Perspectief, rollen en stemgrenzen

Question 1

Lena zei dinsdag in het archief tegen mij: ‘Ik zal je morgen hier ontvangen.’ Ik schrijf vrijdag thuis over die afspraak. ‘Je’ verwees naar mij. Welke versie bewaart alle verwijzingen? _____

Options: Lena zei dinsdag dat ik haar de volgende dag daar zou ontvangen., Lena zei dinsdag dat zij mij de volgende dag daar zou ontvangen., Lena zei dinsdag dat zij mij morgen hier zou ontvangen.

Question 2

Ik zeg nu in de bibliotheek: ‘Ik werk morgen hier.’ Meteen daarna geef ik zelf mijn uitspraak indirect weer, met behoud van dezelfde persoon, plaats en dagverwijzing: Ik zeg dat _____.

Options: zij morgen hier werkt, ik gisteren hier werkte, ik morgen hier werk

Question 3

In ‘Rosa vertelde Eva dat zij haar aanvraag moest aanvullen’ zijn de verwijzingen onduidelijk. Bedoeld is: Eva moet de aanvraag van Rosa aanvullen. Welke versie maakt beide rollen expliciet? _____

Options: Rosa vertelde Eva dat Eva de aanvraag van Rosa moest aanvullen., Rosa vertelde Eva dat Rosa de aanvraag van Eva moest aanvullen., Rosa vertelde Eva dat Eva de aanvraag van Eva moest aanvullen.

Question 4

Je leest: ‘De bewoner zei dat de lift defect was.’ Welke conclusie over de huidige toestand is op grond van alleen ‘was’ gerechtvaardigd? _____

Options: De verleden tijd bewijst dat de lift inmiddels gerepareerd is., De verleden tijd bewijst niet dat de lift inmiddels gerepareerd is., De verleden tijd bewijst dat de lift nog steeds defect is.

Question 5

Een verslag luidt: ‘De arts zei gisteren dat de praktijk vandaag gesloten is.’ Welke toelichting past bij deze tijdskeuze? _____

Options: Na ‘zei’ is ‘is’ altijd fout; het Nederlands verplicht een verleden tijd., Het presens bewijst dat de schrijver de sluiting zelf heeft gecontroleerd., Het presens presenteert de sluiting als actueel, maar bewijst geen onafhankelijke controle door de schrijver.

Question 6

‘Op 3 mei kondigde de organisator aan dat het festival op 10 mei zou beginnen.’ De schrijver gebruikt ‘zou’ hier uitdrukkelijk om een latere gebeurtenis vanuit 3 mei te bekijken. Welke functie heeft het dan? _____

Options: Toekomst vanuit een verleden moment., Uitsluitend twijfel van de schrijver aan de aankondiging., Een voorwaarde waaraan eerst moet worden voldaan.

Question 7

Geef beide vragen indirect weer: ‘Is de zaal beschikbaar?’ en ‘Wanneer gaat de zaal open?’ De organisator vroeg _____ en _____.

Options: dat de zaal beschikbaar was, of de zaal beschikbaar was, of was de zaal beschikbaar, wanneer ging de zaal open, of de zaal openging, wanneer de zaal openging

Question 8

De chef geeft Omar een bevel: ‘Sluit de deur.’ Daarna zegt de chef als toezegging: ‘Ik haal de sleutel.’ Behoud de handelingen en hun uitvoerders: De chef _____ de deur te sluiten en _____ de sleutel te halen.

Options: droeg Omar op, beloofde Omar, vroeg Omar, beloofde

Question 9

Bakker beschrijft wat de wethouder zegt. De wethouder verwijst daarbij naar ingenieurs; die noemen de brug veilig. Welke uitwerking bewaart deze bronketen zonder eigen verificatie toe te voegen? _____

Options: Bakker bewijst dat de brug veilig is. De wethouder en de ingenieurs bevestigen Bakkers onderzoek., De ingenieurs beschrijven Bakkers standpunt. Bakker beroept zich op de wethouder voor de veiligheid van de brug., Bakker beschrijft het standpunt van de wethouder. De wethouder beroept zich op ingenieurs die de brug veilig noemen.

Question 10

In een analyse moet duidelijk zijn dat Vermeer de planning haalbaar noemt, terwijl uitsluitend de huidige schrijver het voorbehoud ‘waarschijnlijk’ toevoegt. Welke formulering doet dat expliciet? _____

Options: Vermeer noemt de planning haalbaar; ik acht haar conclusie waarschijnlijk juist., Vermeer schrijft dat de planning waarschijnlijk haalbaar is., Vermeer noemt de planning waarschijnlijk haalbaar; ik onderschrijf haar voorbehoud.

Question 11

Gebruik voor deze oefening de lesbenamingen. ‘Het plan was te duur, zei Idris’ heeft hoofdzinsvolgorde, een bronvermelding en geen inleidend voegwoord. Dat is _____. ‘Idris zei dat het plan te duur was’ is _____.

Options: een direct citaat, semi-directe rede, grammaticaal ingebedde indirecte rede

Question 12

Een roman volgt Amina: ‘Amina keek naar de lege stoel. Was ze dan alweer vergeten? Morgen zou ze vertrekken.’ Voor een onderzoeksrapport moet je de gedachte ondubbelzinnig aan Amina koppelen. Welke versie voldoet? _____

Options: Amina was opnieuw vergeten en zou de volgende dag vertrekken; dat stond vast., Was Amina dan alweer vergeten? Morgen zou ze vertrekken., Amina vroeg zich af of ze opnieuw vergeten was en dacht dat ze de volgende dag zou vertrekken.