[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-vi-moi-va-da-thoi-gian-so-luong-va-ky-vong":3,"grammar-exercises-by-page-01a16964-0997-7491-810a-5b18fcb80fec":150,"exercise-list-path-vi-none":168},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":147,"readyImages":149},"01a16964-0997-7491-810a-5b18fcb80fec","Mới và đã: thời gian, số lượng và kỳ vọng","moi-va-da-thoi-gian-so-luong-va-ky-vong","Phân biệt mới và đã khi nói về thời gian, số lượng và kỳ vọng; dùng mới… đã… để nhấn mạnh kết quả xuất hiện sớm hoặc nhanh hơn dự kiến trong giao tiếp.","**Mới** và **đã** không chỉ giúp xác định thời gian. Chúng còn cho thấy người nói xem một thời điểm là sớm hay muộn, một số lượng là ít hay nhiều so với dự kiến. Bạn sẽ phân biệt các cách hiểu này và dùng **mới… đã…** để nhấn mạnh sự việc xảy ra sớm hoặc nhanh.\n\n## 1. Cùng một sự thật, khác cách đánh giá\n\nGiả sử Lan đọc được 20 trang sách. Người nói có thể chọn **mới** hoặc **đã** tùy vào điều mình chờ đợi.\n\n| Câu nói | Bối cảnh phù hợp | Cách nhìn của người nói |\n| --- | --- | --- |\n| Lan **mới** đọc được 20 trang. | Mục tiêu là 100 trang trong buổi sáng, nhưng sắp hết giờ. | Số trang còn ít so với mục tiêu. |\n| Lan **đã** đọc được 20 trang. | Lan vừa bắt đầu đọc cách đây ít phút. | Lan đạt số trang này sớm hơn dự kiến. |\n\nSự thật về số trang không đổi. Điều thay đổi là **mốc so sánh**: mục tiêu, thời gian đã có hoặc dự kiến của người nói.\n\n:::note\n**Đã** không phải lúc nào cũng thể hiện sự ngạc nhiên hay ý “nhiều”. Trong “Tôi đã gửi báo cáo hôm qua”, từ này có thể chỉ xác nhận việc gửi báo cáo đã xảy ra. Sắc thái đánh giá phụ thuộc vào cả câu và hoàn cảnh.\n:::\n\n## 2. Mới: gần đây, còn ít hoặc đến lúc đó mới xảy ra\n\nỞ mức cơ bản, **mới + động từ** có thể nói về việc xảy ra gần thời điểm đang xét. Tuy nhiên, **mới** còn có những cách dùng khác.\n\n| Cách dùng | Ví dụ | Ý nghĩa trong ví dụ |\n| --- | --- | --- |\n| Sự việc gần đây | Tôi **mới nhận** thư cách đây năm phút. | Việc nhận thư vừa xảy ra. |\n| Số lượng còn thấp | Cả tuần mà tôi **mới viết được hai trang**. | Kết quả còn ít so với mong đợi. |\n| Thời điểm còn sớm | **Mới sáu giờ**, cửa hàng tám giờ mới mở. | Chưa gần đến giờ mở cửa. |\n| Đến một mốc mới có sự việc | Phải đến mười giờ, anh ấy **mới đến**. | Anh ấy không đến trước mười giờ; người nói nhấn mạnh mốc này. |\n\nTrong cách dùng cuối, **mới** thường đứng sau phần nêu thời điểm hoặc điều kiện: **đến lúc đó + mới + sự việc**. Cách dùng này không có nghĩa là sự việc vừa xảy ra gần hiện tại.\n\n:::example\n- Anh ấy **mới đến** cách đây năm phút. → Nhấn mạnh việc đến gần đây.\n- Cuộc họp bắt đầu lúc tám giờ, nhưng đến chín giờ anh ấy **mới đến**. → Nhấn mạnh việc đến muộn so với giờ họp.