[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tr-yapamamak-ve-yapmayabilmek":3,"grammar-exercises-by-page-01a0e1ad-50ec-70df-9ff7-21e0eab7e08b":25,"exercise-list-path-tr-none":60},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0e1ad-50ec-70df-9ff7-21e0eab7e08b","Yapamamak ve yapmayabilmek","yapamamak-ve-yapmayabilmek","Yapamamak ile yapmayabilmek arasındaki farkı öğren; güç veya imkân yokluğunu, bir işi yapmama seçeneğini doğru eklerle ve günlük örneklerle anlat.","Bir işi yapmak istiyorsun ama yapamıyorsun: **yapamam**. Bir işi belki yapmayacaksın: **yapmayabilirim**. İş zorunlu değilse “İstersen yapmayabilirsin.” de diyebiliriz. **Yapamamak** güç veya imkân yokluğunu anlatır. **Yapmayabilmek** ise genellikle olasılık, bağlama göre de yapmama seçeneği anlatır.\n\n## 1. Yapamamak: güç veya imkân yok\n\n**Yapamamak**, bir işi yapacak gücün, bilgin veya imkânın olmadığını anlatır. Bazen de bir engel vardır.\n\n:::example\n- Yüzme bilmiyorum. Derin suda **yüzemem**.\n- Bu kutu çok ağır. Tek başıma **taşıyamam**.\n- Yarın çalışıyorum. Sizinle geziye **gelemem**.\n:::\n\n**Yapmamak** ile **yapamamak** aynı değildir:\n\n- Bu yemeği **yemem**; tadını sevmiyorum. → Sevmediğim için yemiyorum.\n- Bu yemeği **yiyemem**; içinde fındık var, fındığa alerjim var. → Yememe engel olan bir durum var.\n\n## 2. Yapamamak nasıl kurulur?\n\nFiilden **-mak \u002F -mek** ekini çıkar. Son ünlüye göre **-ama- \u002F -eme-** getir. Fiil ünlüyle bitiyorsa araya **y** girer.\n\n| Fiilin son ünlüsü | Ek | Örnek |\n| --- | --- | --- |\n| a, ı, o, u | **-ama-** | yapmak → **yapamamak**, okumak → **okuyamamak** |\n| e, i, ö, ü | **-eme-** | gelmek → **gelememek**, yürümek → **yürüyememek** |\n\nGeniş zamanda kişi biçimleri şöyledir:\n\n| Kişi | Yapamamak | Gelememek |\n| --- | --- | --- |\n| Ben | **yapamam** | **gelemem** |\n| Sen | **yapamazsın** | **gelemezsin** |\n| O | **yapamaz** | **gelemez** |\n| Biz | **yapamayız** | **gelemeyiz** |\n| Siz | **yapamazsınız** | **gelemezsiniz** |\n| Onlar | **yapamazlar** | **gelemezler** |\n\n:::tip\n**Ben** ve **biz** biçimlerinde **z** yoktur: **yapamam, yapamayız**. Diğer kişilerde **-amaz- \u002F -emez-** vardır: **yapamazsın, gelemezsiniz**.\n:::\n\nGeçmiş zaman ve şimdiki zamanda **ben** biçimleri şöyledir:\n\n| Zaman | Yapamamak | Gelememek |\n| --- | --- | --- |\n| Geçmiş zaman | **yapamadım** | **gelemedim** |\n| Şimdiki zaman | **yapamıyorum** | **gelemiyorum** |\n\nGeçmiş zamanda **-ama- \u002F -eme-** sonrasına **-dı \u002F -di** ve kişi eki gelir: **yapamadım, gelemedim**. Şimdiki zamanda **-ama- \u002F -eme-** ekinin son ünlüsü daralır: **yapama- + -ıyor → yapamıyor**, **geleme- + -iyor → gelemiyor**. Ardından kişi eki gelir.\n\n:::example\n- Dün vaktim yoktu. Ödevimi **yapamadım**.\n- Dün hastaydım. Derse **gelemedim**.\n- Bu soruyu anlamıyorum. Ödevimi **yapamıyorum**.\n- Şu an otobüs yok. Yanına **gelemiyorum**.\n:::\n\nİki sık kullanılan fiile de dikkat et: **yemek → yiyemem**, **demek → diyemem**.\n\n## 3. Yapmayabilmek: olasılık ve yapmama seçeneği\n\n**-mayabil- \u002F -meyebil-** genellikle bir işin belki yapılmayacağını anlatır:\n\n:::example\n- Ayşe yarın **gelmeyebilir**. → Belki Ayşe yarın gelmez.\n- Bu akşam yemek **yapmayabilirim**. → Belki bu akşam yemek yapmam.\n:::\n\nBaşlıktaki **yapmayabilmek** mastar biçimidir. Günlük konuşmada daha çok **yapmayabilirim, yapmayabilirsin, yapmayabilir** gibi çekimli biçimleri kullanırız.\n\nYapı şöyledir: **fiil + -ma \u002F -me + y + abil \u002F ebil + zaman ve kişi ekleri**.\n\n| Fiil | Mastar biçimi | Ben biçimi |\n| --- | --- | --- |\n| yapmak | **yapmayabilmek** | **yapmayabilirim** |\n| gelmek | **gelmeyebilmek** | **gelmeyebilirim** |\n| okumak | **okumayabilmek** | **okumayabilirim** |\n| yürümek | **yürümeyebilmek** | **yürümeyebilirim** |\n\n**-ma** sonrasında **-yabil-**, **-me** sonrasında **-yebil-** gelir.