Επρόκειτο να, μέλλει να και πρόκειται να.

Οι περιφράσεις πρόκειται να, επρόκειτο να και μέλλει να παρουσιάζουν ένα γεγονός ως μεταγενέστερο από ένα σημείο αναφοράς. Δεν είναι όμως εναλλάξιμες: διαφέρουν ως προς τη χρονική προοπτική, τη σχέση με σχέδια και προσδοκίες, καθώς και το ύφος.

1.Τρεις τρόποι να κοιτάζουμε μπροστά

Περίφραση	Βασική λειτουργία	Παράδειγμα
πρόκειται να	Αναμενόμενο ή προγραμματισμένο γεγονός, με αφετηρία το παρόν	Η επιτροπή πρόκειται να συνεδριάσει αύριο.
επρόκειτο να	Μεταγενέστερο γεγονός, με αφετηρία ένα σημείο στο παρελθόν	Η επιτροπή επρόκειτο να συνεδριάσει την επόμενη ημέρα.
μέλλει να	Μελλοντική εξέλιξη, συχνά σε επίσημο ή λογοτεχνικό ύφος	Η σημασία της ανακάλυψης μέλλει να φανεί.

Η επιλογή δεν εξαρτάται μόνο από το πότε συμβαίνει κάτι. Εξαρτάται επίσης από το αν το παρουσιάζουμε ως σχέδιο, αναμενόμενη εξέλιξη ή γεγονός που αναμένει ακόμη την έκβασή του.

2.Σύνταξη και επιλογή όψης

Στις απρόσωπες συντάξεις πρόκειται να και επρόκειτο να, ο πρώτος ρηματικός τύπος μένει σταθερός. Το ρήμα μετά το να δηλώνει το πρόσωπο και τον αριθμό:

• Εγώ πρόκειται να αναλάβω τη διεύθυνση.
• Εμείς πρόκειται να αναλάβουμε τη διεύθυνση.
• Οι συνεργάτες μας επρόκειτο να αναλάβουν το έργο.

Με το μέλλει να συναντούμε συχνά διατυπώσεις σε τρίτο πρόσωπο, όπως μέλλει να φανεί και μέλλει να αποδειχθεί. Το λόγιο ρήμα μέλλω διαθέτει και προσωπικούς τύπους· εδώ εστιάζουμε στις συνηθισμένες αυτές διατυπώσεις.

Η όψη του ρήματος μετά το να διατηρεί τη σημασία της:

Διατύπωση	Οπτική
Η Άννα πρόκειται να παρουσιάσει την εκπομπή της Κυριακής.	Μία παρουσίαση ως σύνολο
Η Άννα πρόκειται να παρουσιάζει την εκπομπή κάθε Κυριακή.	Επαναλαμβανόμενη δραστηριότητα

Οι αδύνατοι τύποι των αντωνυμιών τοποθετούνται μετά το να, πριν από το ρήμα: Πρόκειται να του στείλω την απόφαση.

3.Πρόκειται να: σχέδιο ή αναμενόμενη εξέλιξη

Το πρόκειται να χρησιμοποιείται για προγραμματισμένες ενέργειες, αλλά και για εξελίξεις που δεν αποτελούν πρόθεση κάποιου προσώπου.

Η περίφραση συχνά προβάλλει το γεγονός ως ήδη αναμενόμενο ή σχεδιασμένο. Δεν σημαίνει όμως υποχρεωτικά «σε λίγο»: Το έργο πρόκειται να ολοκληρωθεί σε πέντε χρόνια.

Σε σύγκριση με το απλό θα, μπορεί να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην προοπτική ή στον προγραμματισμό: Θα συναντηθούμε αύριο είναι μια γενική μελλοντική δήλωση, ενώ Πρόκειται να συναντηθούμε αύριο παρουσιάζει ευκολότερα τη συνάντηση ως προγραμματισμένη.

4.Επρόκειτο να: το μέλλον μέσα στο παρελθόν

Το επρόκειτο να μεταφέρει το σημείο αναφοράς στο παρελθόν. Από εκείνο το σημείο, η ενέργεια βρισκόταν ακόμη μπροστά.

Η περίφραση είναι συμβατή και με τις δύο συνέχειες. Δεν δηλώνει από μόνη της ότι το σχέδιο ματαιώθηκε. Η πραγματοποίηση ή η ματαίωση προκύπτει από τα συμφραζόμενα.

Στην αφήγηση μπορεί επίσης να προαναγγέλλει μια εξέλιξη που ο αφηγητής γνωρίζει, όχι όμως απαραίτητα τα πρόσωπα της ιστορίας:

Εδώ δεν παρουσιάζεται αναγκαστικά κάποιο σχέδιο του ερευνητή. Ο αφηγητής κοιτάζει το παρελθόν γνωρίζοντας τη μετέπειτα εξέλιξη.

5.Μέλλει να: εκκρεμότητα και αφηγηματική προσδοκία

Το μέλλει να είναι πιο λόγιο από το πρόκειται να. Απαντά συχνά σε σχολιασμό, επίσημο γραπτό λόγο και λογοτεχνική αφήγηση.

• Εκκρεμής διαπίστωση: Το αν η μεταρρύθμιση θα πετύχει μέλλει να αποδειχθεί.
• Μελλοντική αξιολόγηση: Η αξία του έργου μέλλει να κριθεί από τις επόμενες γενιές.
• Λογοτεχνική προαναγγελία: Ο νεαρός ήρωας αγνοεί ότι μέλλει να γίνει βασιλιάς.

Στο πρώτο παράδειγμα, το αποτέλεσμα παραμένει ανοιχτό: δεν δηλώνεται ότι η μεταρρύθμιση θα πετύχει, αλλά ότι αυτό θα διαπιστωθεί αργότερα. Στο τρίτο, η περίφραση δίνει στην εξέλιξη την απόχρωση ενός πεπρωμένου.

6.Άρνηση και πρακτική επιλογή

Το δεν πρόκειται να συχνά εκφράζει κατηγορηματική άρνηση ή ισχυρή εκτίμηση ότι κάτι δεν θα συμβεί:

Δεν σημαίνει απλώς «δεν υπάρχει σχετικό πρόγραμμα». Αντίθετα, το δεν επρόκειτο να δεν δηλώνει υποχρεωτικά άρνηση: Η σύσκεψη δεν επρόκειτο να γίνει τη Δευτέρα, αλλά την Τρίτη διορθώνει μια πληροφορία για το τότε πρόγραμμα.

Για να επιλέξεις:

1. Βρες το σημείο αναφοράς: τώρα ή κάποια στιγμή στο παρελθόν;
2. Για σχέδιο ή αναμενόμενη εξέλιξη από το παρόν, χρησιμοποίησε πρόκειται να.
3. Για μεταγενέστερο γεγονός από μια παρελθοντική αφετηρία, χρησιμοποίησε επρόκειτο να, χωρίς να υποθέτεις ματαίωση.
4. Για λόγιο σχολιασμό μιας μελλοντικής εξέλιξης ή αφηγηματική προαναγγελία, εξέτασε το μέλλει να.
5. Έλεγξε τα συμφραζόμενα: αυτά καθορίζουν αν εκφράζονται πρόθεση, πρόβλεψη, εκκρεμότητα ή κατηγορηματική άρνηση.