گذشتهٔ مستمر با داشتم می
ساخت و صرف گذشتهٔ مستمر با داشتم می، بیان کار در جریان در گذشته، همراهی با اتفاق دیگر، تفاوت با عادتهای گذشته و محدودیتهای کاربرد و نفی این ساخت.
۱. کاری در جریانِ گذشته
با داشتم میخواندم میگوییم کاری در یک لحظه از گذشته در جریان بوده است. این ساخت در گفتوگو و روایت روزمره رایج است. با آن میتوانید صحنهای از گذشته را توصیف کنید و بگویید هنگام یک اتفاق، مشغول چه کاری بودید.
دیروز ساعت هشت داشتم شام میپختم که تلفن زنگ زد.
پختن شام پیش از زنگ تلفن شروع شده بود و هنگام زنگزدن هنوز ادامه داشت. این جمله نمیگوید که بعد از تماس، پختن شام ادامه یافت یا متوقف شد.
۲. ساخت و صرف فعل
این ساخت از گذشتهٔ «داشتن» + گذشتهٔ استمراریِ فعل اصلی ساخته میشود. هر دو فعل با شخصِ جمله هماهنگاند.
| شخص | گذشتهٔ داشتن | فعل اصلی | ساخت کامل |
|---|---|---|---|
| من | داشتم | میخواندم | داشتم میخواندم |
| تو | داشتی | میخواندی | داشتی میخواندی |
| او | داشت | میخواند | داشت میخواند |
| ما | داشتیم | میخواندیم | داشتیم میخواندیم |
| شما | داشتید | میخواندید | داشتید میخواندید |
| آنها | داشتند | میخواندند | داشتند میخواندند |
لازم نیست دو فعل کنار هم باشند. مفعول، قید یا بخش دیگری از جمله میتواند میان آنها بیاید.
من داشتم در آشپزخانه چای درست میکردم.
ما داشتیم گزارش را مینوشتیم.
شما داشتید با چه کسی صحبت میکردید؟
در این کاربرد، «داشتن» مالکیت را نشان نمیدهد؛ به کمک فعل اصلی، در جریان بودنِ کار را نشان میدهد.
۳. زمان مشخص و اتفاق همزمان
زمانِ کار میتواند با ساعت، عبارت زمانی یا اتفاق دیگری مشخص شود. گاهی هم از جملههای قبلی روشن است.
- زمان مشخص: دیشب ساعت ده داشتم درس میخواندم.
- اتفاقی در میان کار: داشتیم ناهار میخوردیم که مهمان رسید.
- دو کار همزمان: من داشتم ظرفها را میشستم و خواهرم داشت میز را تمیز میکرد.
در الگوی داشتم… که…، بخش اول معمولاً کارِ در جریان را نشان میدهد و بخش دوم اتفاقی را بیان میکند که در همان زمان رخ داده است.
وقتی وارد اتاق شدم، سارا داشت با تلفن صحبت میکرد.
صحبتِ سارا هنگام ورود من در جریان بود. ورود من لزوماً باعث پایان صحبت او نشد.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. تفاوت با «میخواندم»
میخواندم بسته به بافت میتواند عادت گذشته یا کاری در جریان را بیان کند. داشتم میخواندم بر در جریان بودنِ کار در آن موقعیت تأکید میکند.
| منظور | مثال طبیعی | نکته |
|---|---|---|
| عادت گذشته | آن سال هر شب کتاب میخواندم. | کاری تکراری در گذشته |
| کار در جریان | وقتی رسیدی، کتاب میخواندم. | بافت نشان میدهد کار ادامه داشت. |
| تأکید بر کار در جریان | وقتی رسیدی، داشتم کتاب میخواندم. | ادامه داشتنِ کار روشنتر است. |
برای بیان یک عادت ساده، معمولاً میخواندم کافی است. برای گفتن اینکه «در آن لحظه مشغول چه کاری بودم»، داشتم میخواندم انتخاب روشنی است.
این ساخت در گفتوگو بسیار رایج است و در روایت نوشتاری هم به کار میرود. در متن رسمی، گاهی گذشتهٔ استمراریِ تنها، همراه با بافت روشن، مناسبتر است.
۵. محدودیتها و خطاهای رایج
این ساخت بیشتر با کارها و فرایندهایی میآید که میتوان آنها را در حال انجام تصور کرد، مانند نوشتن، دویدن، صحبت کردن و باریدن. برای بیان حالتهای ثابت مانند دانستنِ یک پاسخ یا داشتنِ یک وسیله، معمولاً از آن استفاده نمیکنیم.
✓ آن موقع جواب را میدانستم.
✗ آن موقع جواب را داشتم میدانستم.
✓ آن سال یک دوچرخه داشتم.
در جملهٔ آخر، «داشتم» به معنی مالکیت است، نه نشانهٔ کاری در جریان.
برای منفیکردنِ معمولِ این معنا، به هر دو فعل نشانهٔ نفی اضافه نکنید. از فعل اصلیِ منفی و بافتِ زمانی روشن استفاده کنید:
✓ وقتی زنگ زدی، کار نمیکردم؛ داشتم استراحت میکردم.
✗ وقتی زنگ زدی، نداشتم کار نمیکردم.
شناسهٔ هر دو فعل را نیز بررسی کنید:
- درست: ما داشتیم میرفتیم.
- نادرست: ما داشتم میرفتیم.
۶. مرور هنگام روایت
برای استفاده از این ساخت، سه پرسش را از خود بپرسید:
- آیا دربارهٔ کاری در جریان در یک موقعیت گذشته حرف میزنم؟
- آیا زمان آن با یک قید، اتفاق دیگر یا بافت مشخص است؟
- آیا شخصِ «داشتن» و فعل اصلی هماهنگ است؟
هر روز پیاده میرفتم یک عادت را بیان میکند؛ وقتی تو را دیدم، داشتم به خانه میرفتم کاری را نشان میدهد که در آن لحظه در جریان بود.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 27, 2026