Η μετοχή σε -μένος ως επίθετο.

Με τύπους όπως δεμένος, κουρασμένος και οργανωμένος περιγράφουμε την κατάσταση ή ένα χαρακτηριστικό ενός προσώπου ή πράγματος. Η μετοχή σε -μένος λειτουργεί τότε ως επίθετο: συνοδεύει ένα ουσιαστικό ή συνδέεται μαζί του με το είμαι και συμφωνεί μαζί του.

1.Τι περιγράφει η μετοχή

Η μετοχή σε -μένος, -μένη, -μένο συνδέεται με ένα ρήμα, αλλά μπορεί να χρησιμοποιείται όπως ένα επίθετο. Συχνά δείχνει το αποτέλεσμα μιας πράξης ή την κατάσταση κάποιου.

Μερικές μετοχές περιγράφουν και ένα πιο σταθερό χαρακτηριστικό:

• Η Άννα είναι οργανωμένη: προγραμματίζει καλά τις δουλειές της.
• Ο Πέτρος είναι μορφωμένος: έχει πολλές γνώσεις.

2.Οι βασικοί τύποι

Η μετοχή σχηματίζεται από το θέμα του ρήματος με τις καταλήξεις -μένος, -μένη, -μένο. Το θέμα συχνά αλλάζει: δεν προσθέτουμε απλώς την κατάληξη στον τύπο του ενεστώτα. Για παράδειγμα:

Ρήμα	Μετοχή
γράφω	γραμμένος, γραμμένη, γραμμένο
πλένω	πλυμένος, πλυμένη, πλυμένο
δένω	δεμένος, δεμένη, δεμένο
ετοιμάζω	ετοιμασμένος, ετοιμασμένη, ετοιμασμένο

Οι μετοχές αυτές τονίζονται πάντοτε στο -μέ- και κλίνονται όπως τα επίθετα σε -ος, -η, -ο.

Όπως το επίθετο, η μετοχή αλλάζει ανάλογα με το γένος, τον αριθμό και την πτώση του ουσιαστικού. Οι βασικοί τύποι στην ονομαστική είναι:

Γένος	Ενικός	Πληθυντικός
Αρσενικό	ο κουρασμένος οδηγός	οι κουρασμένοι οδηγοί
Θηλυκό	η κουρασμένη δασκάλα	οι κουρασμένες δασκάλες
Ουδέτερο	το κουρασμένο παιδί	τα κουρασμένα παιδιά

Η συμφωνία ισχύει και στις άλλες πτώσεις:

• Βλέπω τον κουρασμένο οδηγό.
• Βοηθάμε τους κουρασμένους ταξιδιώτες.
• Οι βαλίτσες των κουρασμένων ταξιδιωτών είναι βαριές.

Συνηθισμένες μετοχές είναι οι δεμένος, γραμμένος, σπασμένος, κουρασμένος και οργανωμένος. Μαθαίνουμε κάθε τύπο μαζί με το ρήμα του: δένω — δεμένος, γράφω — γραμμένος, σπάω — σπασμένος.

3.Δίπλα στο ουσιαστικό ή με το είμαι

Η μετοχή μπορεί να βρίσκεται πριν από το ουσιαστικό, όπως ένα συνηθισμένο επίθετο:

Μπορεί επίσης να συνδέεται με το ουσιαστικό μέσω του είμαι. Και σε αυτή τη θέση συμφωνεί μαζί του:

Δίπλα στο ουσιαστικό	Με το είμαι
το σπασμένο ποτήρι	Το ποτήρι είναι σπασμένο.
η δεμένη κορδέλα	Η κορδέλα είναι δεμένη.
οι κουρασμένοι ταξιδιώτες	Οι ταξιδιώτες είναι κουρασμένοι.

Η κατάσταση μπορεί να αφορά και το παρελθόν ή το μέλλον. Ο χρόνος φαίνεται από το ρήμα:

• Χθες ήμουν κουρασμένη.
• Τώρα είμαι κουρασμένη.
• Μετά το ταξίδι θα είμαι κουρασμένη.

4.Η πράξη και η κατάσταση

Η πρόταση με τη μετοχή ως επίθετο δίνει έμφαση στην κατάσταση, όχι στην ίδια την πράξη.

Η φράση έχω γράψει δεν έχει την ίδια δομή με τη φράση είναι γραμμένο:

• Η Άννα έχει γράψει δύο μηνύματα: λέμε τι έχει κάνει η Άννα.
• Τα μηνύματα είναι γραμμένα στα ελληνικά: περιγράφουμε τα μηνύματα.

5.Τι να θυμάσαι

Για να χρησιμοποιήσεις τη μετοχή ως επίθετο:

1. Σκέψου ποια κατάσταση ή ποιο χαρακτηριστικό θέλεις να περιγράψεις.
2. Βρες το ουσιαστικό στο οποίο αναφέρεται η μετοχή.
3. Έλεγξε το γένος, τον αριθμό και την πτώση.
4. Χρησιμοποίησέ τη δίπλα στο ουσιαστικό ή με το είμαι.

Μια οργανωμένη ομάδα — Η ομάδα είναι οργανωμένη. Η θέση αλλάζει, αλλά η συμφωνία παραμένει.