Ενεργητική και παθητική σύνταξη με από.

Με την ενεργητική και την παθητική σύνταξη μπορούμε να παρουσιάσουμε το ίδιο γεγονός με διαφορετικό υποκείμενο. Θα δούμε πώς αλλάζουν το υποκείμενο, το αντικείμενο και το ρήμα, και πώς δηλώνουμε με από + αιτιατική ποιος κάνει την ενέργεια.

1.Το ίδιο γεγονός, διαφορετικό υποκείμενο

Στην ενεργητική σύνταξη, το υποκείμενο κάνει την ενέργεια. Στην παθητική σύνταξη, το υποκείμενο δέχεται την ενέργεια.

Η παθητική σύνταξη μας επιτρέπει να μιλήσουμε για το πρόσωπο ή το πράγμα που δέχεται την ενέργεια, βάζοντάς το στη θέση του υποκειμένου.

2.Πώς αλλάζει η πρόταση

Ας συγκρίνουμε τα μέρη των δύο προτάσεων:

Μέρος της πρότασης	Ενεργητική σύνταξη	Παθητική σύνταξη
Αυτός που κάνει την ενέργεια	η δασκάλα: υποκείμενο, ονομαστική	από τη δασκάλα: από + αιτιατική
Αυτό που δέχεται την ενέργεια	τις ασκήσεις: αντικείμενο, αιτιατική	οι ασκήσεις: υποκείμενο, ονομαστική
Ρήμα	διορθώνει: ενικός	διορθώνονται: πληθυντικός

Για να κάνουμε αυτή την αλλαγή:

1. Βρίσκουμε το αντικείμενο της ενεργητικής πρότασης.
2. Το κάνουμε υποκείμενο της παθητικής πρότασης και το βάζουμε στην ονομαστική.
3. Χρησιμοποιούμε τον κατάλληλο παθητικό τύπο του ρήματος, με συμφωνία με το νέο υποκείμενο.
4. Αν θέλουμε να δηλώσουμε ποιος κάνει την ενέργεια, προσθέτουμε από + αιτιατική.

3.Το ποιητικό αίτιο με από

Η φράση που δηλώνει ποιος κάνει την ενέργεια στην παθητική σύνταξη λέγεται ποιητικό αίτιο. Εδώ το σχηματίζουμε με από + αιτιατική.

Το ποιητικό αίτιο δεν είναι υποχρεωτικό. Μπορούμε να το παραλείψουμε όταν δεν ξέρουμε ποιος έκανε την ενέργεια ή όταν αυτή η πληροφορία δεν είναι απαραίτητη:

• Το ποδήλατο κλάπηκε χθες. Δεν ξέρουμε ποιος το έκλεψε.
• Οι αίθουσες καθαρίζονται κάθε πρωί. Περιγράφουμε τι γίνεται στις αίθουσες, χωρίς να αναφέρουμε ποιος τις καθαρίζει.

4.Συμφωνία και χρόνος του ρήματος

Το παθητικό ρήμα συμφωνεί με το νέο υποκείμενο στο πρόσωπο και στον αριθμό. Δεν συμφωνεί με το ποιητικό αίτιο.

Ενεργητική σύνταξη	Παθητική σύνταξη
Οι εργάτες καθαρίζουν τον δρόμο.	Ο δρόμος καθαρίζεται από τους εργάτες.
Ο εργάτης καθαρίζει τους δρόμους.	Οι δρόμοι καθαρίζονται από τον εργάτη.
Η Άννα προσκάλεσε εμένα.	Εγώ προσκλήθηκα από την Άννα.

Όταν παρουσιάζουμε το ίδιο γεγονός, διατηρούμε τον χρόνο και την οπτική της ενέργειας: για παράδειγμα, ο ενεστώτας παραμένει ενεστώτας και ο αόριστος παραμένει αόριστος.

5.Συχνά λάθη και όρια

Πρόσεχε επίσης τη συμφωνία:

• ✗ Οι επιστολές γράφεται από τη Μαρία.
• ✓ Οι επιστολές γράφονται από τη Μαρία.

Η αλλαγή δεν γίνεται μηχανικά με κάθε ρήμα. Στην πρόταση «Ο Νίκος κοιμάται» δεν υπάρχει αντικείμενο που να μπορεί να γίνει υποκείμενο παθητικής πρότασης. Επίσης, η κατάληξη -μαι δεν αρκεί για να αναγνωρίσουμε παθητική σύνταξη: ο Νίκος δεν δέχεται κάποια ενέργεια από άλλον.

Ακόμη και όταν υπάρχει αντικείμενο, δεν είναι πάντα φυσική η παθητική σύνταξη. Για παράδειγμα, την πρόταση «Η Ελένη έχει ένα αυτοκίνητο» δεν τη μετατρέπουμε με αυτό το σχήμα.

6.Ένας σύντομος έλεγχος

Πριν ολοκληρώσεις μια παθητική πρόταση, έλεγξε:

• Το αντικείμενο έγινε υποκείμενο σε ονομαστική;
• Το ρήμα συμφωνεί με το νέο υποκείμενο;
• Διατηρείται ο χρόνος και το νόημα της αρχικής πρότασης;
• Αν αναφέρεις ποιος κάνει την ενέργεια, χρησιμοποίησες από + αιτιατική;

Ο μάγειρας ετοίμασε τη σαλάτα. → Η σαλάτα ετοιμάστηκε από τον μάγειρα.