenin son ünlüsüne göre seçilir. Sonra kelimenin içindeki ünlü düşer: **burun + u → burnu**. Sonuçta görünen **u**, ekin ünlüsüdür.\n\nAynı kelime, farklı ünlülerle başlayan eklerle de değişebilir:\n\n- **burun + um → burnum**\n- **burun + a → burna**\n- **şehir + in → şehrin**\n- **şehir + e → şehre**\n\nBu sayfadaki **fikir, isim, sabır, seyir** kelimeleri Arapçadan, **şehir** ise Farsçadan gelmiştir. Ancak kelimenin kökeni, ünlünün düşüp düşmeyeceğini tek başına göstermez.\n\n:::tip\nBu kelimeleri ekli biçimleriyle birlikte öğren: **burun – burnu**, **ağız – ağzı**, **şehir – şehri**.\n:::\n\n## 3. Sık kullanılan kelimeler\n\nVücut bölümlerinin adlarında ünlü düşmesiyle sık karşılaşırsın. Ancak başka kelimelerde de bu değişiklik vardır.\n\n| Kelime | Ekli biçim | Örnek |\n| --- | --- | --- |\n| boyun | **boynum** | Boynum ağrıyor. |\n| karın | **karnım** | Karnım aç. |\n| alın | **alnı** | Çocuğun alnı sıcak. |\n| omuz | **omzuna** | Çantayı omzuna taktı. |\n| oğul | **oğlum** | Oğlum okula gidiyor. |\n| fikir | **fikrin** | Senin fikrin ne? |\n| isim | **ismi** | Bu kedinin ismi ne? |\n\n**Oğul → oğlu** biçiminde **u** düşer, **ğ** kalır. Bu yüzden **oğlum** yazarız.\n\n## 4. Ünlü ne zaman düşmez?\n\nBu kelimelere doğrudan **ünsüzle başlayan bir ek** gelirse dar ünlü kalır.\n\n| Kelime | Ünlüyle başlayan durum eki | Ünsüzle başlayan durum eki |\n| --- | --- | --- |\n| burun | **burna** | **burunda**, **burundan** |\n| şehir | **şehre** | **şehirde** |\n| ağız | **ağza** | **ağızda** |\n\nÇokluk eki önce gelirse kelimenin içindeki ünlü yine kalır: **şehir + ler + e → şehirlere**.\n\n:::warning\n**Her iki heceli kelimede ünlü düşmez.** İkinci hecede dar ünlü olması tek başına yeterli değildir:\n\n- **okul + u → okulu**: Ünlü düşmez.\n- **konuk + u → konuğu**: Ünlü düşmez; **k → ğ** değişikliği olur.\n- **kavun + u → kavunu**: Ünlü düşmez.\n- **havuz + u → havuzu**: Ünlü düşmez.\n\nÜnlü düşmesi olan kelimeleri ayrıca öğrenmelisin.\n:::\n\n## 5. Bazı birleşik fiiller\n\nBazı kelimeler **etmek** veya **olmak** ile birleşirken de ünlü kaybeder. Bu birleşik fiiller **bitişik** yazılır.\n\n| Ayrı kelimeler | Birleşik fiil |\n| --- | --- |\n| sabır + etmek | **sabretmek** |\n| seyir + etmek | **seyretmek** |\n| kayıp + olmak | **kaybolmak** |\n\n**Kaybolmak** örneğinde ünlü düşmesinin yanında **p → b** değişikliği de vardır.\n\n:::example\nBiraz **sabret**, otobüs geliyor.\n\nAkşam film **seyretmek** istiyorum.\n\nAnahtarım **kayboldu**.\n:::\n\nBu değişiklik her birleşmede olmaz: **yardım etmek** ayrı yazılır; yardım kelimesinde ünlü düşmez.\n\n## 6. Yazarken kontrol et\n\n1. Kelimede ünlü düşmesi var mı? **Şehir – şehri** gibi bir çift düşün.\n2. Ek ünlüyle mi başlıyor? **Şehre** yaz; ikinci **i** düşer.\n3. Ek ünsüzle mi başlıyor? **Şehirde** yaz; **i** kalır.\n4. Bilinen bir birleşik fiil mi? **Sabretmek** gibi biçimleri bitişik yaz.\n\n**Kısa hatırlatma:** Ünlü düşmesi bütün kelimelerde olmaz. **Burnum**, ama **burunlar**; **şehre**, ama **şehirde**.","tr","A2",43,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0e1ad-4a80-73f5-b463-4d9eaa9b73b2",false,0,1,"2026-09-27T07:03:47+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":34},"01a0e1ad-abe3-792a-af11-03c2b56a2f89","Ünlüsü düşen yaygın isimler",[25,36,45,54,64,73,82,90,98,107,117,126,135],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":17},"01a0e1ad-abe3-79aa-af11-03c2b5c7ccf0",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":32,"partsOfSpeech":33,"audio":34,"audioUrl":35},"01a0e1ad-8417-78a4-8ab9-ecfefa80c70c","ağız",8,"A1","tts_8aa7181cb618a52c_tr-TR.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_8aa7181cb618a52c_tr-TR.mp3",{"id":37,"vocabularyWord":38,"displayOrder":44},"01a0e1ad-abe3-79e6-af11-03c2b5ccaa96",{"id":39,"word":40,"frequency":30,"level":10,"language":9,"audioFilePath":41,"partsOfSpeech":42,"audio":34,"audioUrl":43},"01a0e1ad-86ce-7d29-8403-db4e9d5d43d8","şehir","tts_be71c20ef9428b8d_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_be71c20ef9428b8d_tr-TR.mp3",2,{"id":46,"vocabularyWord":47,"displayOrder":53},"01a0e1ad-abe3-7a0a-af11-03c2b5f2e753",{"id":48,"word":49,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":50,"partsOfSpeech":51,"audio":34,"audioUrl":52},"01a0e1ad-84ca-78c9-b48a-f19b6ee16166","burun","tts_d002069e3aa1e23c_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_d002069