معرفی شخص و چیز با جملهٔ موصولی
معرفی شخص و چیز با که، ساختن جملههای موصولی ساده، کاربرد کسی که و چیزی که و پیوند دادن توضیح به اسم با مثالهای کوتاه و روشن در زبان فارسی معیار.
برای معرفی یک شخص یا چیز، گاهی نام آن کافی نیست. با که یک توضیح کوتاه به اسم اضافه میکنیم: «زنی که کنار در ایستاده است، معلم من است.» این توضیح کمک میکند بدانیم دربارهٔ کدام شخص یا چیز حرف میزنیم.
۱. توضیح دادن با «که»
به این دو جمله نگاه کنید:
یک زن کنار در ایستاده است. آن زن معلم من است.
← زنی که کنار در ایستاده است، معلم من است.
بخش «که کنار در ایستاده است» دربارهٔ زن توضیح میدهد. به این بخش جملهٔ موصولی میگوییم. این بخش در این مثال به پرسش «کدام زن؟» پاسخ میدهد.
که هم برای شخص و هم برای چیز به کار میرود:
- شخص: مردی که اینجا کار میکند
- چیز: اتوبوسی که به فرودگاه میرود
۲. ساختن جملهٔ ساده
یک الگوی پرکاربرد چنین است:
اسم + ی + که + توضیح کوتاه
| اسم | اسم همراه با توضیح | جملهٔ کامل |
|---|---|---|
| مرد | مردی که اینجا کار میکند | مردی که اینجا کار میکند، همسایهٔ ماست. |
| اتوبوس | اتوبوسی که به فرودگاه میرود | اتوبوسی که به فرودگاه میرود، زرد است. |
| کتاب | کتابی که روی میز است | کتابی که روی میز است، مال من است. |
توضیح را نزدیک اسم میآوریم تا معلوم باشد دربارهٔ چه کسی یا چه چیزی است.
در کتابی که روی میز است، «ی» بهتنهایی معنی «یک کتاب نامعلوم» نمیدهد. توضیحِ بعد از «که» کمک میکند کتاب را بشناسیم.
لازم نیست همیشه پیش از «که» یک «ی» تازه اضافه کنیم: علی، که دوست من است، اینجا کار میکند. اینجا «ی» نمیآید، چون علی از قبل معلوم است و فقط توضیحی بیشتر دربارهٔ او میدهیم.
وقتی شخص یا چیز مفعول است
گاهی در بخش پس از «که»، کاری را روی آن شخص یا چیز انجام میدهیم:
دیروز یک کتاب خریدم. آن کتاب روی میز است.
← کتابی که دیروز خریدم، روی میز است.
در «که دیروز خریدم»، لازم نیست «کتاب» یا «آن را» را تکرار کنیم. اما اگر کل عبارت مفعولِ فعل اصلی باشد، «را» پس از عبارت میآید:
- کتابی که دیروز خریدم را به تو میدهم.
اینجا «را» به «میدهم» مربوط است: چه چیزی را میدهم؟ کتابی که دیروز خریدم.
وقتی فعل با حرف اضافه میآید
در این الگوی ساده، حرف اضافه و ضمیری را که به شخص اشاره میکند، بعد از «که» میآوریم:
| عبارت ساده | عبارت با «که» |
|---|---|
| به دوستم زنگ زدم | دوستی که به او زنگ زدم |
| با آن شخص حرف زدی | کسی که با او حرف زدی |
دوستی که به او زنگ زدم، فردا میآید.
کسی که با او حرف زدی، معلم من است.
در این مثالها، «او» به «دوست» یا «کسی» برمیگردد. «به» و «با» را نگه میداریم، چون میگوییم «به کسی زنگ زدن» و «با کسی حرف زدن».
گفتاری: در گفتوگو، «که» معمولاً کوتاه و پیوسته به واژهٔ پیش از خود ادا میشود. وقتی توضیح مشخص میکند کدام شخص یا چیز را میگوییم، پیش از «که» معمولاً مکث نمیکنیم و در نوشتن هم آنجا ویرگول نمیگذاریم: کتابی که خریدم. مثال «علی، که دوست من است، ...» توضیحی اضافه دربارهٔ شخصی معلوم است و میتواند با مکث همراه باشد.
۳. «کسی که» و «چیزی که»
وقتی نام شخص یا چیز را نمیگوییم، میتوانیم از این دو عبارت استفاده کنیم:
| عبارت | کاربرد | مثال |
|---|---|---|
| کسی که | برای شخص | کسی که کنار پنجره نشسته است، برادر من است. |
| چیزی که | برای چیز | چیزی که لازم دارم، یک چتر است. |
پرسش: کدام شخص برادر توست؟
پاسخ: کسی که کنار پنجره نشسته است، برادر من است.
پرسش: برای رفتن زیر باران چه لازم داری؟
پاسخ: چیزی که لازم دارم، یک چتر است.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. دو نکته برای جملههای روشن
در این الگو، که پیوند میان اسم و توضیح را نشان میدهد. آن را حذف نکنید.
✗ مردی اینجا کار میکند، همسایهٔ ماست.
✓ مردی که اینجا کار میکند، همسایهٔ ماست.
برای معرفی مرد با یک جمله، میان «مردی» و توضیحِ آن که میآوریم.
همچنین، توضیحِ پس از «که» بخشی از جمله است. برای یک معرفی کامل، باید بگوییم آن شخص کیست یا آن چیز چیست:
- توضیح دربارهٔ اسم: دختری که کنار در است
- معرفی کامل: دختری که کنار در است، خواهر من است.
۵. راه کوتاه برای معرفی
۱. شخص یا چیز را انتخاب کنید: کتاب.
۲. یک توضیح کوتاه اضافه کنید: کتابی که روی میز است.
۳. جمله را کامل کنید: کتابی که روی میز است، مال من است.
برای پیدا کردن توضیح، بپرسید: کدام شخص؟ کدام چیز؟
کدام اتوبوس زرد است؟ ← اتوبوسی که به فرودگاه میرود.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 27, 2026