\n\nBağlama göre bu yapı, bir işi yapmama seçeneğini veya iznini de anlatır. Böyle bir durumda iş zorunlu değildir; yapmama seçeneğin vardır.\n\n:::example\n**Durum:** Öğretmen ek alıştırma hakkında konuşuyor.\n\n“Bu alıştırma zorunlu değil. İstersen **yapmayabilirsin**.”\n\n**Durum:** Bir forma telefon numarası yazmak isteğe bağlı.\n\n“Telefon numaranı **yazmayabilirsin**. Bu alanı boş bırakabilirsin.”\n:::\n\n:::note\n**Yapmayabilir** genellikle olasılık anlatır. Yapmama seçeneği veya izin anlamını anlamak için **zorunlu değil**, **istersen** gibi sözlere ve duruma bak.\n:::\n\n## 4. Aynı iş, farklı anlam\n\n| Cümle | Anlamı |\n| --- | --- |\n| Elim yaralı. Bu yazıyı **yazamam**. | Yazmama engel olan bir durum var. |\n| Bu bölüm isteğe bağlı. Buraya bir şey **yazmayabilirim**. | Boş bırakma seçeneğim var. |\n| O gün şehir dışında olacağım. Toplantıya **gelemem**. | Gelme imkânım yok. |\n| Toplantı zorunlu değil. İstersem **gelmeyebilirim**. | Gelmeme seçeneğim var. |\n\n**Yapamayabilirim**, “belki yapamam” demektir; yapamama durumuyla olasılığı birleştirir: “Bu iş çok zor. Tek başıma **yapamayabilirim**.”\n\n:::warning\n**Yapmayabilirim**, tek başına “gücüm veya imkânım yok” demek değildir.\n\n✓ Bu kutu çok ağır. Tek başıma **taşıyamam**.\n\nBurada **taşımayabilirim** kullanırsan aynı anlamı vermezsin. Güç yetmezliğini değil, taşımama seçeneğini veya ihtimalini anlatırsın.\n:::\n\n## 5. Kısa kontrol\n\nDoğru biçimi seçmek için kendine sor:\n\n1. **Bir engel var mı?** Gücüm, bilgim veya imkânım yoksa: **Yapamam.**\n2. **Belki yapmayacak mıyım?** Yapıp yapmayacağım kesin değilse: **Yapmayabilirim.**\n3. **Yapmama seçeneğim var mı?** İş zorunlu değilse: **İstersem yapmayabilirim.**\n\n**Yapamam:** Yapmaya gücüm veya imkânım yok. **Yapmayabilirim:** Belki yapmam; bağlama göre yapmama seçeneğim de olabilir.","tr","A2",71,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0e1ad-4a7d-7b91-ab64-58e2d13c40a4","Yapabilme, yapamama ve kibar istekler",false,0,13,"2026-09-27T07:03:47+00:00","2026-10-12T17:16:16+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"yapabilme-yapamama-ve-kibar-istekler-a2",[],[26,36,44,53],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-80a7-7bdc-affb-1aeb392c1166","GrammarExercise","01a0e1ad-80a7-7bdc-affb-1aeb392c1166","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0e1ad-50ec-70df-9ff7-21e0eab7e08b","Yapamamak ve yapmayabilmek – Doğru biçimi seçme","Verilen bağlamda ifadeyi doğru tamamlayan seçeneği seçin.","word_select",15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1a59f0a0-c125-4c4b-a30c-41d41de58fd5_hero.webp?v=1790492639",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":42,"blankCount":42,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-80ca-7c7c-b571-e17111c3cbb7","01a0e1ad-80ca-7c7c-b571-e17111c3cbb7","Yapamamak ve yapmayabilmek – Bağlama uygun anlam","Bağlamda amaçlanan anlamı veren seçeneği seçin.",1,12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d2269adb-b0eb-4664-99d4-6d8197812674_hero.webp?v=1790492639",{"@id":45,"@type":28,"id":46,"grammarPage":30,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-80eb-7f33-a0c9-a8f91fd93140","01a0e1ad-80eb-7f33-a0c9-a8f91fd93140","Yapamamak ve yapmayabilmek – Anlamları ayırma","Bir kutucuğa, ardından anlamına uygun sütuna dokunun.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_615e2dbc-7f11-45c7-8e83-996c9a42dcba_hero.webp?v=1790492639",{"@id":54,"@type":28,"id":55,"grammarPage":30,"title":56,"instructions":57,"displayOrder":58,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":59},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0e1ad-80f4-77a4-bb06-f12b038cdac3","01a0e1ad-80f4-77a4-bb06-f12b038cdac3","Yapamamak ve yapmayabilmek – Biçimleri sınıflandırma","Bir kutucuğa, ardından belirtilen dil bilgisi özelliğine uygun sütuna dokunun.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e0e3b72b-7540-451d-a149-085178225c07_hero.webp?v=1790492639",null]