\n- Ngày mai, đến chín giờ tôi **mới đi được**. → Trước chín giờ ngày mai, tôi chưa thể đi.\n:::\n\nCâu đứng riêng như “Tôi mới đọc cuốn này” có thể chưa đủ rõ: người nói vừa đọc gần đây hay chỉ mới đọc đến cuốn này? Hãy thêm mốc thời gian hoặc bối cảnh nếu cần phân biệt.\n\n## 3. Đã: đạt một mốc, đôi khi sớm hoặc nhiều hơn dự kiến\n\n**Đã** có thể đặt sự việc trước mốc đang xét. Với thời điểm, tuổi hoặc số lượng, nó còn có thể nhấn mạnh rằng một mức nào đó **đã đạt tới**.\n\n:::example\n- **Đã mười giờ rồi**, mà chúng ta còn chưa bắt đầu. → Người nói thấy giờ đã muộn so với kế hoạch.\n- Bé **đã đọc được cả câu** dù mới học chữ được một tháng. → Khả năng này xuất hiện sớm so với dự kiến.\n- Tôi tưởng chỉ có vài người đăng ký, nhưng **đã có năm mươi người**. → Số người vượt dự đoán ban đầu.\n:::\n\nSo sánh hai cách nhìn về cùng một độ tuổi:\n\n- Cháu **mới mười tuổi**, nên gia đình chưa muốn cháu đi xa một mình. → Nhấn mạnh cháu còn nhỏ.\n- Cháu **đã mười tuổi**, nên gia đình muốn cháu tự chuẩn bị cặp sách. → Nhấn mạnh cháu đã đạt độ tuổi có thể làm việc đó.\n\nCác câu này thể hiện đánh giá của người nói, không đặt ra một quy tắc chung về điều mọi trẻ mười tuổi phải làm được.\n\n:::warning\nKhông hiểu **mới** là dấu quá khứ gần và **đã** là dấu quá khứ trong mọi câu. “Bây giờ mới sáu giờ” nói về hiện tại; “Ngày mai chín giờ tôi mới đi” nói về tương lai. Cần đọc cả mốc thời gian và phần được nhấn mạnh.\n:::\n\n## 4. Mới… đã…: một mốc thấp, một kết quả sớm\n\nCấu trúc **mới + mốc hoặc lượng nhỏ + (mà) + đã + sự việc** đặt hai điều cạnh nhau: thời gian còn ngắn, tuổi còn nhỏ hoặc tiến trình còn ở bước đầu, nhưng một kết quả đã xuất hiện.\n\n**Mà** có thể được thêm vào để làm rõ sự tương phản.\n\n:::example\n- **Mới bảy giờ mà cửa hàng đã đóng cửa**, trong khi mọi hôm chín giờ mới đóng. → Đóng cửa sớm hơn thường lệ.\n- Lan **mới học tiếng Việt được ba tháng mà đã nói chuyện khá tự nhiên**. → Tiến bộ nhanh so với dự kiến.\n- Tôi **mới đọc hai trang đã thấy ba lỗi chính tả**. → Lỗi xuất hiện ngay trong phần đầu rất ngắn.\n:::\n\nCấu trúc này không tự mang nghĩa khen hay chê:\n\n- **Khen hoặc thán phục:** Mới tập một tuần mà Minh đã bơi được 25 mét.\n- **Lo lắng hoặc phàn nàn:** Mới dùng hai ngày mà máy đã hỏng.\n\nSắc thái cụ thể đến từ sự việc, bối cảnh và giọng nói.\n\n## 5. Chọn từ theo ý muốn nhấn mạnh\n\nTrước khi chọn **mới** hay **đã**, hãy xác định mình đang cung cấp thông tin hay đánh giá thông tin đó.