Varianten herkennen zonder voorkeuren tot regels te maken

Question 1

Vergelijk: ‘omdat de kok de soep heeft geproefd’ en ‘omdat de kok de soep geproefd heeft’. Zonder aanvullende huisstijlregel zijn _____.

Options: alleen de eerste volgorde standaardtaal, beide volgordes standaardtaal, alleen de tweede volgorde standaardtaal, beide volgordes uitsluitend in gesproken taal aanvaardbaar

Question 2

In ‘omdat de laatste bezoeker is weggegaan’ staat de persoonsvorm vóór het deelwoord. Dit heet de _____.

Options: groene volgorde, tussenplaatsing, rode volgorde, vooraanplaatsing van het deelwoord

Question 3

Vul de werkwoordgroep aan: ‘De voorzitter bevestigde dat het voorstel gisteren unaniem _____.’

Options: worden aangenomen, werd aannemen, werd aangeneemd, werd aangenomen

Question 4

Een docent noemt ‘doordat het alarm afgegaan is’ groen. Met die kleur geeft de docent _____ aan.

Options: de volgorde én een advies om haar in schrijftaal te vermijden, de volgorde, zonder oordeel over de kwaliteit, de volgorde én een voorkeur die in alle Nederlandse regio’s overheerst, de volgorde én een beperking tot informele communicatie

Question 5

Een overzicht van Nederland vermeldt gesprekken, informele stijl en bepaalde noordelijke en oostelijke regio’s. Deze factoren kunnen _____.

Options: de rode volgorde buiten de standaardtaal plaatsen, de groene volgorde in heel Nederland verplicht maken, de groene volgorde bevorderen zonder haar verplicht te maken, aantonen dat genre bij de volgordekeuze geen rol speelt

Question 6

Een journalist zet in een verzorgd artikel het deelwoord vaak achteraan. Daarmee volgt zij _____.

Options: een schrijftaalvoorkeur die andere standaardvolgordes toelaat, een regel die vooraanplaatsing in formele teksten verbiedt, een volgordevoorschrift dat uitsluitend voor Nederland geldt, een genrevoorschrift dat ritmische afwisseling uitsluit

Question 7

Een Belgische omroep schrijft: ‘De tunnel zal afgesloten worden.’ De plaats van afgesloten is hier _____.

Options: tussenplaatsing die uitsluitend in informele gesprekken past, standaardtalige tussenplaatsing, ook in verzorgde Belgische teksten, een volgordefout die iedere redactie moet herstellen, achteraanplaatsing, omdat alleen worden tot de werkwoordgroep behoort

Question 8

Vergelijk ‘dat de getuige alles verteld zou hebben’ met ‘dat de getuige alles zou verteld hebben’. Alleen door deze verplaatsing van verteld _____.

Options: wordt de eerdere mededeling een toekomstige mededeling, vervalt de door zou uitgedrukte modaliteit, ontstaat niet noodzakelijk een ander modaal bereik, krijgt de tweede zin noodzakelijk een passieve betekenis

Question 9

In ‘dat de stoelen verplaatst moeten worden’, ‘dat de stoelen moeten verplaatst worden’ en ‘dat de stoelen moeten worden verplaatst’ staat het deelwoord respectievelijk _____.

Options: vooraan, tussenin en achteraan, tussenin, vooraan en achteraan, vooraan, achteraan en tussenin, achteraan, tussenin en vooraan

Question 10

Een onderzoeker wil bij een groep van vier werkwoorden aangeven waar het deelwoord staat. Daarvoor is _____ het duidelijkst.

Options: alleen het etiket rood, ongeacht de positie van het deelwoord, een precieze plaatsbeschrijving ten opzichte van de hulpwerkwoorden, alleen het etiket groen voor elke Belgische variant, uitsluitend een vermelding van het aantal hulpwerkwoorden

Question 11

Vergelijk A ‘dat de levering uitgesteld zal moeten worden’, B ‘dat de levering zal uitgesteld moeten worden’, C ‘dat de levering zal moeten uitgesteld worden’ en D ‘dat de levering zal moeten worden uitgesteld’. Welke beoordeling onderscheidt frequentie van grammaticaliteit volgens de les? _____.

Options: B is veel minder gebruikelijk dan C; C sluit het nauwst aan bij de beschreven Belgische tussenplaatsing, B en C zijn volgens de les even gebruikelijk, omdat beide het deelwoord tussen hulpwerkwoorden plaatsen, C is door zijn lage frequentie ongrammaticaal; B sluit aan bij Belgische tussenplaatsing, C is veel minder gebruikelijk, maar daarmee niet automatisch ongrammaticaal; B sluit aan bij Belgische tussenplaatsing

Question 12

Een schrijver kiest ‘dat de voorzitter het besluit heeft toegelicht’ vanwege de klemtoon aan het einde. De variant ‘dat de voorzitter het besluit toegelicht heeft’ is daardoor _____.

Options: niet onjuist: ritme kan een voorkeur sturen zonder de andere volgorde uit te sluiten, inhoudelijk veranderd: het deelwoord vóór heeft geeft een eerdere voltooiing aan, stilistisch uitgesloten in verzorgde schrijftaal: daar heeft de eindpositie voorrang op andere factoren, alleen bruikbaar bij een onbeklemtoond deelwoord: klemtoon vereist plaatsing na heeft