e3aa1e23c_tr-TR.mp3",3,{"id":55,"vocabularyWord":56,"displayOrder":63},"01a0e1ad-abe3-7a2e-af11-03c2b6b11686",{"id":57,"word":58,"frequency":59,"level":10,"language":9,"audioFilePath":60,"partsOfSpeech":61,"audio":34,"audioUrl":62},"01a0e1ad-856b-7819-a93e-38dd98c6af70","göğüs",7,"tts_2dca02504a6a5e70_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_2dca02504a6a5e70_tr-TR.mp3",4,{"id":65,"vocabularyWord":66,"displayOrder":72},"01a0e1ad-abe3-7a4e-af11-03c2b7353a79",{"id":67,"word":68,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":69,"partsOfSpeech":70,"audio":34,"audioUrl":71},"01a0e1ad-84af-70c2-942a-88fc82e2bfe6","boyun","tts_f12313af4893f7a2_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f12313af4893f7a2_tr-TR.mp3",5,{"id":74,"vocabularyWord":75,"displayOrder":81},"01a0e1ad-abe3-7a82-af11-03c2b7ed920c",{"id":76,"word":77,"frequency":59,"level":31,"language":9,"audioFilePath":78,"partsOfSpeech":79,"audio":34,"audioUrl":80},"01a0e1ad-8602-7846-8949-589c28bb38c4","karın","tts_f46c3f0271c95bb9_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f46c3f0271c95bb9_tr-TR.mp3",6,{"id":83,"vocabularyWord":84,"displayOrder":59},"01a0e1ad-abe3-7aa2-af11-03c2b7f73b3b",{"id":85,"word":86,"frequency":59,"level":10,"language":9,"audioFilePath":87,"partsOfSpeech":88,"audio":34,"audioUrl":89},"01a0e1ad-8420-7c05-8a22-ea9616605809","alın","tts_f17d35c9bea231ef_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f17d35c9bea231ef_tr-TR.mp3",{"id":91,"vocabularyWord":92,"displayOrder":30},"01a0e1ad-abe3-7abe-af11-03c2b8c8a60d",{"id":93,"word":94,"frequency":59,"level":31,"language":9,"audioFilePath":95,"partsOfSpeech":96,"audio":34,"audioUrl":97},"01a0e1ad-86a4-744e-880a-846a32b3692e","omuz","tts_0a17b41f041dc6e4_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_0a17b41f041dc6e4_tr-TR.mp3",{"id":99,"vocabularyWord":100,"displayOrder":106},"01a0e1ad-abe3-7ada-af11-03c2b94c1cc5",{"id":101,"word":102,"frequency":59,"level":10,"language":9,"audioFilePath":103,"partsOfSpeech":104,"audio":34,"audioUrl":105},"01a0e1ad-8656-7b9a-86ea-0048eae3ca0b","oğul","tts_956b29606b98b8f0_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_956b29606b98b8f0_tr-TR.mp3",9,{"id":108,"vocabularyWord":109,"displayOrder":116},"01a0e1ad-abe3-7af6-af11-03c2b9d0ab81",{"id":110,"word":111,"frequency":30,"level":112,"language":9,"audioFilePath":113,"partsOfSpeech":114,"audio":34,"audioUrl":115},"01a0e1ad-8550-7f1d-b88e-7feb484818a6","fikir","B1","tts_73171f15fe02bda9_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_73171f15fe02bda9_tr-TR.mp3",10,{"id":118,"vocabularyWord":119,"displayOrder":125},"01a0e1ad-abe3-7b16-af11-03c2bacf9c57",{"id":120,"word":121,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":122,"partsOfSpeech":123,"audio":34,"audioUrl":124},"01a0e1ad-85ae-71a1-83dd-b0652aca777a","isim","tts_bb5ed976290add27_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_bb5ed976290add27_tr-TR.mp3",11,{"id":127,"vocabularyWord":128,"displayOrder":134},"01a0e1ad-abe3-7b32-af11-03c2bad07a04",{"id":129,"word":130,"frequency":59,"level":112,"language":9,"audioFilePath":131,"partsOfSpeech":132,"audio":34,"audioUrl":133},"01a0e1ad-86c3-7d95-b650-d489ea916608","sabır","tts_24935e618794ffd3_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_24935e618794ffd3_tr-TR.mp3",12,{"id":136,"vocabularyWord":137,"displayOrder":143},"01a0e1ad-abe3-7b4e-af11-03c2badf147b",{"id":138,"word":139,"frequency":72,"level":112,"language":9,"audioFilePath":140,"partsOfSpeech":141,"audio":34,"audioUrl":142},"01a0e1ad-86dc-7765-9a52-975034d8439d","seyir","tts_b620bed7f98e05df_tr-TR.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_b620bed7f98e05df_tr-TR.mp3",13,[],[146],{"@id":147,"@type":148,"id":149,"grammarPage":150,"title":151,"instructions":152,"displayOrder":16,"type":153,"questionCount":154,"blankCount":155,"isCompleted":15,"ogImageUrl":156},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-7f06-74bf-a428-5179563d4ce3","GrammarExercise","01a0e1ad-7f06-74bf-a428-5179563d4ce3","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-5093-7aa0-a512-1c09a8a0d50d","Ünlü düşmesi – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin. Birden fazla boşluk varsa her boşluk için seçim yapın.","word_select",15,17,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a8eee335-ed3e-4a27-97ff-6c2875723775_hero.webp?v=1790492639",null]