\n\n| Ý muốn nói | Câu phù hợp | Điểm cần chú ý |\n| --- | --- | --- |\n| Thông báo giờ | Bây giờ là tám giờ. | Không trực tiếp đánh giá sớm hay muộn. |\n| Còn sớm, chưa cần vội | Bây giờ **mới tám giờ**, mười giờ tàu mới chạy. | Tám giờ còn sớm so với giờ tàu chạy. |\n| Muộn so với dự kiến | **Đã tám giờ rồi**, chúng ta hẹn nhau lúc bảy giờ cơ mà. | Mốc hẹn đã bị vượt qua. |\n| Chưa đạt mục tiêu | Nhóm **mới thu được hai triệu đồng**, còn mục tiêu là mười triệu. | Nhấn mạnh khoảng cách tới mục tiêu. |\n| Đạt kết quả nhanh | Sau mười phút, nhóm **đã thu được hai triệu đồng**. | Trong bối cảnh gây quỹ, có thể nhấn mạnh tốc độ đạt kết quả. |\n\n:::tip\nĐừng quyết định chỉ dựa vào con số. Hai triệu đồng không tự nhiên là “ít” hay “nhiều”; cách chọn **mới** hoặc **đã** phụ thuộc vào mục tiêu, thời gian và kỳ vọng trong tình huống cụ thể.\n:::\n\nNếu muốn diễn đạt “gần đây”, hãy thêm một mốc rõ: “Tôi **mới mua** xe cách đây ba ngày”. Nếu muốn nhấn mạnh “ít”, có thể thêm **chỉ**: “Tôi **chỉ mới đọc được** hai trang”. Không tự động thêm **chỉ** vào mọi câu có **mới**, vì như vậy có thể làm thay đổi trọng tâm.\n\n## 6. Ghi nhớ theo ba câu hỏi\n\n1. **Mốc thời gian ở đâu?** Xem sự việc gần đây, thuộc tương lai hay chỉ xảy ra khi đến một mốc nhất định.\n2. **Người nói so sánh với điều gì?** Tìm mục tiêu, dự kiến hoặc điều thường xảy ra để hiểu sắc thái ít, nhiều, sớm hay muộn.\n3. **Có sự tương phản không?** Dùng **mới… đã…** khi muốn nhấn mạnh kết quả xuất hiện ngay từ một mốc còn sớm hoặc sau một lượng thời gian, công việc còn nhỏ.\n\n**Mới** thường hướng sự chú ý vào mức còn thấp hoặc mốc chưa tới trước đó; **đã** hướng vào điều đã xảy ra hoặc mức đã đạt. Không từ nào có một cách hiểu cố định tách khỏi ngữ cảnh.","vi","B2",113,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a16964-06da-7b9d-86c1-e77f89de0ce9","Diễn tả thời điểm, trạng thái mới và kỳ vọng",false,0,6,"2026-10-23T15:32:06+00:00","2026-10-23T19:16:08+00:00",2,[23],{"id":24,"title":5,"vocabularyListWords":25,"isPublished":39},"01a16964-5565-752c-8223-d4e546ce94f1",[26,51,75,100,124],{"id":27,"vocabularyWord":28,"displayOrder":40},"01a16964-5565-759c-8223-d4e54779c48f",{"id":29,"word":30,"frequency":31,"level":32,"language":9,"partsOfSpeech":33,"audio":16},"01a16964-30e0-7987-9f4f-0e692f078a88","mới",8,"A1",[34,41,46],{"id":35,"partOfSpeech":36,"definition":37,"exampleSentences":38,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a169e7-afc2-7b06-9682-c93701ab2857","ADJECTIVE","Vừa được làm ra, vừa xuất hiện hoặc chưa dùng lần nào, trái với cũ.","Tôi vừa mua một chiếc điện thoại mới.\nNăm mới mọi người đều chúc nhau sức khỏe.\nCô giáo mới của chúng tôi rất thân thiện.",true,1,{"id":42,"partOfSpeech":43,"definition":44,"exampleSentences":45,"isPrimary":16,"meaningOrder":21},"01a169e7-afc2-7b56-9682-c93701c801ec","ADVERB","Chỉ việc vừa xảy ra cách đây không lâu.","Tôi mới đến nhà bạn hôm qua.\nAnh ấy mới về đến nhà thì trời mưa.