Μην και μη: απαγορεύσεις και αποτροπές (A2)

Με τα μην και μη λέμε σε κάποιον να μην κάνει κάτι. Τα χρησιμοποιούμε για απαγορεύσεις, προειδοποιήσεις και συμβουλές. Θα δούμε ποια μορφή του ρήματος βάζουμε μετά και πότε γράφουμε το τελικό ν.

Απαγόρευση, προειδοποίηση ή συμβουλή;

Η ίδια λέξη μπορεί να δίνει διαφορετικό μήνυμα. Η κατάσταση και ο τόνος της φωνής μάς βοηθούν να καταλάβουμε.

Απαγόρευση: Μην παρκάρεις εδώ. Είναι η είσοδος του γκαράζ.
Προειδοποίηση: Μην αγγίξεις το ταψί! Καίει!
Συμβουλή: Μην ανησυχείς. Έχουμε αρκετό χρόνο.

Τα μην και μη έχουν την ίδια σημασία. Η διαφορά στη γραφή εξαρτάται από τη λέξη που ακολουθεί, όχι από το πόσο αυστηρά μιλάμε.

Ποιο ρήμα βάζουμε μετά;

Για μια άμεση απαγόρευση χρησιμοποιούμε μην / μη + ρήμα σε υποτακτική, χωρίς το να. Είναι η μορφή που χρησιμοποιούμε και μετά το «να»: να φύγεις → μη φύγεις.

Δεν βάζουμε το «μην» μπροστά σε τύπους προστακτικής όπως έλα, πάρε, κλείσε.

Θετική οδηγία	Απαγόρευση σε ένα άτομο	Απαγόρευση σε πολλά άτομα ή ευγενικά
Έλα εδώ.	Μην έρθεις εδώ.	Μην έρθετε εδώ.
Πάρε αυτό το ποτήρι.	Μην πάρεις αυτό το ποτήρι.	Μην πάρετε αυτό το ποτήρι.
Κλείσε την πόρτα.	Μην κλείσεις την πόρτα.	Μην κλείσετε την πόρτα.
Φύγε τώρα.	Μη φύγεις τώρα.	Μη φύγετε τώρα.

✗ Μην έλα αύριο.

✓ Μην έρθεις αύριο.

Για την απαγόρευση αλλάζουμε και τη μορφή του ρήματος· δεν προσθέτουμε απλώς «μην» στη θετική οδηγία.

Πότε γράφουμε το τελικό ν;

Στον βασικό ορθογραφικό κανόνα, κοιτάζουμε την αρχή της αμέσως επόμενης λέξης.

Η επόμενη λέξη αρχίζει από…	Γράφουμε	Παράδειγμα
φωνήεν	μην	Μην ανοίξεις το παράθυρο.
κ, π, τ	μην	Μην τρέχεις στον διάδρομο.
μπ, ντ, γκ, ξ, ψ	μην	Μην μπαίνεις μέσα. / Μην ξεχάσεις τα κλειδιά.
άλλο σύμφωνο	μη	Μη φωνάζεις. / Μη γράφεις στο θρανίο.

Μερικές φορές ανάμεσα στο «μην / μη» και στο ρήμα υπάρχει μια μικρή αντωνυμία, όπως το ή μου. Τότε κοιτάζουμε αυτή τη λέξη.

Μη δώσεις το κλειδί στον Πέτρο.

Μην το δώσεις στον Πέτρο.

Στη δεύτερη πρόταση κρατάμε το ν, γιατί ακολουθεί το το.

Μη μου δώσεις το κλειδί τώρα.

Εδώ δεν γράφουμε ν, γιατί ακολουθεί το μου.

Quick check

Try one question now.

Δίνεις μια οδηγία στον φίλο σου, στον ενικό: «Μην στο γραφείο τη Δευτέρα· θα είναι κλειστό».

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Μην ανοίγεις ή μην ανοίξεις;

Και οι δύο μορφές είναι σωστές. Επιλέγουμε ανάλογα με αυτό που θέλουμε να πούμε.

Το μην ανοίγεις μπορεί να αφορά κάτι που γίνεται τώρα ή επαναλαμβάνεται. Το μην ανοίξεις παρουσιάζει μια συγκεκριμένη πράξη ως σύνολο.

Συνήθεια: Κάθε φορά που μαγειρεύω, ανοίγεις το παράθυρο. Μην το ανοίγεις, σε παρακαλώ.

Μια συγκεκριμένη περίπτωση: Έχει πολύ κρύο απόψε. Μην ανοίξεις το παράθυρο.

Κάτι που γίνεται τώρα: Σε ακούω! Μη φωνάζεις, το μωρό κοιμάται.

Δεν διαλέγουμε μόνο με βάση το πόση ώρα κρατάει κάτι. Σημασία έχει πώς παρουσιάζουμε την πράξη: σε εξέλιξη ή επανάληψη, ή ως σύνολο.

Δεν ή μην; Ένας γρήγορος έλεγχος

Με το δεν λέμε ότι κάτι δεν συμβαίνει. Με το μην / μη ζητάμε από κάποιον να μην κάνει κάτι.

Τι θέλουμε να πούμε;	Παράδειγμα
Περιγράφουμε μια συνήθεια.	Δεν καπνίζεις μέσα στο σπίτι. Βγαίνεις πάντα έξω.
Δίνουμε μια απαγόρευση.	Μην καπνίζεις μέσα στο σπίτι, σε παρακαλώ.

Για να δώσεις μια απαγόρευση:

Διάλεξε τη μορφή του ρήματος: έρθεις, όχι έλα.
Σκέψου το νόημα: μην ανοίγεις ή μην ανοίξεις;
Κοίτα την επόμενη λέξη για το τελικό ν: μη δώσεις, αλλά μην το δώσεις.

Μην και μη: απαγορεύσεις και αποτροπές

Απαγόρευση, προειδοποίηση ή συμβουλή;

Ποιο ρήμα βάζουμε μετά;

Πότε γράφουμε το τελικό ν;

Try one question now.

Μην ανοίγεις ή μην ανοίξεις;

Δεν ή μην; Ένας γρήγορος έλεγχος

Now make it stick.

18 words, ready to study.

Μην και μη: απαγορεύσεις και αποτροπές

1.Απαγόρευση, προειδοποίηση ή συμβουλή;

2.Ποιο ρήμα βάζουμε μετά;

3.Πότε γράφουμε το τελικό ν;

Try one question now.

4.Μην ανοίγεις ή μην ανοίξεις;

5.Δεν ή μην; Ένας γρήγορος έλεγχος

Now make it stick.

18 words, ready to study.

Μην και μη: απαγορεύσεις και αποτροπές

Απαγόρευση, προειδοποίηση ή συμβουλή;

Ποιο ρήμα βάζουμε μετά;

Πότε γράφουμε το τελικό ν;

Μην ανοίγεις ή μην ανοίξεις;

Δεν ή μην; Ένας γρήγορος έλεγχος