Variëteiten en taalkeuzes nauwkeurig analyseren

Question 1

Een spreker gebruikt thuis dialect en vraagt tijdens een openbare hoorzitting: “Kunt u dat besluit toelichten?” Een verslaggever noemt deze wisseling een teken van registergevoeligheid. Dat label betreft hier _____.

Options: de verspreiding van lokale vormen over een ruimere streek, de afstemming van taalgebruik op de gesprekssituatie, de structurele afstand tussen twee onderscheiden taalcodes

Question 2

Een woordenboek noemt een woord standaardtaal in Suriname. Een redacteur wijst het uitsluitend wegens die geografische beperking af als niet-standaardtalig. Die redenering _____.

Options: past het bronlabel correct toe op de standaardstatus, leidt uit het bronlabel terecht een informeel register af, verwart nationale standaardvariatie met niet-standaardtaligheid

Question 3

Een nieuwslezer spreekt regionale klinkers uit, maar gebruikt standaardtalige woorden en zinsbouw en is goed verstaanbaar. Een coach wil uitsluitend daarom zijn grammatica laten corrigeren. Dat advies _____.

Options: behandelt een uitspraakverschil ten onrechte als een grammaticale afwijking, herstelt de dialectgrammatica die uit de regionale klinkers blijkt, verhelpt het informele register dat regionale klinkers noodzakelijk oproepen

Question 4

Een streekzender kiest vormen die in meerdere dorpen gangbaar zijn en dichter bij de standaardtaal staan dan de afzonderlijke dorpsdialecten. Het programma wil de hele streek aanspreken. Deze keuze _____.

Options: bewaart de afzonderlijke dorpsdialecten doordat zij hun verschillen uitvergroot, past bij het regionale bereik doordat zij een regiolect inzet, richt zich op een beroepsgemeenschap doordat zij een sociolect inzet

Question 5

Een ziekenhuis neemt uitdrukkingen uit het onderlinge artsenoverleg over in een patiëntenfolder. Artsen uit verschillende regio’s gebruiken die uitdrukkingen; patiënten begrijpen ze bij een leestest niet. Een gerichte herziening _____.

Options: vervangt de regionale woorden door equivalenten uit een andere streek, corrigeert de uitdrukkingen als grammaticale fouten wegens hun beperkte gebruikersgroep, licht de groepstaal toe vanuit de kennisbehoefte van patiënten

Question 6

Een redacteur beoordeelt “Kom je morgen ook eten?” als zin in een familiebericht. Zonder extra informatie over de herkomst van de schrijver past het label _____.

Options: informeel en standaardtalig, informeel en niet-standaardtalig, formeel en standaardtalig

Question 7

Een ceremonieel klinkende regionale constructie wordt in het geraadpleegde naslagwerk niet tot de standaardtaal gerekend. Alleen de plechtige toon _____.

Options: bewijst dat het regionale label onjuist is, maakt die constructie nog niet standaardtalig, geeft die constructie automatisch standaardstatus

Question 8

Een vriend schrijft zonder ironie in een ontspannen chat: “Gelieve uw aanwezigheid tijdig te bevestigen.” De zin is standaardtalig, maar klinkt voor de gewenste vertrouwelijke toon te afstandelijk. Het probleem betreft _____.

Options: een gebrek aan grammaticale standaardstatus, de geografische beperking van alle gebruikte woorden, de passendheid van het register in deze relatie

Question 9

Een veiligheidsinstructie verschijnt op een scherm zonder voetnoten of doorklikmogelijkheden. Een regionale benaming moet herkenbaar blijven omdat zij ook op de machine staat, maar is elders onbekend. Om bediening zonder opzoekwerk mogelijk te maken, _____.

Options: behoudt de redacteur de benaming met een korte omschrijving ernaast, vervangt de redacteur de benaming volledig door een algemeen bekende omschrijving, behoudt de redacteur de benaming met uitsluitend een toelichting in de losse handleiding

Question 10

Tijdens een publiekslezing vervangt een bioloog specialistische formuleringen door alledaagse uitleg in hetzelfde Nederlands. Er is geen wissel naar een duidelijk onderscheiden taal of variëteit. Dit is in de eerste plaats _____.

Options: een codewisseling tussen talen, een stijlverschuiving tussen registers, een accentverschuiving tussen uitspraakvarianten

Question 11

Een spreker onderbreekt haar Nederlandse verhaal met een volledige Franse zin om de woorden van haar Franstalige tante aan te halen. Voor die duidelijk onderscheiden taalwissel ligt de term _____ voor de hand.

Options: registeraanpassing binnen het Nederlands, accentaanpassing binnen het Nederlands, codewisseling

Question 12

Zodra een oud-buurvrouw binnenkomt, schakelt een spreker over op vertrouwde regionale vormen. We weten niet of dat gepland was. Welke conclusie blijft binnen deze gegevens? _____.

Options: De wisseling valt samen met haar komst; de bedoeling staat niet vast, De wisseling toont een bewuste toenadering; haar komst verklaart de bedoeling, De wisseling toont een onbewuste gewoonte; haar komst sluit planning uit