Γίνομαι και είμαι με μετοχή: γεγονός ή κατάσταση.

Όταν λέμε τι συνέβη, παρουσιάζουμε ένα γεγονός. Όταν περιγράφουμε πώς είναι κάτι, παρουσιάζουμε μια κατάσταση. Θα δούμε πώς εκφράζεται αυτή η διαφορά με το είμαι και μετοχή, αλλά και πότε χρησιμοποιείται φυσικά το γίνομαι.

1.Τι συνέβη και πώς είναι τώρα

Σύγκρινε δύο προτάσεις για μια αίτηση:

Στην πρώτη πρόταση παρουσιάζουμε την πράξη της υπογραφής. Στη δεύτερη, μας ενδιαφέρει το αποτέλεσμά της: η αίτηση έχει πλέον υπογραφή.

Η κατάσταση μπορεί να αφορά και το παρελθόν ή το μέλλον:

• Χθες η αίτηση ήταν υπογεγραμμένη, αλλά δεν είχε σταλεί.
• Αύριο η αίτηση θα είναι υπογεγραμμένη και έτοιμη για αποστολή.

Άρα, η διάκριση δεν είναι «παρελθόν ή παρόν», αλλά γεγονός ή κατάσταση.

2.Είμαι με μετοχή σε -μένος

Το είμαι + μετοχή σε -μένος, -μένη, -μένο περιγράφει συχνά μια κατάσταση που προκύπτει από μια ενέργεια. Η μετοχή συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος, αριθμό και πτώση. Εδώ βρίσκεται στην ονομαστική.

Υποκείμενο	Είμαι με μετοχή
Ο φάκελος	είναι σφραγισμένος
Η επιστολή	είναι σφραγισμένη
Το δέμα	είναι σφραγισμένο
Οι φάκελοι	είναι σφραγισμένοι
Οι επιστολές	είναι σφραγισμένες
Τα δέματα	είναι σφραγισμένα

Δεν χρειάζεται πάντα να γνωρίζουμε πότε έγινε η ενέργεια ή ποιος την έκανε:

3.Πότε χρησιμοποιούμε το γίνομαι

Το γίνομαι μπορεί να δηλώνει αλλαγή ή μετάβαση σε μια νέα κατάσταση. Ωστόσο, δεν συνδυάζεται ελεύθερα με κάθε μετοχή για να σχηματίσει παθητική σύνταξη.

Υπάρχουν συνηθισμένοι συνδυασμοί όπως γίνομαι δεκτός, γίνομαι αποδεκτός και γίνομαι αντιληπτός. Οι λέξεις δεκτός, αποδεκτός, αντιληπτός είναι ρηματικά επίθετα σε -τός, όχι μετοχές σε -μένος.

Γεγονός ή αλλαγή	Κατάσταση ή ισχύουσα προϋπόθεση
Η πρότασή μας έγινε αποδεκτή χθες.	Η λύση αυτή είναι αποδεκτή και από τις δύο πλευρές.
Ο Νίκος έγινε δεκτός στο πρόγραμμα.	Στο μουσείο τα παιδιά είναι δεκτά μόνο με συνοδό.

Στα παραδείγματα με έγινε, παρουσιάζουμε την αποδοχή ως γεγονός. Με το είναι, περιγράφουμε τι ισχύει. Η αποδεκτή λύση δεν χρειάζεται να έχει προηγουμένως εγκριθεί επίσημα· μπορεί απλώς να θεωρείται κατάλληλη.

4.Το πλαίσιο καθορίζει τη σημασία

Το γίνεται δεν δηλώνει αναγκαστικά ένα μοναδικό γεγονός. Μπορεί να παρουσιάζει και κάτι που επαναλαμβάνεται ή ισχύει γενικά.

Επίσης, το είμαι δεν σημαίνει ότι μια κατάσταση είναι μόνιμη: «Είμαι κουρασμένος σήμερα, αλλά αύριο θα είμαι καλύτερα».

5.Πώς επιλέγω τη σωστή έκφραση

1. Θέλω να πω τι συνέβη; Χρησιμοποιώ το κατάλληλο ρήμα: «Το δέμα σφραγίστηκε».
2. Θέλω να περιγράψω την κατάσταση; Εφόσον ταιριάζει στη σημασία, χρησιμοποιώ είμαι και μετοχή: «Το δέμα είναι σφραγισμένο».
3. Υπάρχει καθιερωμένος συνδυασμός με γίνομαι; Τον χρησιμοποιώ φυσικά: «Η πρόταση έγινε αποδεκτή».
4. Έλεγξα τη συμφωνία; «Οι προτάσεις έγιναν αποδεκτές» και «Οι αιτήσεις είναι υπογεγραμμένες».

Κράτησε τη βασική αντίθεση: υπογράφηκε → γεγονός, είναι υπογεγραμμένη → κατάσταση. Μην αντικαθιστάς μηχανικά το παθητικό ρήμα με γίνομαι + μετοχή.