\nEm mới học tiếng Việt được hai tháng.",{"id":47,"partOfSpeech":43,"definition":48,"exampleSentences":49,"isPrimary":16,"meaningOrder":50},"01a169e7-afc2-7b96-9682-c937029fcbe8","Dùng để nhấn mạnh rằng phải có điều kiện hay thời điểm nào đó thì việc mới xảy ra, hoặc để nói việc xảy ra muộn hơn, ít hơn mong đợi.","Học chăm chỉ thì bạn mới giỏi được.\nMười giờ tối anh ấy mới về nhà.\nPhải thử rồi mới biết món này ngon.",3,{"id":52,"vocabularyWord":53,"displayOrder":21},"01a16964-5565-75f0-8223-d4e548422a46",{"id":54,"word":55,"frequency":56,"level":32,"language":9,"partsOfSpeech":57,"audio":16},"01a16964-3054-7d4e-a070-3e0510bcd0fc","đã",10,[58,62,66,70],{"id":59,"partOfSpeech":43,"definition":60,"exampleSentences":61,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a169e7-adf1-7c15-b560-48f6cb066611","Từ đứng trước động từ hoặc tính từ để chỉ hành động hoặc trạng thái đã xảy ra hoặc đã hoàn thành trong quá khứ.","Tôi đã ăn cơm rồi.\nHôm qua anh ấy đã đến nhà tôi chơi.\nChúng tôi đã học tiếng Việt được hai năm.",{"id":63,"partOfSpeech":43,"definition":64,"exampleSentences":65,"isPrimary":16,"meaningOrder":21},"01a169e7-adf1-7c5d-b560-48f6cbe3abcc","Từ dùng để nhấn mạnh rằng việc gì đó xảy ra sớm hơn hoặc nhiều hơn so với dự kiến, thường đi với \"rồi\" ở cuối câu.","Mới sáu giờ mà trời đã tối rồi.\nCô ấy đã là mẹ của ba đứa con.\nChưa đến giờ hẹn mà anh ấy đã có mặt.",{"id":67,"partOfSpeech":43,"definition":68,"exampleSentences":69,"isPrimary":16,"meaningOrder":50},"01a169e7-adf1-7ca1-b560-48f6cc597bde","Từ đặt ở cuối câu hoặc cuối vế câu, có nghĩa là \"trước đã\", dùng để nói việc gì cần làm trước hoặc cho thỏa, cho đã.","Để tôi suy nghĩ đã.\nĂn cơm đã, rồi hãy nói chuyện.\nChờ tôi một chút đã.",{"id":71,"partOfSpeech":36,"definition":72,"exampleSentences":73,"isPrimary":16,"meaningOrder":74},"01a169e7-adf1-7d15-b560-48f6cd477a04","Cảm thấy thoải mái, thỏa mãn, hết cảm giác thèm hoặc mệt (cách nói thân mật, khẩu ngữ).","Uống ly nước mát này đã quá!\nTắm xong thấy đã thật.\nBộ phim hay quá, xem đã ghê!",4,{"id":76,"vocabularyWord":77,"displayOrder":50},"01a16964-5565-7634-8223-d4e548f55091",{"id":78,"word":79,"frequency":56,"level":80,"language":9,"partsOfSpeech":81,"audio":16},"01a16964-3289-7f91-964e-c5258ac39ef2","mà","A2",[82,87,91,95],{"id":83,"partOfSpeech":84,"definition":85,"exampleSentences":86,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a169e7-b57b-7f75-9176-cc65f4988b5f","CONJUNCTION","Từ nối dùng để chỉ sự đối lập, trái ngược hoặc bất ngờ giữa hai vế câu; có nghĩa gần với \"nhưng\", \"vậy mà\".","Anh ấy rất giàu mà sống rất giản dị.\nTôi đã nói rồi mà bạn vẫn không nghe.\nTrời mưa to mà họ vẫn đi chơi.",{"id":88,"partOfSpeech":84,"definition":89,"exampleSentences":90,"isPrimary":16,"meaningOrder":21},"01a169e7-b57c-701c-bbc0-e3159ac6831b","Từ nối dùng để dẫn ra mệnh đề bổ nghĩa cho danh từ đứng trước, giải thích rõ hơn người, vật hay việc được nói đến; có nghĩa gần với \"that\", \"which\" trong tiếng Anh.","Đây là cuốn sách mà tôi đã kể cho bạn nghe.