Ο τόνος και τα διαλυτικά.

Ο τόνος δείχνει ποια συλλαβή λέμε πιο δυνατά. Τα διαλυτικά δείχνουν ότι δύο διπλανά φωνήεντα διαβάζονται χωριστά. Μαθαίνουμε πού γράφουμε αυτά τα σημάδια και πώς διαβάζουμε λέξεις όπως παιδί, ρολόι και Μαΐου.

1.Ακούμε τη δυνατή συλλαβή

Μια λέξη έχει μία ή περισσότερες συλλαβές: φως, νε-ρό, μά-θη-μα. Στις λέξεις με περισσότερες από μία συλλαβές, μία ακούγεται πιο δυνατά. Εκεί γράφουμε τον τόνο.

Λέξη	Συλλαβές	Πού είναι ο τόνος;
νερό	νε-ρό	Στην τελευταία συλλαβή
μέρα	μέ-ρα	Στην προτελευταία συλλαβή
μάθημα	μά-θη-μα	Στην τρίτη συλλαβή από το τέλος

Ο βασικός τόνος μιας λέξης βρίσκεται σε μία από τις τρεις τελευταίες συλλαβές.

2.Πού γράφουμε τον τόνο

Γράφουμε τον τόνο πάνω στο φωνήεν της δυνατής συλλαβής: ά, έ, ή, ί, ό, ύ, ώ.

Όταν τα αι, ει, οι, ου, αυ, ευ διαβάζονται μαζί, ο τόνος γράφεται στο δεύτερο γράμμα του συνδυασμού.

Συνδυασμός με τόνο	Παράδειγμα
αί	παίζω, γυναίκα
εί	είμαι
οί	τοίχος
ού	πού
αύ	αύριο
εύ	εύκολος

Με αρχικό κεφαλαίο γράφουμε τον τόνο: Άννα, Έλα. Όταν όλη η λέξη γράφεται με κεφαλαία, συνήθως δεν γράφουμε τόνο: ΑΝΝΑ, ΝΕΡΟ.

3.Μικρές λέξεις και τόνος

Οι λέξεις με μία συλλαβή συνήθως δεν παίρνουν τόνο: το, και, με, φως, ναι.

Μερικές συχνές εξαιρέσεις είναι:

• ή, όταν διαλέγουμε: Θέλεις νερό ή χυμό;
• πού, όταν ρωτάμε για τόπο: Πού μένεις;
• πώς, όταν ρωτάμε για τρόπο: Πώς γράφεται αυτή η λέξη;

Πρόσεξε τη διαφορά:

• Η Μαρία θέλει τσάι ή καφέ.
• Το βιβλίο που θέλω είναι εδώ. — Πού είναι το βιβλίο;
• Νομίζω πως είναι εδώ. — Πώς είσαι;

4.Τα διαλυτικά χωρίζουν τα φωνήεντα

Τα διαλυτικά είναι δύο τελείες πάνω στο ι ή στο υ: ϊ, ϋ. Δείχνουν ότι αυτό το γράμμα διαβάζεται χωριστά από το προηγούμενο φωνήεν.

Χωρίς διαλυτικά: διαβάζονται μαζί	Με διαλυτικά: διαβάζονται χωριστά
παιδί: αι	παϊδάκι: α-ϊ
τοίχος: οί	κοροϊδεύω: ο-ϊ
αυλή: αυ	αϋπνία: α-ϋ

Στο ζεύγος παιδί → παιδιά, το αι ακούγεται σαν ε και στις δύο λέξεις.

5.Τόνος και διαλυτικά μαζί

Όταν το ι ή το υ χρειάζεται και τόνο και διαλυτικά, γράφουμε ΐ ή ΰ.

• Μαΐου: Γράφουμε διαλυτικά και τόνο στο ι.
• καΐκι: Το α και το ί διαβάζονται χωριστά.

Όταν ο τόνος βρίσκεται ήδη στο πρώτο φωνήεν, δεν χρειάζονται διαλυτικά στο δεύτερο: Μάιος, ρολόι.

Όταν ο συνδυασμός τονίζεται, γράφουμε τον τόνο στο δεύτερο γράμμα αν διαβάζονται μαζί· αν διαβάζονται χωριστά, γράφουμε είτε τόνο στο πρώτο φωνήεν χωρίς διαλυτικά είτε τόνο και διαλυτικά στο δεύτερο.

Πώς διαβάζονται;	Πού γράφουμε τα σημάδια;	Παράδειγμα
Μαζί	Τόνος στο δεύτερο γράμμα	τοίχος
Χωριστά, με τόνο στο πρώτο φωνήεν	Τόνος στο πρώτο, χωρίς διαλυτικά	ρολόι
Χωριστά, με τόνο στο δεύτερο φωνήεν	Τόνος και διαλυτικά στο δεύτερο	Μαΐου

Τα διαλυτικά μένουν και στα κεφαλαία. Αν γράψουμε Μάιος μόνο με κεφαλαία, ο τόνος φεύγει και χρειάζονται διαλυτικά: ΜΑΪΟΣ.

6.Τι θυμάμαι όταν γράφω

1. Ακούω τη δυνατή συλλαβή και βάζω τον τόνο στο σωστό φωνήεν.
2. Στις λέξεις με μία συλλαβή συνήθως δεν βάζω τόνο. Θυμάμαι τα ή, πού, πώς.
3. Όταν δύο φωνήεντα διαβάζονται χωριστά, ελέγχω αν χρειάζονται διαλυτικά: παϊδάκι.
4. Ελέγχω τη θέση του τόνου: Μάιος, αλλά Μαΐου.