Όψη σε αφηγήσεις με εναλλαγή χρονικών επιπέδων.

1.Χρόνος και όψη μέσα στην ιστορία

Σε μια αφήγηση δεν παρουσιάζουμε πάντα τα γεγονότα με τη σειρά που έγιναν. Μπορούμε να σταματήσουμε την κύρια ιστορία, να εξηγήσουμε τι είχε προηγηθεί και να επιστρέψουμε στο παρόν. Η χρονική αναφορά δείχνει πότε συμβαίνει κάτι· η όψη δείχνει πώς το παρουσιάζουμε: ως σύνολο, σε εξέλιξη ή ως ήδη ολοκληρωμένο σε σχέση με ένα σημείο αναφοράς.

Στόχος είναι να συνδέεις τα χρονικά επίπεδα χωρίς να χάνεται ο αναγνώστης και να επιλέγεις όψη ανάλογα με τη λειτουργία κάθε γεγονότος στην ιστορία.

2.Το σημείο αναφοράς της αφήγησης

Πριν επιλέξεις ρηματικό χρόνο, εντόπισε το σημείο από το οποίο παρακολουθούμε τα γεγονότα. Αυτό δεν είναι πάντα το σημερινό παρόν του αφηγητή.

Χρονικό επίπεδο	Παράδειγμα	Τι παρουσιάζεται
Κύρια ιστορία στο παρελθόν	Χθες έφτασα στον σταθμό.	Ένα γεγονός ως σύνολο
Ταυτόχρονο φόντο	Ο κόσμος περίμενε στην αποβάθρα.	Μια κατάσταση σε εξέλιξη εκείνη τη στιγμή
Προγενέστερο γεγονός	Το τρένο είχε φύγει δέκα λεπτά νωρίτερα.	Κάτι ήδη ολοκληρωμένο πριν από την άφιξη
Παρόν του αφηγητή	Τώρα ελέγχω πάντα την ώρα αναχώρησης.	Μια σημερινή συνήθεια

Οι εκφράσεις χθες, εκείνη τη στιγμή, νωρίτερα, τώρα βοηθούν στον προσανατολισμό. Δεν επιλέγουν όμως αυτόματα την όψη: χρειάζεται να ξέρουμε και τι θέλει να τονίσει ο αφηγητής.

3.Γεγονότα και φόντο σε κάθε χρονικό επίπεδο

Ο αόριστος παρουσιάζει συνήθως τα γεγονότα που προχωρούν την κύρια ιστορία. Ο παρατατικός παρουσιάζει συχνά το φόντο, μια διαδικασία σε εξέλιξη ή μια συνήθεια. Η ίδια αντίθεση λειτουργεί και μέσα σε μια αναδρομή, δηλαδή σε ένα μέρος της αφήγησης που μας μεταφέρει σε παλιότερα γεγονότα.

Στην κύρια ιστορία, το μπήκα είναι το κεντρικό γεγονός, ενώ τα χτυπούσε, έτριζε δίνουν το φόντο. Στην αναδρομή, το δουλεύαμε παρουσιάζει την επαναλαμβανόμενη δραστηριότητα εκείνης της περιόδου. Τα βάψαμε, τοποθετήσαμε παρουσιάζουν δύο συγκεκριμένα γεγονότα ως σύνολα.

4.Πώς ανοίγει και αναπτύσσεται μια αναδρομή

Ο υπερσυντέλικος είναι χρήσιμος όταν χρειάζεται να δείξουμε καθαρά ότι κάτι είχε ολοκληρωθεί πριν από ένα άλλο παρελθοντικό γεγονός.

Η αναχώρηση προηγείται της άφιξης, παρόλο που αναφέρεται δεύτερη. Αν γράφαμε Όταν έφτασα στο γραφείο, η Άννα έφυγε, θα παρουσιάζαμε την αναχώρηση ως γεγονός που συνέβη τότε, όχι ως ήδη ολοκληρωμένο πριν από την άφιξη.

Δεν χρειάζεται όμως κάθε ρήμα μιας αναδρομής να είναι σε υπερσυντέλικο. Όταν το παλιότερο χρονικό πλαίσιο έχει γίνει σαφές, μπορούμε να αφηγηθούμε τα γεγονότα του με αόριστο και παρατατικό.

Το είχα τραβήξει συνδέει τη φωτογραφία με ένα προγενέστερο γεγονός. Στη συνέχεια, η έκφραση εκείνο το καλοκαίρι ορίζει το πλαίσιο της αναδρομής. Μέσα σε αυτό, ο παρατατικός δίνει το φόντο και οι αόριστοι παρουσιάζουν τη διαδοχή των γεγονότων.

5.Επιστροφή στην κύρια ιστορία και στο παρόν

Μετά την αναδρομή, δείξε καθαρά σε ποιο χρονικό επίπεδο επιστρέφεις. Μια χρονική έκφραση ή μια σύντομη αναφορά στην κύρια σκηνή συχνά αρκεί.

• Χθες: αρχίζει η κύρια ιστορία.
• Είχε στείλει / εκείνη την εποχή: περνάμε στο παλιότερο επίπεδο.
• Χθες, λοιπόν: επιστρέφουμε στην κύρια ιστορία.
• Τώρα: περνάμε στο πραγματικό παρόν του αφηγητή.

Το μιλάμε δηλώνει σημερινή επαναλαμβανόμενη δραστηριότητα. Το έχουμε ξαναβρεί παρουσιάζει ένα αποτέλεσμα που συνδέεται με το παρόν.

6.Έλεγχος πριν ολοκληρώσεις την αφήγηση

1. Βρες το σημείο αναφοράς: είσαι στην κύρια ιστορία, σε αναδρομή ή στο σημερινό παρόν;
2. Διάλεξε την οπτική: παρουσιάζεις ένα γεγονός ως σύνολο ή μια κατάσταση σε εξέλιξη;
3. Έλεγξε το προγενέστερο: χρειάζεται υπερσυντέλικος για να φανεί ότι κάτι είχε ήδη ολοκληρωθεί;
4. Σήμανε την αλλαγή επιπέδου: πρόσθεσε, όπου χρειάζεται, εκφράσεις όπως «εκείνο το καλοκαίρι», «χθες, λοιπόν» ή «τώρα».

Πρώτα ξεκαθάρισε πότε συμβαίνει κάτι· έπειτα αποφάσισε πώς θέλεις να το παρουσιάσεις. Η αλλαγή χρονικού επιπέδου δεν καταργεί την αντίθεση ανάμεσα στα γεγονότα και στο φόντο.