\nNgười mà tôi gặp hôm qua là giáo viên mới.\nQuán cà phê mà chúng ta hay đến đã đóng cửa.",{"id":92,"partOfSpeech":84,"definition":93,"exampleSentences":94,"isPrimary":16,"meaningOrder":50},"01a169e7-b57c-7064-bbc0-e3159b4c59ad","Từ nối dùng để chỉ mục đích hoặc kết quả của hành động ở vế trước; có nghĩa gần với \"để\", \"nên\".","Em học chăm chỉ mà thi đỗ.\nAnh ấy cố gắng làm việc mà nuôi gia đình.\nCô ấy dậy sớm mà kịp chuyến xe đầu tiên.",{"id":96,"partOfSpeech":97,"definition":98,"exampleSentences":99,"isPrimary":16,"meaningOrder":74},"01a169e7-b57c-70a8-bbc0-e3159bf61dcd","PARTICLE","Trợ từ đặt cuối câu hoặc sau chủ ngữ để nhấn mạnh, giải thích, nài nỉ hoặc nhắc người nghe điều hiển nhiên.","Tôi biết mà, bạn đừng lo.\nCho mình đi với mà!\nChuyện đó khó mà.",{"id":101,"vocabularyWord":102,"displayOrder":74},"01a16964-5565-7674-8223-d4e548f97a24",{"id":103,"word":104,"frequency":56,"level":80,"language":9,"partsOfSpeech":105,"audio":16},"01a16964-31f2-7088-95ab-eb163a003462","chỉ",[106,110,115,120],{"id":107,"partOfSpeech":43,"definition":108,"exampleSentences":109,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a169e7-b39c-7ca5-bbb5-4107a4e0381d","Dùng để nói rằng chỉ có một điều, một số lượng hoặc một phạm vi nhất định, không có thêm gì khác; có nghĩa là \"không hơn\", \"duy nhất\".","Tôi chỉ có một người anh trai.\nHôm nay mình chỉ muốn ở nhà nghỉ ngơi.\nQuán này chỉ bán cà phê và bánh mì.",{"id":111,"partOfSpeech":112,"definition":113,"exampleSentences":114,"isPrimary":16,"meaningOrder":21},"01a169e7-b39c-7d29-bbb5-4107a59f0528","VERB","Đưa tay hoặc vật về một hướng để cho người khác thấy; hoặc nói, hướng dẫn cho người khác biết điều gì đó.","Bạn có thể chỉ đường cho tôi đến bưu điện không?\nCô giáo chỉ vào bảng và đọc từ mới.\nAnh ấy chỉ cho em cách dùng máy tính này.",{"id":116,"partOfSpeech":117,"definition":118,"exampleSentences":119,"isPrimary":16,"meaningOrder":50},"01a169e7-b39c-7d99-bbb5-4107a64a9386","NOUN","Sợi mảnh, dài dùng để khâu, thêu hoặc may quần áo.","Mẹ tôi dùng kim và chỉ để vá áo.\nEm cần một cuộn chỉ màu đỏ.\nSợi chỉ này bị đứt rồi.",{"id":121,"partOfSpeech":117,"definition":122,"exampleSentences":123,"isPrimary":16,"meaningOrder":74},"01a169e7-b39c-7e01-bbb5-4107a66d9ed0","Đơn vị đo khối lượng vàng, bằng một phần mười của một lượng (cây).","Chị ấy mua hai chỉ vàng làm quà cưới.\nGiá một chỉ vàng hôm nay là bao nhiêu?