هدف با تا و برای اینکه
بیان هدف با تا و برای اینکه در فارسی، کاربرد فعل التزامی، ساخت هدف منفی و تفاوت فاعل دو جمله را با مثالهای روزمره و مقایسهٔ هدف با علت و زمان یاد بگیرید.
۱. هدف: کاری را برای چه انجام میدهیم؟
برای بیان هدف یک کار، از تا یا برای اینکه استفاده میکنیم. جملهٔ هدف میگوید میخواهیم چه اتفاقی بیفتد یا نیفتد. در این کاربرد، فعل معمولاً التزامی است. میتوانیم هدف منفی بسازیم و دربارهٔ هدف خودمان یا کاری برای شخص دیگر صحبت کنیم.
زود از خانه بیرون میروم تا به اتوبوس برسم.
زود از خانه بیرون میروم برای اینکه به اتوبوس برسم.
در هر دو جمله، هدف از زود بیرون رفتن، رسیدن به اتوبوس است.
تا کوتاهتر است و در گفتار و نوشتار کاربرد دارد. برای اینکه هم در گفتار و نوشتار طبیعی است، اما علاوه بر هدف، میتواند علت را هم بیان کند؛ در بخش ۵ این دو کاربرد را مقایسه میکنیم.
۲. ساخت جمله و انتخاب فعل
الگوی رایج چنین است: جملهٔ اصلی + تا / برای اینکه + جملهٔ هدف.
در جملهٔ هدف معمولاً از مضارع التزامی، مانند «برسم»، «بخواند» و «باشیم»، استفاده میکنیم.
| جملهٔ اصلی | پیوند | جملهٔ هدف |
|---|---|---|
| هر روز تمرین میکنم | تا | بهتر فارسی صحبت کنم. |
| دیروز به کتابخانه رفتم | تا | درس بخوانم. |
| فردا زود حرکت میکنیم | برای اینکه | بهموقع آنجا باشیم. |
زمان فعل اصلی میتواند حال، گذشته یا آینده باشد. گذشته بودنِ فعل اصلی بهتنهایی باعث نمیشود فعل هدف را هم گذشته کنیم.
جملهٔ هدف، قصد را بیان میکند؛ انجام شدنِ آن را تضمین نمیکند:
به ایستگاه دویدم تا به قطار برسم، اما قطار رفته بود.
جملهٔ هدف با برای اینکه میتواند در آغاز هم بیاید:
برای اینکه بهتر تمرکز کنم، تلفنم را خاموش کردم.
۳. چه کسی کار را انجام میدهد؟
فاعل، انجامدهنده یا صاحب حالتِ فعل است. فاعل دو بخش جمله میتواند یکسان یا متفاوت باشد. فعل هر بخش با فاعل همان بخش هماهنگ میشود.
فاعل یکسان: من بیشتر تمرین میکنم تا بهتر بنویسم.
من هم تمرین میکنم و هم میخواهم بهتر بنویسم.
فاعل متفاوت: من آهسته صحبت میکنم تا شما بهتر متوجه شوید.
من صحبت میکنم؛ هدف این است که شما بهتر متوجه شوید.
وقتی فاعل جملهٔ هدف عوض میشود، اگر لازم باشد آن را میآوریم تا معنی روشن بماند:
پنجره را بستم تا بچه راحت بخوابد.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. هدف منفی: جلوگیری از یک اتفاق
گاهی کاری میکنیم چون نمیخواهیم اتفاق دیگری بیفتد. در این حالت، فعل جملهٔ هدف منفی میشود.
| هدف مثبت | هدف منفی |
|---|---|
| بهموقع برسم | دیر نرسم |
| یادم بماند | یادم نرود |
| آماده باشیم | خسته نباشیم |
نشانی را نوشتم تا یادم نرود.
آهسته حرف زدیم برای اینکه بچه بیدار نشود.
امشب زود میخوابیم تا فردا خسته نباشیم.
برای منفی کردن این فعلها، «نـ» جای «بـ» را میگیرد: برسم ← نرسم، نه «نبرسم». صورت منفی «باشیم» نیز نباشیم است.
۵. فرق هدف با علت و زمان
هدف پاسخ «برای چه؟» است؛ علت پاسخ «چرا؟» و دلیل یک اتفاق است.
- هدف: پنجره را باز کردم تا اتاق خنک شود. میخواستم اتاق خنک شود.
- علت: پنجره را باز کردم چون اتاق گرم بود. گرم بودن اتاق دلیل کار من بود.
برای اینکه هر دو کاربرد را دارد. برای بیان هدف، معمولاً با فعل التزامی میآید؛ برای بیان علتِ یک اتفاق واقعی، با فعل اخباری میآید. در این دو مثال، «شود» التزامی و «بود» اخباری است:
- هدف: پنجره را باز کردم برای اینکه اتاق خنک شود. خنک شدن اتاق هدف من بود.
- علت: پنجره را باز کردم برای اینکه اتاق گرم بود. گرم بودن اتاق دلیل کار من بود.
واژهٔ تا همیشه هدف را نشان نمیدهد. گاهی پایان یک بازهٔ زمانی را مشخص میکند:
- هدف: اینجا میمانم تا به تو کمک کنم.
- زمان: اینجا میمانم تا کلاس تمام شود.
فقط به شکل فعل نگاه نکنید. بپرسید: بخش دوم میگوید «این کار را برای چه انجام میدهم؟» یا «تا چه زمانی ادامه میدهم؟»
۶. مرور هنگام جملهسازی
کار اصلی را بیان کنید: «شماره را مینویسم».
هدف را با تا یا برای اینکه اضافه کنید: «تا یادم بماند».
فعل را با فاعل جملهٔ هدف هماهنگ کنید: «تا تو هم شماره را داشته باشی».
اگر میخواهید از اتفاقی جلوگیری کنید، فعل هدف را منفی کنید: «تا یادم نرود».
شماره را مینویسم تا یادم نرود. هدف روشن است، اما هنوز نمیدانیم بعداً شماره را فراموش میکنم یا نه.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
3 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 3 words and review them later.
هدف با تا و برای اینکه
3 wordsLast updated October 27, 2026