Κανείς και τίποτα μαζί με δεν (A2)

Με τα κανείς και τίποτα μαζί με το δεν λέμε ότι δεν υπάρχει κάποιο πρόσωπο ή πράγμα, ή ότι δεν γίνεται κάποια πράξη. Θα δούμε ποιον τύπο διαλέγουμε, πού τον βάζουμε και πώς απαντάμε σύντομα.

Πρόσωπο ή πράγμα;

Χρησιμοποιούμε κανείς για πρόσωπα και τίποτα για πράγματα ή πράξεις.

— Ποιος είναι στο σπίτι;
— Δεν είναι κανείς στο σπίτι.

— Τι έχεις στην τσάντα;
— Δεν έχω τίποτα στην τσάντα.

— Τι κάνεις τώρα;
— Δεν κάνω τίποτα.

Σε αυτές τις αρνητικές προτάσεις, το δεν και το κανείς / τίποτα λειτουργούν μαζί. Δεν λέμε δύο διαφορετικές αρνήσεις.

Κανείς, κανένας και κανέναν

Οι τύποι κανείς και κανένας έχουν την ίδια σημασία. Τους χρησιμοποιούμε ως υποκείμενο: δείχνουν ποιος κάνει κάτι. Όταν η λέξη είναι αντικείμενο, χρησιμοποιούμε την αιτιατική κανέναν.

Ρόλος στην πρόταση	Τύπος	Παράδειγμα
Υποκείμενο: ποιος;	κανείς / κανένας	Κανείς δεν απάντησε. / Κανένας δεν απάντησε.
Αντικείμενο: ποιον;	κανέναν	Δεν είδα κανέναν.
Υποκείμενο: τι;	τίποτα	Τίποτα δεν άλλαξε.
Αντικείμενο: τι;	τίποτα	Δεν αγόρασα τίποτα.

Το τίποτα δεν αλλάζει τύπο. Υπάρχει και ο τύπος τίποτε, με την ίδια σημασία.

Σκέψου την ερώτηση: Ποιος ήρθε; → Δεν ήρθε κανείς. Αλλά: Ποιον είδες; → Δεν είδα κανέναν.

Πού μπαίνουν στην πρόταση;

Το κανείς και το τίποτα μπορούν να μπουν πριν ή μετά το ρήμα. Το δεν μένει πριν από το ρήμα.

Δεν ήρθε κανείς. → Κανείς δεν ήρθε.

Δεν άλλαξε τίποτα. → Τίποτα δεν άλλαξε.

Η βασική σημασία δεν αλλάζει. Όταν βάζουμε το κανείς ή το τίποτα στην αρχή, συχνά δίνουμε περισσότερη έμφαση.

Μπορούμε επίσης να χρησιμοποιήσουμε και τις δύο λέξεις στην ίδια πρόταση:

Κανείς δεν είπε τίποτα.

Όλοι έμειναν σιωπηλοί.

Quick check

Try one question now.

— Ποιος περιμένει στη στάση; — Δεν περιμένει .

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Ολόκληρη πρόταση ή σύντομη απάντηση;

Σε μια ολόκληρη αρνητική πρόταση όπως οι παραπάνω, χρειαζόμαστε το δεν. Σε μια σύντομη απάντηση χωρίς ρήμα, μπορούμε να πούμε μόνο κανείς, κανέναν ή τίποτα.

Ερώτηση	Σύντομη απάντηση	Ολόκληρη απάντηση
Ποιος τηλεφώνησε;	Κανείς.	Δεν τηλεφώνησε κανείς.
Ποιον συνάντησες;	Κανέναν.	Δεν συνάντησα κανέναν.
Τι έφαγες;	Τίποτα.	Δεν έφαγα τίποτα.

Για να πούμε ότι όλοι έμειναν στο σπίτι:

✓ Κανείς δεν βγήκε.

✗ Κανείς βγήκε.

Η θέση του κανείς στην αρχή δεν σημαίνει ότι αφαιρούμε το δεν.

Σε ερωτήσεις χωρίς άρνηση, οι ίδιες λέξεις μπορούν να έχουν διαφορετική σημασία: Είναι κανείς εδώ; σημαίνει «Είναι κάποιος εδώ;» και Θέλεις τίποτα; σημαίνει «Θέλεις κάτι;». Δεν προσθέτουμε αυτόματα δεν κάθε φορά που βλέπουμε αυτές τις λέξεις.

Τι να θυμάσαι

Για πρόσωπα: Δεν ήρθε κανείς / κανένας.
Για πρόσωπα ως αντικείμενο: Δεν είδα κανέναν.
Για πράγματα ή πράξεις: Δεν θέλω τίποτα. / Δεν κάνω τίποτα.
Πριν από το ρήμα, κρατάμε το δεν: Τίποτα δεν άλλαξε.
Χωρίς ρήμα, η σύντομη απάντηση μπορεί να είναι μόνο Κανείς, Κανέναν ή Τίποτα.

1.Πρόσωπο ή πράγμα;

2.Κανείς, κανένας και κανέναν

3.Πού μπαίνουν στην πρόταση;