\nChiếc nhẫn này nặng khoảng một chỉ.",{"id":125,"vocabularyWord":126,"displayOrder":146},"01a16964-5565-76b4-8223-d4e54970b32b",{"id":127,"word":128,"frequency":56,"level":32,"language":9,"partsOfSpeech":129,"audio":16},"01a16964-3145-78cb-83bb-c82c1f6c50d4","rồi",[130,134,138,142],{"id":131,"partOfSpeech":43,"definition":132,"exampleSentences":133,"isPrimary":39,"meaningOrder":40},"01a169e7-b196-7abd-bb30-f6afcd440dc2","Từ đặt sau động từ hoặc cuối câu để chỉ hành động hoặc sự việc đã xảy ra hoặc đã hoàn thành.","Tôi ăn cơm rồi.\nAnh ấy đã về nhà rồi.\nBạn làm bài tập xong chưa? – Mình làm xong rồi.",{"id":135,"partOfSpeech":97,"definition":136,"exampleSentences":137,"isPrimary":16,"meaningOrder":21},"01a169e7-b196-7b05-bb30-f6afcdacf745","Từ đặt cuối câu để nhấn mạnh một sự thay đổi trạng thái, một nhận định hoặc để thúc giục, an ủi.","Trời mưa rồi!\nĐến giờ đi học rồi, con dậy đi.\nThôi được rồi, đừng khóc nữa.",{"id":139,"partOfSpeech":84,"definition":140,"exampleSentences":141,"isPrimary":16,"meaningOrder":50},"01a169e7-b196-7b49-bb30-f6afcdb20c30","Từ nối hai hành động hoặc sự việc, chỉ việc sau xảy ra tiếp theo việc trước; có nghĩa là \"sau đó\", \"rồi thì\".","Tôi đánh răng rồi đi ngủ.\nCô ấy mở cửa rồi bước vào phòng.\nChúng ta ăn trưa rồi cùng đi dạo nhé.",{"id":143,"partOfSpeech":36,"definition":144,"exampleSentences":145,"isPrimary":16,"meaningOrder":74},"01a169e7-b196-7b85-bb30-f6afce4b3f45","Rảnh rang, không có việc gì làm, không bận (thường dùng trong \"rảnh rỗi\"; \"rồi\" đứng một mình theo nghĩa này chỉ có trong từ ghép).","Cuối tuần tôi rảnh rồi, mình đi cà phê nhé.",5,{"name":15,"slug":148,"language":9},"thoi-diem-trang-thai-ky-vong-b2",[],[151,161],{"@id":152,"@type":153,"id":154,"grammarPage":155,"title":156,"instructions":157,"displayOrder":17,"type":158,"questionCount":159,"blankCount":159,"isCompleted":16,"ogImageUrl":160},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a16964-2048-76fe-9398-df196f9b99f9","GrammarExercise","01a16964-2048-76fe-9398-df196f9b99f9","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a16964-0997-7491-810a-5b18fcb80fec","Chọn mới hay đã theo ý muốn nói","Bạn hãy chọn đáp án phù hợp với ý muốn nhấn mạnh được nêu trong từng câu, không chỉ dựa vào con số.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_33ac32fa-7ee3-4067-9bcb-d858efe73f42_hero.webp?v=1792769531",{"@id":162,"@type":153,"id":163,"grammarPage":155,"title":164,"instructions":165,"displayOrder":40,"type":158,"questionCount":159,"blankCount":166,"isCompleted":16,"ogImageUrl":167},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a16964-205e-7b34-88b2-d69a443ed6c6","01a16964-205e-7b34-88b2-d69a443ed6c6","Mới… đã… và kết quả đến sớm","Bạn hãy chọn từ hoặc cách hiểu đúng với ý được nêu. Với hai chỗ trống, hãy xét quan hệ giữa mốc ban đầu và kết quả thực tế.",18,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5dfb1c22-e4c9-4818-83d7-152f34a0e9da_hero.webp?v=1792769532",null]