Επίθετα σε -ύς, -ιά, -ύ.

Τα επίθετα βαρύς, βαριά, βαρύ και βαθύς, βαθιά, βαθύ περιγράφουν ιδιότητες ανθρώπων και πραγμάτων. Εδώ θα δεις πώς αλλάζουν ανάλογα με το γένος, τον αριθμό και την πτώση, και πότε γράφονται με υ ή ι.

1.Τρία γένη, μία ιδιότητα

Τα επίθετα αυτής της ομάδας έχουν στον ενικό τις καταλήξεις -ύς, -ιά, -ύ. Όπως και τα άλλα επίθετα, συμφωνούν με το ουσιαστικό που προσδιορίζουν.

Αρσενικό	Θηλυκό	Ουδέτερο
ο βαρύς σάκος	η βαριά τσάντα	το βαρύ κουτί
ο βαθύς ποταμός	η βαθιά λίμνη	το βαθύ πιάτο
ο μακρύς δρόμος	η μακριά φούστα	το μακρύ παλτό
ο φαρδύς διάδρομος	η φαρδιά ζώνη	το φαρδύ παντελόνι

Με τον ίδιο τρόπο κλίνονται και τα πλατύς, πλατιά, πλατύ και παχύς, παχιά, παχύ.

2.Η κλίση του «βαρύς»

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τις βασικές πτώσεις στον ενικό και στον πληθυντικό.

Αριθμός και πτώση	Αρσενικό	Θηλυκό	Ουδέτερο
Ενικός: ονομαστική	ο βαρύς	η βαριά	το βαρύ
Ενικός: γενική	του βαριού	της βαριάς	του βαριού
Ενικός: αιτιατική	τον βαρύ	τη βαριά	το βαρύ
Πληθυντικός: ονομαστική	οι βαριοί	οι βαριές	τα βαριά
Πληθυντικός: γενική	των βαριών	των βαριών	των βαριών
Πληθυντικός: αιτιατική	τους βαριούς	τις βαριές	τα βαριά

Η κλητική είναι βαρύ, βαριά, βαρύ στον ενικό και βαριοί, βαριές, βαριά στον πληθυντικό. Με αυτά τα επίθετα δεν τη χρησιμοποιούμε συχνά.

Πρόσεξε ότι στη γενική του πληθυντικού υπάρχει ένας κοινός τύπος και για τα τρία γένη: βαριών.

3.Πότε γράφουμε «υ» και πότε «ι»

Στην κλίση αυτής της ομάδας, το υ μένει στην ονομαστική, την αιτιατική και την κλητική του αρσενικού και του ουδετέρου στον ενικό. Στους υπόλοιπους τύπους εμφανίζεται ι.

• Αρσενικό ενικού: βαρύς, βαρύ, αλλά βαριού.
• Ουδέτερο ενικού: βαρύ, αλλά βαριού.
• Θηλυκό: βαριά, βαριάς, βαριές, βαριών.
• Πληθυντικός αρσενικού: βαριοί, βαριών, βαριούς.
• Πληθυντικός ουδετέρου: βαριά, βαριών.

Το ίδιο συμβαίνει και στα άλλα επίθετα της ομάδας:

Ενικός	Γενική ενικού	Πληθυντικός
το βαθύ πιάτο	του βαθιού πιάτου	τα βαθιά πιάτα
ο μακρύς δρόμος	του μακριού δρόμου	οι μακριοί δρόμοι
το φαρδύ μανίκι	του φαρδιού μανικιού	τα φαρδιά μανίκια

4.Το ουσιαστικό μάς οδηγεί

Για να επιλέξεις τον σωστό τύπο, βρες πρώτα το ουσιαστικό. Η συμφωνία ισχύει και όταν το επίθετο βρίσκεται μετά το είμαι.

Ο τύπος βαριά μπορεί να είναι θηλυκό ενικού ή ουδέτερο πληθυντικού. Το άρθρο και το ουσιαστικό δείχνουν τη διαφορά:

• η βαριά βαλίτσα: μία βαλίτσα, θηλυκό·
• τα βαριά κουτιά: πολλά κουτιά, ουδέτερο.

5.Συχνά λάθη και χρήσιμα όρια

Λάθος	Σωστό	Γιατί;
οι βαρύς σάκοι	οι βαριοί σάκοι	Το αρσενικό χρειάζεται πληθυντικό.
τις βαθιά λίμνες	τις βαθιές λίμνες	Το θηλυκό χρειάζεται πληθυντικό.
τα φαρδύ παντελόνια	τα φαρδιά παντελόνια	Το ουδέτερο χρειάζεται πληθυντικό.
του βαρύ κουτιού	του βαριού κουτιού	Το επίθετο χρειάζεται γενική.

6.Ένας σύντομος έλεγχος

Πριν γράψεις ή πεις το επίθετο:

1. Βρες το γένος του ουσιαστικού: αρσενικό, θηλυκό ή ουδέτερο.
2. Έλεγξε τον αριθμό: ενικός ή πληθυντικός.
3. Βρες την πτώση και διάλεξε τον αντίστοιχο τύπο.
4. Έλεγξε την ορθογραφία: βαρύ, αλλά βαριά, βαριοί, βαριού.

Κράτησε ως πρότυπο: ο βαρύς σάκος — η βαριά τσάντα — το βαρύ κουτί και οι βαριοί σάκοι — οι βαριές τσάντες — τα βαριά κουτιά.