B1 · IntermediateLesson 3 of 3

ماضی التزامی با صفت مفعولی و باشم

ساخت ماضی التزامی با صفت مفعولی و صورت‌های باشم را یاد بگیرید؛ صرف شش شخص، منفی کردن و بیان احتمال یا امید دربارهٔ کاری پیش از اکنون را تمرین کنید.

۱. کاری که شاید انجام شده باشد

وقتی دربارهٔ انجام شدن کاری در گذشته مطمئن نیستیم، می‌توانیم از ماضی التزامی استفاده کنیم: «شاید مریم رسیده باشد.» در این بخش، ساخت این فعل، صورت‌های شش شخص و روش منفی کردن آن را یاد می‌گیرید.

مریم یک ساعت پیش راه افتاد، اما هنوز به ما خبر نداده است.

شاید به خانه رسیده باشد.

یعنی احتمال دارد مریم اکنون در خانه باشد؛ رسیدن او برای ما قطعی نیست.

این ساخت برای امید دربارهٔ گذشته هم به کار می‌رود: «امیدوارم امتحانت را خوب داده باشی.» امتحان تمام شده است، اما نتیجه را نمی‌دانیم.

۲. صفت مفعولی + صورت‌های «باشم»

ساخت اصلی چنین است:

صفت مفعولی + باشم، باشی، باشد، باشیم، باشید، باشند

برای ساختن صفت مفعولی، به بن گذشته، «ه» اضافه می‌کنیم. بن گذشته با حذف «ن» پایانی مصدر به دست می‌آید.

مصدر بن گذشته صفت مفعولی ماضی التزامی برای «من»
رفتن رفت رفته رفته باشم
دیدن دید دیده دیده باشم
نوشتن نوشت نوشته نوشته باشم
رسیدن رسید رسیده رسیده باشم

در فعل مرکب، بخش نخست باقی می‌ماند و بخش فعلی تغییر می‌کند:

  • کار کردن ← کار کرده باشم
  • تصمیم گرفتن ← تصمیم گرفته باشم
  • فراموش کردن ← فراموش کرده باشم

نام «صفت مفعولی» به این معنا نیست که جمله حتماً مجهول است. در «شاید علی رفته باشد»، علی خودش رفته است. اینجا «رفته» بخشی از ساخت فعل است.

۳. صرف فعل برای شش شخص

در ماضی التزامی، صفت مفعولی ثابت می‌ماند. صورت باشم با شخص جمله تغییر می‌کند.

شخص صورت فعل مثال
من رسیده باشم شاید من زودتر از تو رسیده باشم.
تو رسیده باشی شاید تو زودتر از من رسیده باشی.
او رسیده باشد شاید او زودتر از ما رسیده باشد.
ما رسیده باشیم شاید ما زودتر از شما رسیده باشیم.
شما رسیده باشید شاید شما زودتر از ما رسیده باشید.
آن‌ها رسیده باشند شاید آن‌ها زودتر از ما رسیده باشند.

خودِ فعل‌های «بودن» و «داشتن» نیز همین الگو را دارند:

شاید دیروز در خانه بوده باشد.

ممکن است دیروز وقت کافی نداشته باشند.

Quick check

Try one question now.

1
شاید من این فیلم را قبلاً .

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

۴. منفی کردن ماضی التزامی

برای منفی کردن این ساخت، نـ به آغاز صفت مفعولی اضافه می‌شود. صورت‌های «باشم» تغییر نمی‌کنند.

مثبت منفی
دیده باشم ندیده باشم
رسیده باشی نرسیده باشی
نوشته باشد ننوشته باشد
کار کرده باشند کار نکرده باشند

پیام را دیروز فرستادم، اما سارا هنوز جواب نداده است.

شاید پیام را ندیده باشد.

امیدوارم نشانی را اشتباه ننوشته باشم.

برای ساخت ماضی التزامی منفیِ «رفتن»، بگویید نرفته باشد، نه «رفته نباشد». در ساختی که اینجا می‌آموزید، نشانهٔ نفی روی صفت مفعولی می‌آید.

۵. تفاوت با خبر قطعی و حال التزامی

ماضی التزامی معمولاً انجام شدن کاری را پیش از اکنون مطرح می‌کند، بدون اینکه گوینده آن را به‌صورت خبری قطعی بیان کند.

جمله معنا در این موقعیت
مریم به خانه رسیده است. رسیدن مریم را به‌صورت خبر بیان می‌کنیم.
شاید مریم به خانه رسیده باشد. احتمال می‌دهیم مریم تا حالا رسیده باشد.
امیدوارم مریم فردا زود برسد. رسیدن مریم هنوز پیشِ روست.
امیدوارم مریم دیروز زود رسیده باشد. دربارهٔ رسیدن مریم در گذشته امیدی داریم.

به زمان انجام کار نگاه کنید: «امیدوارم فردا امتحانت را خوب بدهی»، اما پس از پایان امتحان: «امیدوارم امتحانت را خوب داده باشی».

نام «ماضی» همیشه به معنای «پیش از اکنون» نیست. با زمان آینده، این ساخت می‌تواند کاری را نشان دهد که انتظار داریم تا آن زمان انجام شده باشد:

امیدوارم تا فردا گزارش را نوشته باشم.

یعنی امیدوارم نوشتن گزارش تا فردا تمام شده باشد.

۶. مرور سریع ساخت

برای ساختن ماضی التزامی:

  1. صفت مفعولی را بسازید: دیدن ← دیده.
  2. صورت مناسب «باشم» را انتخاب کنید: برای «او»، دیده باشد.
  3. اگر فعل منفی است، «نـ» را به صفت مفعولی اضافه کنید: ندیده باشد.
  4. زمان و منظور جمله را روشن کنید: «شاید او دیروز مرا ندیده باشد.»

رسیده است خبر می‌دهد؛ شاید رسیده باشد احتمالِ رسیدن را مطرح می‌کند.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated October 27, 2026